روزنامه هفت صبح، گروه بازار| قیمت طلا 18 عیار تا حدود دو میلیون و 330 هزار تومان پایین آمده است، در حالی که فروردین ماه باید برای همین مقدار طلا دو میلیون و 576 هزار تومان پول پرداخت میکردید و در دهم اردیبهشت شاهد ثبت رکورد تاریخی دو میلیون و 748 هزار تومان بودیم. قیمت سکه هم کاهش چشمگیری داشته و از قله 34 میلیون و 981 هزار تومان تا 28 میلیون و 751 پایین آمده. هر وقت قیمت سکه و طلا در سراشیبی میافتد، تقاضا برای خرید بیشتر میشود و خیلیها برای خرید اقدام میکنند.
اما خرید طلا آن هم در این بازار پرنوسان ریسک زیادی دارد که آگاهی از قوانین و چم و خم بازار میتواند این خطرها را کمتر کند. مثلا باید بدانید برای خرید طلا و سکه به چه واحد صنفی مراجعه کنید که سرتان کلاه نگذارد. باید فرق بین طلا آبشده با طلا 18 عیار را بلد باشید، عیار سکه پارسیان را بشناسید و راهوچاه محاسبه اجرت طلا را تشخیص دهید و… اطلاع از بهترین زمان انجام معاملات طلا و سکه در روز، هفته و ماه کمک میکند، میزان ضرر و زیان پایین بیاید. به همین دلیل از محمد کشتیآرای، رئیس سابق اتحادیه طلا و جواهر خواستهایم در گفتوگو با هفت صبح یکسری چیزها را برایمان به زبان ساده و کاملا قابلفهم برای عامه مردم توضیح دهد.
انس طلا: برای اندازهگیری وزن فلزات گرانبها مثل طلا، نقره، پلاتین و پالادیوم از انس استفاده میشود. هر انس طلا معادل 1035/31 گرم است. انس لندن معادل349/28 گرم است، ولی مبنای اندازهگیری فلزات گرانبها همان انس جهانی است. بنابراین وقتی اعلام میشود هر انس طلا هزار و 981 دلار است، برای به دست آوردن قیمت طلای 24 عیار قیمت هر انس را تقسیم بر 1035/31 میکنند که براساس قیمت طلای جهانی عدد 63 دلار و چهار سنت در میآید.
در ایران به همین شکل یک گرم طلای 24 عیار را حساب میکنند. قیمت طلای 24 عیار ضرب در 18 و تقسیم بر 24 میشود و عدد 47 دلار و 28 سنت به دست میآید. این عدد باید براساس قیمت دلار در بازار آزاد محاسبه شود که با دلار حدود 49 هزار و 500 تومان به همان عدد دو میلیون و 335 هزار تومان میرسیم. اگر عددی که به دست میآید از قیمتهایی که در بازار اعلام میشود بیشتر باشد حباب مثبت است و اگر کمتر باشد، حباب منفی است. دلیل محاسبه قیمت هر گرم طلا با دلار آزاد این است که اگر طلا را با دلار بانکی یا نیمایی حساب کنند، قیمت تمام شده از قیمت جهانی پایینتر میآید، وقتی قیمتها از بازار جهانی کمتر باشد بلافاصله قاچاق طلا به خارج از کشور شروع میشود.
مثقال طلا و مثقال بدون حباب : در حال حاضر مبنای اندازهگیری طلا در بازارهای جهانی انس است و در همه کشورهای دنیا قیمت طلا را بر اساس هر گرم میسنجند. مثقال واحد وزنی قدیمی در ایران و معادل 603/4 گرم است. مثقال واحد وزن قدیمی داد وستد طلا در کشور است که سعی شده در محاوره و معامله باقی بماند اما مثل گرم رسمیت ندارد. چون اکثر مسائل شرعی مثل دیه و مهریه به مثقال است و حتی در بسیاری از مهریههای قدیمی میزان طلا یا نقره عروس با مثقال نوشته شده است.
اما نکته مهم این است که طلای بازار را براساس مثقال طلای آبشده آن هم با عیار 17 یا 705 در هزار اعلام میکنند و بعد به عیارهای دیگر تبدیل میشود. وقتی میگویند مظنه طلای آبشده 10 میلیون و 135 هزار تومان است یعنی یک مثقال طلای آبشده 17 عیار را اعلام میکنند. اگر آن 10میلیون و 135 هزار تومان را بر 4 و 603 یک گرم تقسیم کنیم، قیمت هر گرم طلای 17 عیار حدود دو میلیون و 208هزار تومان است، بنابراین قیمت طلای آبشده براساس یک مثقال سنجیده میشود.
