روزنامه هفت صبح| شهرهای بزرگ دنیا مانند پاریس و برلین و نیویورک پر شده از اسکوترها و دوچرخههای اشتراکی که افراد با اسکن کردن یک کیوآرکد میتوانند قفل آنها را باز کنند و در شهر با آنها جابهجا شوند. استفاده از این وسایل حملونقل سبز و اغلب استارتاپی آنقدر فراگیر شده که در همه شهرهای بزرگ دنیا مسیرهای مخصوص آنها توسط شهرداریها طراحی و پیادهسازی شده است.
بسیاری از آنها حالا دیگر چراغ قرمز اختصاصی خود را هم دارند و در برنامهریزیهای شهری مرتبط با ترافیک اغلب مقدم بر ماشینهای شخصی برای آنها تصمیمگیری میشود.از ابتدای راه افتادن اکوسیستم استارتاپی کشور بسیاری از ایدهپردازان و سرمایهگذاران داخلی رویای راهاندازی کسبوکارهایی مانند بولت، دات، تایر و لایم در داخل ایران را در سر میپروراندند. اما حالا یک تجربه شکستخورده بزرگ بهنام بیدود بسیاری از آن رویاها را با یک دیوار بزرگ روبهرو کرده است.
گران شدن هزینه تولید یا واردات دوچرخهها و اسکوترهای شهری از یکسو و هزینههای زیاد راهاندازی استارتاپهایی از این دست که زیرساخت آن باید تمام و کمال توسط خود استارتاپ تامین شود، دو پاشنه آشیل اصلی این نوع از کسبوکارهای آنلاین حوزه حمل و نقل شهری هستند. برخلاف آنلاینشاپها و پلتفرمهای حوزههای دیگر که بیشتر هزینههای آنها معطوف به مارکتینگ و یا لجستیک است؛ در این کسبوکارهای شهری، خرید وسایل نقلیه جدید و مدرن بخش مهمی از هزینهها را در بر میگیرد.
حفظ و نگهداری و تعمیرات آنها هم هزینه دیگری است که این استارتاپها را تبدیل به استارتاپهاي گرانی کرده است.درست است که بسیاری اعتقاد دارند شکست بیدود در نتیجه چسبیدن بیش از اندازه این کسبوکار به دولتیها و شهرداریها و تعریف انتظارات حمایتی از آنها بوده است اما حالا که میشنویم یک استارتاپ حوزه اجاره موتورهای برقی راه افتاده نیاز است این پرسش را با خود تکرار کنیم که آیا چنین استارتاپی شانسی برای بقا و رشد در شهری چون تهران و در ادامه در کل کشور دارد یا خیر؟
زیرو چیست و چه خدمتی ارائه میدهد؟
آنطور که سایت کارنگ گزارش کرده نام این استارتاپ جدید «زیرو» است و با هدف دسترسی همگانی به موتورها و دوچرخههای برقی و البته در مرحله بعدی اسکوتر از ابتدای سال راهاندازی شده است.نازلی بهروز، همبنیانگذار زیرو، معتقد است که زیرو را میتوان مکمل حملونقلهای رایج و تنها یک راهحل میکرو موبیلیتی (Micro Mobility Systems) در برابر راهحلهای موجود برای جابهجایی در نظر گرفت.
به گفته او، باتوجه به معضل ترافیک، جای پارک و افزایش آلودگی هوا، تردد پاک در اولویت قرار دارد، از اینرو زیرو با هدف جابهجایی برای مسافتهای کوتاه میتواند به سهم خود نقشی در حل این معضل ایفا کند.زیرو در حالحاضر تنها برای مردان آن هم در پایتخت و در دو منطقه ۶ و۷ در دسترس است. به گفته بهروز در صورت جذب سرمایه میتوانند برای گسترش فعالیت در سایر شهرهای ایران با تمرکز بر شهرهای پرترافیک و تنوع آبوهوایی برنامهریزیهایی را انجام دهند.
آنطور که بهروز توضیح میدهد تلاش آنها در زیرو استفاده از موتورهای برقی داخلی بوده که در حال حاضر این تجهیزات از تولیدکننده داخلی تامین میشود و هماکنون ۳۰ دستگاه از موتورهای برقی در پارکینگهای تعبیه شده در سطح مناطق شش و هفت تهران برای دسترسی عموم قرار دارد.سرویس موتور برقی زیرو از ساعت ۶ صبح تا ۲۴ در مناطق شش و هفت کلانشهر تهران برای استفاده عموم قرار دارد که در آینده این بازه زمانی و مناطق تحت پوشش بیشتر میشود.
برای استفاده از خدمات زیرو میزان ۳۰۰ هزار تومان ودیعه نیاز است، همچنین برای هر دقیقه استفاده از موتور برقی حداکثر سه هزار تومان، دوچرخه برقی و اسکوتر ۲ هزار و ۵۰۰ تومان در نظر گرفته شده است. طریقه محاسبه اجاره وسایل نقلیه زیرو به صورت الگوریتم داینامیک است.
بهروز در این مورد گفت: «ودیعه مشترکان در صورت عدم تمایل به ادامه استفاده از خدمات زیرو پس از ۱۰ روز کاری به حساب بانکی آنها عودت داده میشود. با افزایش دیتا و شناخت رفتار مشتریان میتوان میزان هزینهها را بر اساس زمان و شرایط آبوهوایی تعیین کرد.» به گفته بهروز داشتن گواهینامه مخصوص موتورسیکلت برای استفاده از موتور برقیهای زیرو الزامی است و عواقب عدم توجه به آن متوجه راکب خواهد بود.
بهروز در مورد سفر با این موتورها اعلام کرد: «مشترکان زیرو میتوانند با هماهنگی بخش پشتیبانی از محدوده مقرر شده خارج شوند، ولی در پایان سفر خود باید وسیله نقلیه مورد استفاده خود را در مکانهای مجاز که در اپلیکیشن موجود است، قرار دهند. همچنین موتورهای برقی دارای بیمه بدنه هستند، ولی در هر صورت وارد آمدن هرگونه آسیب فیزیکی احتمالی و جریمه توسط پلیس بر عهده مشتری خواهد بود.
به شهرداری تکیه میکنند؟
نازلی بهروز، همبنیانگذار زیرو در مورد اینکه چگونه در شرایطی که یک تجربه شکست خورده در حوزه حملونقل اشتراکی وجود داشته وارد این حوزه شدهاند، چندان حاضر به صحبت در این زمینه نیست اما به صورت کلی به سایت کارنگ گفته است: «حملونقل اشتراکی در ایران و حتی جهان فعالیتی نوپا محسوب میشود.
با این وجود به دلیل عدم وجود دوچرخههای برقی مخصوص اشتراکگذاری و ممنوعیت صادرات دوچرخه برقی به کشور فعالیت خود را با موتور برقی آغاز کردیم، اما در ادامه مسیر خود در حال رایزنی برای تامین دوچرخه برقی از تولیدکننده داخلی قرار داریم.»به نظر میرسد زیرو که راهافتادن آن چندسالی طول کشیده و حالا فقط 30 موتور در اختیار دارد تا رسیدن به یک کسبوکار قابلاتکای شهری راه زیادی در پیش داشته باشد. بنیانگذارانش ادعا میکنند که حداقل فعلا تکیه و اتکایی به دولتیها و نهادهایی چون شهرداری نخواهند داشت و سعی میکنند راه خودشان را بروند ولی به نظر میرسد این راه، سخت و پرسنگلاخ باشد.
