روزنامه هفت صبح، علی غفوری| احتمالا بیشتر خوانندگان آثار سینمایی نظیر تیرانداز آمریکایی از زندگی کریس کایل موسوم به «اهریمن رمادی» با بازی بردلی کوپر، تیرانداز با بازی مارک والبرگ و دشمن پشت دروازه با بازی جودلا درباره نبرد استالینگراد را دیدهاند.عملکرد هنرپیشههای این فیلمها که اولی و سومی آن در دنیای واقعی قاتلانی بیرحم و یا شاید به عبارتی سربازانی حرفهای بودهاند، هر بینندهای را میخکوب میکند و حتی شاید تماشاگر گمان کند چنین شخصیتهایی خیالی هستند. اما چنین نیست.
تک تیراندازها بیش از 150سال است که نقشی مهم در جنگها دارند و البته از جنگ دوم جهانی به این سو این نقش پررنگتر شده است. هنوز رکوردهای تکتیراندازان فنلاندی،روسی و آلمانی در جنگ دوم جهانی شکسته نشده است. افرادی که شکارهای بالای 200 نفر را به ثبت رساندند.دمیلا پاولچنکو زنی روس که 309 شکار رسمی از آلمانها داشته یا واسیلی زایسف روس (که فیلم دشمن پشت دروازه از زندگی او ساخته شده) و 225 شلیک موفق داشته و یا قهرمان فنلاندی، مردی 152 سانتی با یک تفنگ ابتدایی 505 روس را در سالهای ابتدایی جنگ دوم جهانی کشت. شهید عبدالرسول زرین سرباز قدرتمند میهنمان را هم میتوان در این زمره طبقهبندی کرد گفته میشود او نیز 700شلیک موفق داشته است.
این افراد همگی از تفنگهای خوب اما ساده برای کشتن حریف استفاده میکردند و میتوان گفت تقریبا تنها به مدد توان حسی و فردی هدف را با دوربینهای ابتدایی و قبول خطر بالا میزدند.اما امروز چنین نیست.تک تیراندازان، نه تنها دورههای بسیار پیشرفته و طولانی میبینند و از تجربیات سایر رزمندههای مشابه خود در سایر کشورها با خبر میشوند بلکه مجهز به تفنگهایی میشوند که میتواند از 2 تا 4 کیلومتری هدف را بزند و تنها کاربری دوربینهای آنها لازمه یک دوره پیشرفته است. دوربینهای تلسکوپی که حتی یک نظامی متفرقه نیز قادر به استفاده از آن نیست چه رسد به افراد عادی.
ترکیب صنعت و هنر جنگ
تفنگهای تک تیرانداز یکی از بهترین و دقیقترین محصولات صنعتی صنایع نظامی هستند که باید در عین سبکتر بودن نسبت به سلاحهای نیمه سنگین نظیر مسلسلهای دوشکا،کالیبر 50 و یا خمپاره بتوانند مانند آنها حتی راننده تانک را از کار بیاندازند.چنین سلاحی باید لگدی کم و دوربینی محکم داشته باشد و از چنان مکانیزمی بهره ببرد که پس از ضربات سنگین گلنگدن و گاز باروت گلولههای 12.7میلیمتری، از تنظیم خارج نشود.
اما کاربران چنین سلاحهایی باید صبر زیاد،چشمان قوی،فاقد ترس و بدنی ورزیده داشته باشند که بتوانند در یک تپه،پشت صخره،کنار درخت و یا غرق در برف و حتی خاک و گل ساعتها به انتظار شکارهای بینوای خود بمانند. اما بهترین سلاحهای تک تیرانداز الزاما سنگینترین و قویترین آنها نیست بلکه با توجه به کاربر آن که معمولا تنهاست این نوع جنگ افزارها باید ارگونومی سازگار با بدن، سبکی تا حد ممکن و احتمال خرابی در حد صفر داشته باشند در غیر این صورت «تیرانداز تنها» خیلی زود به دست یک سرباز معمولی از فاصله 50 متر کشته میشود.
اما بهترین تفنگهای تک تیرانداز چه مدلهایی هستند؟ ابتدا باید گفت که امروزه بیش از 100 مدل تفنگ تک تیرانداز در جهان ساخته شده که بسته به علاقه و یا ماموریت یک سرباز یا ارتش، بر روی یکی از آنها سرمایهگذاری شده و با تیراژ انبوه تولید میشود. به همین دلیل ممکن است سلاحهایی که در ادامه میخوانید از دید برخی بهترین انتخاب نباشد اما حتما جزو برترینها هستند.
