روزنامه هفت صبح| هفته گذشته رویداد آینده کسبوکارهای بلاکچین و رمزارز و دارایی دیجیتال ایران با حضور بیش از 500 فعال اکوسیستم این حوزه برگزار شد. رویدادی که در آن مدیران صرافیهای شناختهشده کشور، فعالان حوزه آموزش، رگولاتوری و فینتک به بحث و تبادل نظر درباره مهمترین تحولات سال 2022 در این بازار و صنعت و مهمتر درباره روندها و تحولاتی که میتوان برای سال 2023 انتظار داشت صحبت کردند.
سال 2022 چطور سالی بود؟
جواد بهره، رئیس هیاتمدیره «بیتمکس» در این رویداد درباره نقاط مثبت و منفی سال ۲۰۲۲ گفت: «۲۰۲۲ سالی پر از فرازونشیب برای بازار رمزارز بود. اعلام ورشکستگی صرافی بزرگ افتیایکس از جمله مهمترین اتفاقات تأثیرگذار بر این صنعت بود و از دیگر اتفاقات، سرمایهگذاری ۳۰ میلیارد دلاری شرکتها در سال ۲۰۲۲ بود که این سرمایهگذاری تقریباً مشابه سال قبل بود و نشان داد شرکتهای سرمایهگذاری به بازار خوشبین هستند.»
او ادامه داد: «سرمایهگذاری شرکتها یک ساختار دارد و مشتریان بازار رمزارز باید این ساختار را شناسایی کنند و بر اساس آن عمل کنند.» بهره در پاسخ به این سوال که در سال ۲۰۲۳ باید در این حوزه منتظر چه چیزی باشیم، گفت: «معمولاً کسانی برنده هستند که در این رکود روی زیرساختها سرمایهگذاری میکنند.
به نظر من سال ۲۰۲۳ سالی است که باید توجه کنیم چه پروژههایی قرار است با وب۲ و زندگی واقعی ما گره بخورد.» او ادامه داد: «حتماً در بحث انافتی اتفاقهای خوبی رخ خواهد داد. آینده را ما رقم نمیزنیم، ولی میتوانیم بر اساس روندهایی که پول به سمت آنها میرود، آن را پیشبینی کنیم. به اعتقاد من در این سال در بخش فناوری بلاکچین پروژههای خوبی میتوانیم پیدا کنیم.»
آینده اقتصاد مالی دنیا چگونه است؟
مصطفی قمری، مدیرعامل بینوست در مورد پیشیبینی این حوزه در آینده گفت: «آینده قابل پیشبینی نیست. مخاطب فناوریها و کسبوکارهایی که ساخته میشوند، نه من هستم و نه دیگران؛ بلکه نسل بعدی است. بهصورت کلی نگاه اشتباهی است که کسی با متر و معیار خودش مثلاً انافتی را بررسی کند، چون این برای مخاطب دیگری است. این داستانها برای برخی قابل درک نیست. من بهعنوان سرمایهگذار این فناوری که هر روز پیشرفت میکند، یک چیز میگویم و آن اینکه همهچیز را با متر و معیار خودمان نسنجیم، چون این برای مخاطب دیگری است.»
او ادامه داد: «من پارامترهای شخصی خودم را دارم و روی این حوزه سرمایهگذاری میکنم. هر فردی بر اساس ذهنیت خودش سرمایهگذاری میکند. این را که در آینده چه رخ خواهد داد، نمیتوان گفت. فقط میتوان گفت اتفاقهای گوناگونی میافتد و من باید بگویم سوار کدام قایق میشوم. آینده را قرار است ما بسازیم و بر اساس جهانبینی خودمان، میتوانیم آن را بسازیم. فناوری راه خودش را پیدا میکند. مهم این است که ما میخواهیم سوار این قایق بشویم یا نه.»
قمری در پاسخ به این سوال که دیفای و سیدیفای چه تأثیری بر اقتصاد خواهند داشت، گفت: «در این بحث اگر بخواهیم صحبت کنیم، من دیدگاهی ندارم که اساساً رقابتی بین آنها سر گرفته یا نه. بحث را در آینده باید دید. به نظر من رگولیشن این فضا خودش کارش را انجام میدهد.»
