روزنامه هفت صبح، نگین باقری| در بین این همه اخبار بد استارتاپی که معمولا هر روز یکی دو مورد آن نصیبمان میشود، دیروز همزمان با هم دو خبر خوب منتشر شد. خبرهای خوبی که یکی با دیوار و دیگری با فیلیمو ارتباط داشت. اما همزمان دیروز خبر نگرانکننده ای درباره یک مدل جدید محدودسازی اینترنت، هم منتشر شد.
خبر بد از دو شب پیش، منتشر شد. اتفاقی که توضیح فنی آن شاید پیچیده باشد اما معنای تلویحی آن این است که احتمالا موج دوم محدودسازی اینترنت بعد از فیلترینگ کلید خورده است. روز شنبه، کاربران زیادی خبر از اختلال در برخی از وب سایتها و یا اپلیکیشنهای اینترنتی دادند. این اختلال همه جوره کاربران را در آپلود و دانلود و حتی باز کردن سایتهای داخلی که قبلا به راحتی باز میشدند احاطه کرده بود.
دست همه طوری بسته شده بود که بسیاری از وی پی ان ها هم کار نمیکرد. بررسیهای بیشتر نشان داد که علت این ماجرا به ضربه در سرویسی به نام کلودفلر مربوط میشود. رادار کلودفلر نشان میداد ترافیک این سرویس در ایران از حدود ساعت ۱۴ ظهر ۲۹ بهمن بین ۴۵ تا ۵۵ درصد به نسبت روز قبل کاهش یافتهاند. برای اینکه ببینیم این چه معنی میدهد، اول باید ببینیم که کلودفلر چه کار میکند و چه اهمیتی دارد؟ کلودفلر شبیه یک پشتیبان عمل میکند که سه کار مهم دارد:
اولا تامین امنیت کاربران اینترنت (پنهان کردن آی پی آنها)، امنیت خود وب سایت (مثل سایتهای تجارت الکترونیک که با این سرویس امنیت از حمله هکرها یا بدافزارها جلوگیری میکردند) و سوما سریعتر لود شدن و بالا آمدن وب سایتها. پس مشخص شد که اگر کلودفلر ضربه ببیند چه اتفاقی میافتد. برای مثال یک سایت تجاری را در نظر بگیرید که از خدمات کلودفلر استفاده میکند. با ضربه دیدن کلودفلر در ایران اولا یا امنیت این سایت و امنیت کاربرانی که در آن خرید و فروش میکنند تهدید میشود.
دوما ممکن است سرعت بالا آمدن سایت به طوری کاهش یابد که فرقی با فیلترینگ آن ندارد. سوما وقتی مدیران آن وبسایت بخواهند مشکل را حل کنند یا باید سراغ یکی از رقبای کلودفلر بروند که هزینه بیشتری دارد. مثلا مدیرعامل یوتوپین که یک وبسایت گردشگری داخلی است در توئیتر خود نوشته آنها به دلایلی مجبور بودند که نیازشان را از ابرآروان که یک شرکت مشابه داخلی است تامین کنند
ولی برای این کار این شرکت روزانه سه تا 10 میلیون تومان از آنها هزینه میگیرد. حالا فرضا اگر توان پرداخت هزینه آن را هم داشته باشند مسئله دیگر این است که رقبای کلودفلر به پهنای باند بیشتری نیاز دارند و این ماجرا برای ما در ایران که مدتهاست با کاهش پهنای باند روبهرو هستیم خیلی مسئله کوچکی نیست.
وقتی فیلترشکنها از کار افتادند
درنهایت چه اتفاقی افتاد؟ دیروز دادههای نمودارهای رو به سقوط کلودفلر وضعیت بهتری پیدا کردند ولی باز هم ارتباط دیتاسنترهای داخلی با سرورهای آن همچنان ضعیف مانده بود و به نقطه مورد انتظار برنگشت. به خاطر همین هم بسیاری از صفحاتی که فیلتر نبودند عملا فرقی با یک سایت فیلتر شده نداشتند. از طرف دیگر با این کار فیلترشکنهایی که از سرورها و سرویسهاي کلودفلر استفاده میکردند هم از کار افتاد و عملا اثرگذاری بسیاری از این ویپیان ها بیفایده شد.
اینکه چرا این ماجرا اتفاق افتاده معلوم نیست ولی ممکن است مسئولان دنبال جایگزین کردن یک شرکت داخلی به جای کلودفلر میگردند. این فقط حدس و گمانی بود که برخی از کارشناسهای آی تی روز گذشته در شبکههای اجتماعی خود میزدند. برای مثال ابرآروان یکی از این شرکتهای داخلی است ولی این خدمات را شرکتهای داخلی دیگری مثل ابر دارک، ستون و ابرآسیاتک هم ارائه میکنند. اما این ادعا در نهایت از سوی مقامات رسمی تایید یا تکذیب نشد.