تی ای سی 50 معروف به مک میلان
مک میلان یک تفنگ تک تیرانداز کالیبر 50 است. آنها که آشنایی با سلاحهای سبک و نیمهسنگین دارند میدانند که گلوله کالیبر 50 معادل گلوله مسلسل براوننیگ کالیبر 50 است که قادر است سنگرهای انفرادی را از هم بپاشد یا یک بالگرد را به زیر بکشد.این سلاح 12 کیلویی با 5 گلوله در خشاب از 2کیلومتری در دست یک تیرانداز حرفهای میتواند یک واحد دشمن را با دو بار تعویض خشاب از بین برد بگذریم که تک تیرانداز کانادایی فرانسوی با نام مستعار «والی» یا ولی از 3540 متری یک عضو داعش را در سال 2017 کشت.
چند ماه قبل نیز خبر رسید که او به اوکراین رفته تا علیه سربازان روس بجنگد. در سال 2002 نیز تکتیرانداز کانادایی به نام راب فورلونگ با استفاده از تفنگ تکتیرانداز مک میلان موفق شد از فاصله 2400کیلومتری یکی از نیروهای شورشی را در افغانستان از پای درآورد.TAC-50 را ابتدا ارتش کانادا در سال 2000 به کار گرفت و اکنون در 8 کشور مختلف در حال خدمت است.
بارت ام 82
تفنگ بارت ام 82 یک تفنگ نیمه اتوماتیک است که اگرچه 3 دهه از عمر آن میگذرد اما هنوز مورد علاقه تکتیراندازان بزرگ است. این سلاح نیز از گلولههای 12.7میلیمتری استفاده میکند اما با خشاب 10 تیر و عقبنشینی کمتر از سایر تفنگهای تک تیرانداز مورد علاقه سربازان حرفهای است. این سلاح، سربازی که پشت دیوار است را میتواند حتی از فاصله 500متری بکشد. ضد بالگرد و ضد نفربر نیز هست و بردی مفید 1800متری دارد. وزن آن 14 کیلو و درحال خدمت در ارتشهای ایالات متحده، انگلستان، نروژ، لهستان، تونس، ترکیه، کشور امارات متحده، قطر، آرژانتین، شیلی، کانادا، کشور مکزیک و چند کشور دیگر است.
اسلحه تکتیرانداز شاهرایران
«شاهر» نیز سلاحی قدرتمند است که ایران حدود یک دهه قبل آن را به بازار معرفی کرد و قرار بود صادراتی باشد.این سلاح با کالیبر 14.5میلیمتر و طول 1.85 متر و وزن 22 کیلوگرم سنگینتر از رقبا و البته قویتر از آنهاست.این سلاح، بردی 4 کیلومتری دارد و حتی میتواند تجهیزات زرهی دشمن را متلاشی کند.
برد بسیار بالای آن این امکان را به کاربر میدهد که با یک دوربین قوی فرماندهان دشمن را حتی پشت خطوط و با وجود جلیقه ضد گلوله نابود کند. البته این سلاح نیاز به دو خدمه برای کمک به سرباز تک تیرانداز دارد.
تجربه جنگ ایران و عراق به ایران آموخت که باید در این زمینه، هم واحدهای ویژه و هم سلاحهای ویژه تاسیس کند.
تفنگ تازه روسها
روسها به تازگی تفنگی به عرصه رزم آوردهاند که میتواند حتی خودروی ضد گلوله و ضد ارپی جی هاموی را متوقف کند. البته از تعداد این سلاح و عملکرد آن، اطلاعات زیادی در دست نیست. نام این تفنگ «دی اکس ال 5» است که از گلولههای انفجاری کالیبر 50 استفاده میکند. این سلاح ادامه تفنگهای ال 3 و ال 4 است. البته دقت این سلاح به اندازه سایر سلاحهای تک تیرانداز نیست اما از 2 کیلومتری میتواند یک خودروی زرهی را متوقف کند.