عیار طلا: تا سی سال پیش طلا با عیارهای مختلف در بازار ایران خرید و فروش میشد. اما به دلیل اینکه طلای 18 عیار زیباترین عیار طلاست و در کشورهای منطقه نیز این طلا داد و ستد میشد، اداره استاندارد قانونی وضع کرد که طلاهای با عیارهای کمتر از 18 جمعآوری شود. از آن زمان به بعد فروش طلای زیر 18 عیار ممنوع شد. البته تولید طلای زیر 18 عیار برای صادرات ممنوع نیست و فقط نباید در بازار ایران فروخته شود. براسای قانون اداره استاندارد خرید و فروش طلا با عیارهای 20، 21، 22 و 24 عیار قانونی است. مثلا در یزد طلا با عیار 20 تولید میشود یا در استانهای جنوبی مثل خوزستان و هرمزگان طلای 22 عیار و 24 عیار نیز برای داد و ستد موجود است.
طلای آبشده نقدی: بعضیها برای اینکه اجرت ساخت ندهند طلای آبشده میخرند. مظنه یک مثقال طلای 17 عیار، معیاری است که برای قیمتگذاری طلای آبشده در بازار استفاده میشود. برای محاسبه قیمت طلای آبشده، قیمت یک مثقال را بر عدد 4.33 تقسیم میکنند تا قیمت یک گرم طلای 18عیار به دست بیاید. وقتی طلای آبشده میخرید نباید مالیات و اجرت ساخت بدهید، چون اساسا خرید این مدل طلا برای سرمایهگذاری انجام میشود و باید قیمت کمتری داشته باشد.
سکه نقدی و سکه تک فروشی: سکه نقدی سکهای است که در زمان حال به صورت فیزیکی داد و ستد و پول آن دریافت شود که بیشتر بین خود صرافها و طلافروشها این معاملات نقدی انجام میشود. اما سکه تک فروشی بیشتر سکههایی است که در سال 96 و 97 توسط بانک مرکزی واگذار و به صورت بستههای صدتایی آکبند خرید و فروش میشود. وقتی میگویند سکه تک فروشی منظورشان همین سکههاست که قیمتش بسته به تقاضای بازار با سکه نقدی متفاوت است و همیشه با قیمت بالاتری معامله میشود.
سکه قدیم و سکه جدید: تا سال 86، هر سال تاریخ ضرب سکه تغییر میکرد و به همین دلیل در آن زمان سکه سالهای قبل از 86 به قیمت کمتری خرید و فروش میشد. بانک مرکزی برای اینکه سوءاستفاده در معاملات سکههای تاریخ قبل از سال 86 را کم کند از آن سال به بعد سال ضرب سکه را تغییر نداد. سکه طرح جدید یا امامی همین سکههایی هستند که در سال 86 ضرب شدهاند. سکه قبل از سال 86 یا همان سکه قدیم دو نوع دارد. یکسری که قبل از سال 86 ضرب شدهاند و تاریخشان مربوط به قبل از این سال است. یکسری هم مال سالهای اول بعد از انقلاب و بدون تصویر امام خمینی ضرب شدهاند که با نام بهار آزادی فروخته میشوند.
سکه گرمی: سکه گرمی آخرین و جدیدترین عضو خانواده سکههاست که از سال 86 عرضه آن توسط بانک مرکزی شروع شده است. سکه گرمی برابر با 01/1 گرم وزن دارد و بدون تاریخ ضرب به فروش میرسد. عیار این سکهها مثل بقیه سکههایی که توسط بانک مرکزی ضرب می شود 900 در هزار است. روز گذشته قیمت سکه گرمی حدود شش میلیون و 300 هزار تومان بود.
سکه پارسیان: پارسیان سکه نیست و بانک مرکزی تاکید کرده باید با نام پلاک طلای پارسیان فروخته شود. ضرب سکه در اختیار بانک مرکزی است به همین دلیل تولید هر سکه دیگری غیر قانونی است. براساس این قانون همه پلاکهای طلای پارسیان موجود در بازار باید شکلی متفاوت از سکههای بانک مرکزی داشته باشند. معمولا این سکهها به صورت شش ضلعی، هشت ضلعی و بیضی تولید میشوند. عیار سکه پارسیان درست مثلا طلای موجود در بازار 18 عیار و 750 در هزار است. در حالی که سکههای بانک مرکزی 900 در هزار هستند.
حباب سکه: مابهالتفاوت قیمت واقعی سکه و قیمتی که به فروش میرود، حباب سکه است. اگر میزان طلای یک سکه را به اضافه 50 تا 100 هزار تومان اجرت کنیم، قیمت واقعی آن به دست میآید. اگر با همان قیمت در بازار فروخته شود قیمت واقعی است اما اگر قیمت آن بیشتر باشد حباب دارد. مثلا در حال حاضر قیمت سکه امامی حدود 28 میلیون و 649 هزار تومان است که حدود پنج میلیون و 726 هزار تومان حباب دارد. اگر سکه امامی حباب نداشت باید با قیمت حدود 23 میلیون و 100 هزار تومان فروخته میشد.