فیلیمو برنده شد
همین چند وقت پیش بود که سخنگوی قوه قضائیه اعلام کرد ساترا از فیلیمو به اتهام اخلال در نظم و آسایش عمومی و فعالیت تجاری در زمینه تولید، تکثیر و عرضه نوارهای صوتی و تصویری بدون اخذ مجوز شکایت کرده. حالا روز گذشته خبرگزاری ایسنا خبر داد که سیزدهم بهمن ماه دادسرای فرهنگ و رسانه برای فیلیمو قرار منع تعقیب صادر کرده است. رایی که نشان میداد قوه قضائیه در رویکرد صدا و سیما در برابر شبکههای نمایش خانگی، سمت پلتفرمهای اینترنتی ایستاده.
ماجرای این شکایت به سریال سقوط مربوط میشود که این روزها در فیلیمو در حال پخش است. ماه گذشته مشخص شد که رئیس سازمان صدا و سیما بعد از نمایش همان قسمت اول این سریال در نامهای از رئیسجمهور خواسته که فیلیمو به خاطر پخش این سریال فیلتر شود. در بخشی از نامه جبلی آمده بود: «متاسفانه سکوی فیلیمو بدون توجه به مقررات، به دفعات در حوزه تولید و انتشار سریالها، از اخذ مجوز استنکاف کرده و در مورد اخیر با انتشار قسمت اول سریال سقوط که با موضوعی کاملا امنیتی و بدون اخذ هرگونه مجوزی ساخته و منتشر شده است، سیاستهای نظام در خصوص نحوه حضور و فعالیت برخی بازیگران که در حوادث و اغتشاشات اخیر به ارکان نظام توهین کرده و با پناه بردن به شبکههای سعودی- صهیونیستی قصد رهبری حوادث و ناآرام کردن فضای امنیتی کشور را دارند نیز، مد نظر قرار نداده است.»
اشاره محتوای نامه به حضور حمید فرخ نژاد در «سقوط» بود که همزمان با شروع پخش، از ایران خارج شد و همین بهانه را به صدا و سیما داد که شرایط را برای محدود کردن فیلیمو بیشتر مهیا ببیند. صدا و سیما چه ربطی به شاکی فیلیمو ( ساترا) دارد؟ ساترا یا همان سازمان تنظیم مقررات رسانههای صوت و تصویر فراگیر یکی از نهادهای زیرمجموعه صدا و سیماست. درنتیجه انگیزه قوی برای کنار زدن رقبای خود در شبکه نمایش خانگی دارد تا عرصه را برای صدا و سیما بازتر کند.
مثل تلاشی که خرداد ماه برای لغو مجوز فیلیمو و نماوا داشت. ساترا برخلاف اظهارات مدیرعاملان این دو پلتفرم، ادعا کرد که «یاغی»، «نوبت لیلی» و «جادوگر» بدون بازبینی نهایی منتشر شده و این موضوع فیلیمو و نماوا را در آستانه ابطال مجوز قرار داد. این محدودیتها به شکل دیگری برای آپارات هم اعمال شده است. مثلا در شکایت قبلی، صدا و سیما این حرف خود را به کرسی نشانده بود که آپارات مسئول هر محتوایی است که کاربران در آن بارگذاری میکنند.
به خاطر همین اختلاف هم شهریور سال پیش از این کمپانی شکایت شد. این بار ولی قوه قضائیه از شبکههای نمایش خانگی دفاع کرده تا در این اختلاف قدیمی، نگذارد پخش سریال «سقوط » با توقف روبهرو شود. به جز این مورد، دیروز قوه قضائیه به طور هم زمان روی باز خود را به یک سکوی اینترنتی دیگر هم نشان داد که ماجرای آن تا حدودی به همین اختلاف صدا و سیما و آپارات مربوط میشد. قصه این یکی حکم چه بود؟
تبرئه آقای مدیرعامل
قصه این حکم به پرونده قضایی مدیرعامل دیوار مربوط میشود. «اشکان میرآرمندهی» اخیرا خبر داده بود که برای اجرای حکم خود به زندان فراخوانده شده ولی روز گذشته خبر تبرئه او بسیاری از فعالان اکوسیستم استارتاپی را خوشحال کرد. آرمندهی سال گذشته و در پی تشکیل پروندهای درباره تعدادی از آگهیها به سه ماه و یک روز حبس محکوم شده بود.
پرونده او در دیماه سال ۱۳۹۸ تشکیل و در آن آرمندهی به «فراهم نمودن موجبات فساد و فحشا و تشویق به فساد از طریق ایجاد تبلیغات» متهم شده بود. همین روزهای پایانی دیماه او از احضار مجدد خود به دادگاه خبر داد. احضاریهای که معنایی جز اجرای حکم چند ماهه او نمیداد. وقتی رای نهایی برای آرمندهی آمد، آنها این حکم را به دیوان عالی کشور کشاندند و دیوان با این استدلال که بنابر نظر شورای عالی فضای مجازی، مسئولیت محتوا بر عهده کاربر منتشرکننده آن است نتیجه را تغییر داد.
به همین خاطر هم دوباره دادگاه تجدیدنظر برای دیوار برگزار و این بار آقای مدیرعامل تبرئه شد. در واقع با این حکم، سرانجام قوه قضائیه پذیرفت که طبق نظر شورای عالی فضای مجازی، مسئولیت محتوا بر عهده کاربر منتشرکننده آن است که این میتواند سرنوشت پروندهای که سابقا صدا و سیما برای آپارات درست کرده بود را به نفع این پلتفرم اینترنتی تغییر دهد.
