روزنامه هفت صبح| رئیس سازمان غذا و دارو اعلام کرد پلتفرمهایی که به صورت آنلاین دارو به فروش میرسانند مجوز ندارند. حیدر محمدی با اشاره به فعالیت غیرمجاز برخی پلتفرمهای اینترنتی در حوزه فروش دارو تاکید کرد که سازمان غذا و دارو برای پلتفرمهای غیرمجاز فروش دارو در فضای مجازی اعلام جرم و تاکید کرده که این اقدام غیرقانونی است و حتی یکبار محکوم و جریمه هم شدند که البته این اقدام بازدارنده نبوده است.
موضوع فروش آنلاین دارو تازه نیست و در سالهای گذشته به مناقشه بزرگی بین پلتفرمهای آنلاین و وزارت بهداشت تبدیل شده است. وزارت بهداشت بارها اعلام کرده که فروش اینترنتی دارو غیرقانونی است و هیچ داروخانهای حق عرضه این محصولات بهصورت آنلاین را ندارد. با این حال گزارشهای مختلف نشان میدهد که داروها نهتنها از سوی برخی اپلیکیشنها و سایتها، بلکه از سوی داروخانههای رسمی هم در فضای مجازی فروخته میشود.
حالا هم بار دیگر رئیس سازمان غذا و دارو روی این موضوع تاکید کرده و درباره فروش آنلاین دارو از سوی برخی پلتفرمهای اینترنتی به ایسنا گفته است: «ما برای فروش آنلاین در حوزه مکمل و محصولات آرایشی و بهداشتی مشکلی نداریم. در حال حاضر ۵۰۰ داروخانه مجوز فروش آنلاین مکمل را دارند، اما در هیچ کجای دنیا، دارو به صورت آنلاین فروخته نمیشود. باید توجه کرد که مجوزی که ما برای فروش آنلاین به داروخانه میدهیم، با کاری که برخی پلتفرمها به صورت غیرقانونی در فروش آنلاین دارو انجام میدهند، کاملا متفاوت است.»
محمدی ادامه داد: «زمانی که به یک داروخانه مجوز فروش آنلاین مکمل میدهید، آن داروخانه به عنوان شخصیت حقوقی مشخص که پروانه و یک موسس مجاز که پزشک داروساز دارد، مورد خطاب است. بنابراین سازمان غذا و دارو به داروخانه مجاز و به یک موسس مجاز، اجازه و مجوز فروش آنلاین مکمل یا محصولات آرایشی و بهداشتی یا طب سنتی مجاز را میدهد. در زمینه فروش آنلاین دارو فعلا قاعدهای وجود ندارد و از آنجایی که فروش دارو نیاز به مشاوره دارویی و توضیحات دارد و امکان اینکه با هر دارویی که در خانه بیمار میرود، داروساز هم بفرستیم، نیست، در نتیجه در این زمینه ورود نمیکنیم چراکه ممکن است خطا ایجاد شود. آموزش نحوه مصرف دارو، نحوه نگهداری دارو و… متفاوت است و در نتیجه نمیتوان آن را به صورت آنلاین به فروش رساند.»
به گفته او در حوزه مکمل این خدمات نیاز نیست چرا که مکمل را یک فرد سالم برای تقویت شدن مصرف میکند، اما دارو را بیمار که ضعیف است، مصرف میکند و اگر درست موارد مصرف دارو را رعایت نکند، دارو به سم بدل شده و آسیب میزند. بنابراین دارو باید زیر نظر داروساز به فروش برسد.
برخی پلتفرمها کماکان…
رئیس سازمان غذا و دارو تاکید کرد که برخی پلتفرمهایی که اقدام به فروش آنلاین دارو میکنند، مجوزی ندارند. بنابراین به باور او یک بستر غیرمجاز دارد داروی غیرمجازی را عرضه میکند: «هیچکس نمیداند آنچه به عنوان دارو از پلتفرمهای اینترنتی خریداری میکند، مجاز است یا خیر؟ بنابراین یک بستر غیرمجاز، داروی غیرمجاز را از طریق داروخانه غیرمجاز و زیر نظر یک شخص غیرمجاز میفروشد.»
محمدی با بیان اینکه وظیفه سازمان غذا و دارو نظارت بر مراکز مجاز فروش داروست، گفت: «نهادهای انتظامی و امنیتی در زمینه موارد غیرمجاز ورود و برخورد میکنند. البته ما برای پلتفرمهای غیرمجاز فروش دارو در فضای مجازی اعلام جرم کردهایم و اعلام کردیم که این اقدام غیرقانونی است و حتی یکبار محکوم و جریمه هم شدند که البته این اقدام بازدارنده نبوده است.
این اقدامات به شدت آسیبرسان است. از مردم میخواهیم که دارویشان را از این مسیر تهیه نکنند. ممکن است داروی سالمی هم در این زنجیره فروخته شود، اما ریسک است و ممکن است داروی غیر سالم باشد زیرا نمیدانیم از کجا تامین میکنند. به مردم توصیه میکنیم که دارو را از این مسیر تهیه نکنند. چندین بار هم به تعزیرات حکومتی، قوه قضائیه، دادستانی و … هم اعلام جرم کردیم که امیدواریم مورد توجه قرار گیرد.»
داروفروش بزرگ آنلاین
سالهاست که پلتفرمهای مختلف حوزه سلامت و پزشکی تلاش دارند در کشاکش با وزارت بهداشت و رگولاتور قدرتمند آن در حوزه دارو یعنی سازمان غذا و دارو به فروش اینترنتی این بازار بزرگ و پرمصرف ورود کنند. اما همانطور که در اظهارات محمدی دیده میشود نهتنها متولیان حوزه دارو پا پس نکشیدهاند بلکه هنوز هم با همان ادبیات تهدید و جریمه و شکایت، استارتاپهای پزشکی را میخواهند به عقب برانند.
در این میان تنها پلتفرم آنلاینی که به این حوزه به شکلی ویژه ورود کرده، اسنپ است. اسنپ که بارها مورد خطاب و عتاب سازمان غذا و دارو حتی زیرمجموعه وزارت بهداشت قرار گرفته و هیچ بعید نیست که شکایت و جریمهای که محمدی به آن اشاره کرده هم درباره همین پلتفرم باشد اما این روزها در حال فعالیت در این بازار است. در سوپر اپ اسنپ و در بخش پزشک و مشاوره هم امکان سفارش و خرید داروهای بدون نسخه وجود دارد و هم میتوان با ارسال عکس نسخه سفارش داروهایی که پزشک برای شما نوشته را بدهید.
در این اپلیکیشن که خود مشاوره پزشکی و ویزیت آنلاین دارد کاربران میتوانند نسخههایی که توسط خود اسنپ دکتر نوشته شدهاند را هم از همانجا سفارش بدهند تا داروهایشان آنلاین به دستشان برسد. اگرچه داروخانههای زیادی هستند که بخش فروش اینترنتی هم دارند اما تاکید رئیس سازمان غذا و دارو روی واژه پلتفرم و تفکیک آنها از داروخانهها نشان میدهد که احتمالا این بار هم مخاطب اصلی این خط و نشان اسنپ باشد که به نظر نمیرسد بخواهد به هیچ وجه از این بازار بزرگ و پرسود پا پس بکشد! کم پیش آمده اسنپ وارد بازاری بشود و بعد از آن خارج شود. بعید است درباره دارو هم چنین اتفاقی بیفتد. البته که احتمالا هزینههای زیادی را در نبرد با یکی از قدرتمندترین رگولاتورهای دولتی یعنی در وزارت بهداشت و زیرمجموعههای آن باید بپردازد.
