هفت صبح| در راستای آمادگی برای آغاز سال تحصیلی 1405-1406،علی باقرزاده رئیس مرکز برنامهریزی منابع انسانی و امور اداری وزارت آموزش و پرورش مدعی است که برنامهای جامع برای ساماندهی نیروی انسانی و بهینهسازی زیرساختهای آموزشی تدوین کرده است. این برنامه با هدف تضمین عدالت آموزشی و ارتقای کیفیت یادگیری، بر سه محور اصلی استوار است: مدیریت بهینه ظرفیتهای فیزیکی مدارس، جذب هدفمند نیروی انسانی و طراحی سناریوهای انعطافپذیر برای بازگشایی مراکز آموزشی.
توازن میان تراکم کلاسها و دسترسی آموزشی
یکی از چالشهای اساسی در نظام آموزشی، مدیریت توزیع دانشآموزان در کلاسهای درس است. طبق آمارهای جاری، در سال تحصیلی آینده ۹۹ هزار مدرسه دولتی با مجموع ۵۶۰ هزار کلاس درس فعال خواهند بود. برای جلوگیری از هرگونه اختلال در روند پذیرش، تفاهمنامههایی میان وزارتخانه و استانها امضا شده و ظرفیتهای هر مدرسه به طور دقیق مشخص گردیده است تا ثبتنام دانشآموزان دقیقاً بر اساس این ظرفیتهای واقعی صورت گیرد.
در این میان، مبارزه با تراکم بالای دانشآموزان در کلاسها به عنوان یک اولویت جدی تعریف شده است. به گفته باقرزاده در حال حاضر حدود ۵۰ هزار کلاس با جمعیت بیش از ۳۵ نفر در کشور فعال است که هدفگذاری شده این عدد تا ۳۰ درصد کاهش یابد. در همین راستا، دستورالعمل سختگیرانهای ابلاغ شده که تشکیل کلاسهای بالای ۳۵ نفر در پایههای ورودی در تمامی استانها و مناطق به طور کامل ممنوع است.
تامین نیروی انسانی؛ اولویتبندی بر اساس عدالت آموزشی
در حوزه منابع انسانی، هدف اصلی این است که هیچ مدرسهای بدون مدیر و هیچ کلاسی بدون معلم نباشد. اولویت نخست، تامین مدیران مدارس است که در این میان، تامین صددرصدی سرپرستان برای ۴۰۰۰ مدرسه شبانهروزی در اولویت قرار دارد. در گام دوم، تامین معلمان از طریق روشهای متنوعی نظیر تکمیل ساعت موظف، پرداخت اضافهکار، حقالتدریس آزاد و بهرهگیری از دانشجویان سال چهارم دانشگاه فرهنگیان دنبال میشود.
باقرزاده اعلام کرده که نیاز به نیروی انسانی بر اساس مقاطع تحصیلی تحلیل شده است؛ به گونهای که هرچه سطح تحصیل بالاتر میرود، به دلیل تنوع دروس، نیاز به نیرو افزایش مییابد (از یک معلم برای هر کلاس در ابتدایی تا ۱.۷ نیرو برای هر کلاس در هنرستانها). در توزیع این نیروها نیز سه اولویت بنیادین تعریف شده است: توجه ویژه به دوره ابتدایی (بهویژه دختران مناطق روستایی)، دانشآموزان با نیازهای ویژه یا استثنایی و تقویت حوزههای مشاوره و امور تربیتی. این رویکرد بر مبنای «علم اقتصاد آموزش» طراحی شده است تا هرگونه ظرفیت جدید ابتدا میان این سه گروه توزیع شود و پس از آن به سایر حوزهها توجه گردد.
مسیرهای جذب نیرو و اصلاحات استخدامی
رئیس مرکز برنامهریزی منابع انسانی و امور اداری وزارت آموزش و پرورش در مورد کمبود نیروی انسانی نیز گفته که برای پوشش خلأهای آموزشی، مسیرهای متنوعی برای جذب نیرو فعال شده است. «شاهراه اصلی» جذب، دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه شهید رجایی هستند که با ظرفیت ۲۴ هزار نفر در نوبت دوم کنکور سراسری پذیرش خواهند داشت. همچنین برای استعدادهای برتر، ظرفیت ۲۰۰۰ نفرهای در نظر گرفته شده است. در کنار رویکردهای اصلی، مجموعهای از طرحهای جایگزین برای تقویت نیروی انسانی در حال اجراست. در این راستا، از طریق طرح ماده ۸۸، دانشجویان سال چهارم دانشگاههای دولتی و غیردولتی میتوانند با شرکت در آزمون اختصاصی و گذراندن دوره یکساله در دانشگاه فرهنگیان (طرح یک + سه) وارد بدنه آموزش و پرورش شوند.