در حقیقت قدرت، جایگزین دقت شده است. این گلولهها آنقدر قدرتمندند که با اصابت به بدن انسان، آن را متلاشی میکنند و شاید به همین دلیل هدف اصلی سازنده زدن یک سرباز نباشد.یوری سینیچکین، مهندس ارشد شرکت لوباف آرمز میگوید: دیاکسال-5 برای اهداف حجیمتر مناسبتر است تا اینکه برای هدف قرار دادن نیروهای دشمن در میدان نبرد استفاده شود. اگرچه کالیبر 50 در مقایسه با کالیبرهای دیگر تفنگهای تک تیرانداز بسیار قدرتمندتر است اما به اندازه گلولههای کالیبر 375 یا 408 دقیق نیست.
اگرچه در فاصله 100متری اهداف را با خطای 3 سانت میزند.در قنداق دیاکسال-5 یک ضربهگیر ویژه بهکار گرفته شده است تا لگد تفنگ را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. برد مطمئن این سلاح 3 کیلومتر است اما تا 7کیلومتر به ادعای سازنده برد دارد. البته این سلاح هنوز رسما در جنگ خودنمایی نکرده و باید گفت قیمت آن نیز بسیار گران و حدود 25 هزار دلار است.
ام 200
چیتک ام 200 را یکی از بهترین سلاحهای تک تیرانداز دنیا میدانند که ساخت آمریکاست و برد آن 2000 متر است که با توجه به نوع مدل این رقم به 2300 متر نیز افزایش پیدا میکند. این اسلحه مجهز به یک مسافت سنج لیزری است که میتواند فاصله را تا 6 کیلومتر محاسبه کند. مجهز به دوربین دید در شب و سنسور اندازهگیری است. وزن این سلاح 14 کیلوگرم و مکانیزم شلیک آن گلنگدنی و دارای یک خشاب هفت گلولهای است که تک تیر مسلح میشود.مهمات قابل استفاده آن فشنگهای چیتک ۴۰۸ یا ۳۷۵ است که مطابق با سری فشنگهای ام۲ برونینگ و استاندارد ناتو است.
ای اس 50
در بین سلاحهای تک تیرانداز ،ای اس 50 جایگاه خاصی دارد. این سلاح ضد زره با قابلیت استفاده از مهمات انفجاری میتواند هدف را در فاصلهای 1500متری مورد اصابت گلوله قرار دهد. این اسلحه در سال 2007 توسط شرکت بریتانیایی «اکیوریسی اینترنشنال» ساخته شده و عمر چندان زیادی ندارد. البته وزن این سلاح 12 کیلو است که با توجه به برد 1500متری آن زیاد ارزیابی میشود اما قدرت اصلی این تفنک در توان ضد زره آن است. این تفنگ برای تفنگداران انگلیسی و ملوانان آمریکایی تولید شده است.
سلاحهایی که تاریخ ساز شدند
چنانکه گفته شد تاریخ اصلی سلاحهای تک تیرانداز به نیمه اول قرن بیستم حداکثر تا 1965 باز میگردد و سلاحهای معروف و بسیاری از تیراندازان قابل مربوط به آن سالها بودهاند. یکی از معروفترین سلاحهای تک تیرانداز که اکنون منسوخ شده، انفیلد 42 است. سلاحی کلاسیک ساخت انگلیس که از ابتدای قرن بیستم تا پایان جنگ دوم جهانی خدمت کرد و سابقه زدن هدف را از 1800متری دارد.
دیگری دراگانوف اس وی دی ساخت شوروی است که به عنوان یک سلاح پشتیبانی تفنگداران نیروهای شوروی جهت هدف قرار دادن دشمن از فاصلهای دور طراحی شده و ویژگی این سلاح وزن سبک آن (4.3 کیلوگرم) و برد 800متر است.این سلاح در ایران به سیمونوف هم معروف است و شهدای زیادی از سربازان ایرانی گرفت. این سلاح در بیشتر جنگهای نیمه دوم قرن بیستم نقش آفرین بوده و هنوز هم موثر است و در نبردهای سوریه و عراق نقش بازی کرده و میکند.
موسین ناگانت روسی نیز دیگر سلاح معروف جنگهای اواخر قرن 19 و نیمه اول قرن بیستم است. این سلاح 5 تایی گلنگدنی ساخت ارتش سلطنتی روسیه است. این تفنگ در میدانهای نبرد بسیاری مورد استفاده قرار گرفته که از معروفترین آنها میتوان به جنگهای جهانی اول و دوم و جنگهای کره و ویتنام اشاره کرد. از زمان ساخت این اسلحه در سال 1891 تا به امروز 37میلیون قبضه از آن تولید شده است. میتوان این سلاح را پرکاربردترین تفنگ گلنگدنی دنیا نامید.