بیشترین و کمترین قیمت سکه: قیمتی که هر روز برای سکه اعلام میشود قیمت پایه است. مثلا خریدار به یک واحد صفی مراجعه میکند و قیمت میپرسد. مثلا سکه امامی امروز با نرخ پایه 28 میلیون و 400 هزا رتومان وارد بازار شد. یک واحد صنفی دیگر قیمت سکه را 28 و 600 تومان اعلام میکند و ممکن است یک صرافی همان سکه را 29 میلیون تومان بفروشد و طلافروش دیگری در شمال تهران سود کمتری بخواهد و سکه امامی را با حداقل قیمت بفروشد.
به این شکل کمترین و بیشترین قیمت سکه که گپ بازار است به دست میآید چون سازمان حمایت از مصرفکننده درصد مشخصی سود تعیین کرده که مثلا طلافروش میتواند هفت درصد سود بگیرد. ممکن است یک طلافروش سود کمتری بخواهد و سکه را ارزانتر بفروشد که غیرقانونی هم نیست. اما این قیمت مربوط به تهران است و هرچه از تهران دور شویم گپ قیمت بیشتر میشود. مثلا در بجنورد ممکن است قیمت خرید و فروش تفاوت پیدا کند. ممکن است سکه کم باشد و تقاضا زیاد، قیمت در این شهر بالا میرود اینجا یک عددی ثبت میشود و میشود کمترین و بیشترین.
مالیات ارزش افزوده: خریدارها فکر میکنند این پول را به طلافروش میدهند اما این مالیات هیچ ربطی به طلافروش ندارد. در واقع طلافروش پول مالیات را از خریدار میگیرد و به دولت میدهد. آخرین اصلاحیه مالیات ارزشافزوده این است که طلافروش از میزان اجرت و سودی که دریافت میکند باید 9درصد از مصرفکننده بگیرد و به دولت بدهد. 9 درصد از روی سود و اجرت. مثلا وقتی یک انگشتر پنج میلیون تومان قیمت دارد، چهار میلیون و 500 هزار تومان آن پول طلاست و 500 هزار تومان آن سود و اجرت است که از روی آن 500هزار تومان طلا فروش باید باید 9 درصد مالیات به دولت بدهد.
اجرت طلا: هزینه اجرت طلا بسته به نوع کار و میزان ساعت کاری که روی طلا شده تعیین میشود. بعضی از مصنوعات طلا با ماشین درست میشود، بعضیها محصول دست هستند و بعضیها ترکیب دست و ماشین. یکسری کارها هم پرسی است. به همین دلیل به میزان کاری که روی قطعه طلا انجام و هزینهای که برای ساخت میشود اجرتها متفاوت هستند. اجرت ساخت طلا معمولا از دو و نیم درصد قیمت طلا شروع میشود و سقف هم ندارد. حتی ممکن است اجرت یک کاری از خود قیمت طلا بیشتر باشد، یعنی اگر هر گرم طلا دو میلیون و 300 هزارتومان باشد ممکن است به دلیل کاری که روی آن شده اجرت هر گرم از خود قیمت هر گرم طلا بیشتر شود. اما برای جذب مشتری خیلی از طلافروشیها سعی میکنند اجرت کمتری بگیرند به همین دلیل نمیتوان درصد مشخصی برای اجرت مشخص کرد.
تفاوت قیمت خرید و فروش سکه: قانون تجارت میگوید هر نوع داد و ستدی که ثبت میشود باید مالیات بپردازد. بنابراین طبق همین قانون وقتی مشتری سکه میفروشد و مغازهدار بعد از خرید آن را دوباره میفروشد به ازای مابهالتفاوت بین خرید و فروش باید مالیات بپردازد. به همین دلیل سعی میکند که از مشتری سکه را ارزانتر بخرد که بتواند با قیمت بهتری بفروشد. چون آن مابه التفاوت سودی است که عاید طلافروش میشود.
صرافی معتبر رسمی: قانون اداره اماکن کل کشور این است که هر واحد صنفی باید جواز و پروانه کسب را جلوی دید مشتری قرار بدهد. مثل نظام پزشکی یک پزشک که روی نسخه نوشته میشود. هر واحد توسط مجوز تایید میشود. بنابراین واحد صنفی که مجاز است باید جواز صنفی را در دید مشتری قرار بدهد. نکته دوم این است که به طلافروشی اعتماد کنید که چند سال است در محل کاسبی میکند و مغازهاش اجاره نیست و حداقل سرقفلی مغازه به نام خودش است.
بهترین زمان معاملات: سهشنبه بهترین روز است چون وسط هفته است و معمولا بازار نوسان را پشت سر گذاشته و اگر تغییر رخ بدهد جزئی است و به چشم نمیآید. روزهای شنبه و یکشنبه به دلیل اینکه بازارهای جهانی تعطیل هستند پر از نوسان است و بهتر است این روزها به بازار نروید. از پنجشنبه تا شنبه نیز به دلیل اینکه شاخص اقتصادی آمریکا اعلام میشود، ممکن است بازار نوسان داشته باشد. به همین دلیل فرق نمیکند هفته چندم ماه و اول یا آخر ماه باشد، مهم این است که وسط هفته و به خصوص روز سهشنبه برای خرید به بازار بروید.