همچنین توافقات نهایی برای جذب ۳۰ هزار نفر از طریق ماده ۲۸ صورت گرفته و مجوز استخدام ۷ هزار خدمتگزار نیز اخذ شده است که این عزیزان از اول شهریورماه فعالیت خود را آغاز میکنند. علاوه بر این، برای فرزندان شهدا و جانبازان بالای ۷۰ درصد، سهمیه استخدام ۵۴۰۰ نفری در نظر گرفته شده و برای معترضین آزمونهای پیشین نیز طبق احکام دیوان عدالت اداری، ظرفیتهای جدیدی ایجاد شده است. در کنار این اقدامات، برای بهرهبرداری حداکثری از تجربیات متخصصان، از استمرار خدمت بازنشستگان در رشتههای مورد نیاز مانند مشاوره و دبیری تا سن ۶۵ سال یا ۳۵ سال سنوات استقبال شده و برای تشویق این همکاران، پاداشهای ویژهای در نظر گرفته شده است.
ارتقای صلاحیتهای مدیریتی و نظام رتبهبندی
آموزش و پرورش مدعی است که به دنبال حرفهای کردن مدیریت مدارس است. باقرزاده اعلام کرده که در این راستا ۶۴ هزار و ۳۵۰ نفر برای تصدی پست مدیریت در ۱۹ هزار مدرسه ثبتنام کردهاند. با برگزاری آزمون در ۱۸ مردادماه، پذیرفتهشدگان برای اولین بار «گواهی صلاحیت مدیریت» با اعتبار ۴ سال دریافت میکنند.همچنین در حوزه ارتقای کیفی، رقابت برای انتخاب معلم نمونه با حضور ۳۹۴ هزار نفر برگزار شد که در این دوره، نظرسنجی از اولیا و دانشآموزان نیز در فرآیند انتخاب دخیل گشته است. در بخش رتبهبندی نیز، ۳۲۰ هزار نفر وارد چرخه ارتقا شدند که ۸۷ درصد آنها موفق به ارتقای رتبه شدهاند و برای حفظ شفافیت، سامانه اعتراض به نتایج فعال شده است.
حمایتهای روانشناختی و مراقبت سلامت
یکی از تغییرات ساختاری مهم، اختصاص مشاور به دورههای ابتدایی و متوسطه اول است تا شاخص دسترسی به مشاور که پیشتر ۳۲ درصد بود، افزایش یابد. در همین راستا، از میان ۲۴ هزار ظرفیت استخدامی جدید، هزار نفر سهمیه به مراقبان سلامت اختصاص یافته است. اما سرنوشت برگزاری کلاسها در سال آینده با توجه به شرایط خاص کشور چگونه خواهد بود؟ سوالی که باقرزاده در خصوص آن اعلام کرده که برای مقابله با عدم قطعیتهای احتمالی در حوزههای اجتماعی و امنیتی، سه سناریوی مدون و مکتوب برای فعالیت مدارس طراحی شده است تا در هر شرایطی آمادگی لازم وجود داشته باشد.
این سناریوها شامل «حضوری کامل» در شرایط عادی، «غیرحضوری کامل» در صورت اجبارهای محیطی و همچنین «آموزش ترکیبی» است که متناسب با مقتضیات هر منطقه اجرا میشود. در تمامی این وضعیتها، شبکه «شاد» به عنوان ابزار اصلی و کلیدی در نظر گرفته شده است؛ هرچند برای بهینهسازی این پلتفرم، تمرکز ویژهای بر رفع سه چالش اساسی، یعنی تقویت زیرساختها و سرورها، ایجاد اینترنت رایگان و باکیفیت از طریق خط ویژه اپراتورها و تولید محتوای نوین صورت گرفته است.