هاجر سعیدینژاد نیز در این پنل عنوان کرد: «هرچند امسال سال خرسی داشتیم و اتفاقات بدی برای صرافیها رخ داد، اما واقعیت این است که در بحث وب۳ اتفاق بدی رخ نداد؛ چراکه شاهد بودیم در سال ۲۰۲۲ حدود چهار میلیارد دلار بیشتر از سال گذشته سرمایهگذاری در این حوزه صورت گرفت و ۳۴۸ استارتاپ در این زمینه توانستند سرمایه جذب کنند و بیشتر این سرمایهگذاریها در حوزه انافتی بوده است.»
فعلا اوضاع همین است!
بردیا احمدنیا همبنیانگذار صرافی والکس هم در این رویداد تاکید کرد مواقع ریزش بازار، بهترین زمان ساختاردهی شرکتها و حاکمیت است: «اواخر زمستان صحبت از ورود بیتکوین به کانال 100هزار دلاری بود؛ اما بیتکوین در شیب نزولی قرار گرفت. این اتفاق بسیار مهم است و بهترین زمان ورود بازیگران حوزه بلاکچین و رمزارز برای ساختاردهی رگولاتوری است.»
به گفته او، موضوع دیگری که باید به آن توجه شود، مدیریت ریسک هنگام سرمایهگذاری است. بیشتر مواقع بازیگران و سرمایهگذاران هنگام سرمایهگذاری به هزینهای که متحمل میشوند توجهی نمیکنند و بعد از ریزش بازار به این ابعاد توجه نشان میدهند. به همین دلیل او سال ۲۰۲۲ را گشایشی برای فعالان رمزارزی میداند و در اینباره گفت:
«سال ۲۰۲۲ سرمایهگذاران و فعالان حوزه متوجه شدند که فقط سرمایهگذاری مهم نیست و ابعاد مهم دیگری هم وجود دارد.»او با اشاره به اهمیت ساختاردهی عنوان کرد: «اگر برای ساختاردهی دستبهکار نشویم، بازار در سال ۲۰۲۳ هم به روال سال جاری خواهد بود. تا زمانی که اعتماد در بازار نباشد، افراد به بازار جذب نخواهند شد، حتی اگر قیمت بیتکوین بالا برود.»
آخرین موانع یا آخرین گشایشها؟
امیرحسین راد، مدیرعامل نوبیتکس در پنل «آخرین الزامات حقوقی و قانونی رمزارز و بلاکچین» در رویداد نهم ژانویه اعلام کرد که پلیس فتا بهتازگی الزاماتی برای بخش رمزارز تدوین کرده تا خطرات فضای رمزارز را کنترل کند؛ این در حالی است که این الزامات تاکنون توسط فعالان رمزارز رعایت شده و تکراری است.
او در این زمینه گفت: «معضل چند سال گذشته حوزه رمزارز این است که هر نهاد مرتبط و بیربط، یک بند قانونی به حوزه رمزارز اضافه میکند. یکی از قوانین، قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و دیگری قانون جدید بانکداری است. انتقادی که در این زمینه به قانونگذاران وارد است، این است که در زمان تدوین قوانین، نظرات صاحبنظران را جویا نمیشوند.»
راد درباره الزاماتی که پلیس فتا برای فعالان حوزه رمزارز در نظر گرفته، توضیح داد: «پلیس فتا الزاماتی برای حوزه رمزارز در نظر گرفته تا از خطرات این فضا کاسته شود و فعالان این حوزه در یک فضای سالم فعالیت کنند. البته لازم به ذکر است که فعالان رمزارزها اکثر این الزامات را رعایت میکنند.»
مدیرعامل صرافی نوبیتکس گفت: «مسئله اصلی در حوزه رمزارز این است که قوانین پشت درهای بسته تنظیم میشود و کسبوکارها پس از ابلاغ در جریان این قوانین قرار میگیرند. نکته دیگر اینکه تاکنون بعد از مصوبه هیات وزیران، مصوبه جدیدی در زمینه رگولاتوری رمزارزها نداشتهایم.»
راد با اشاره به محدودیتهای اینترنت در ماههای اخیر توضیح داد: «بیش از چهار ماه است که محدودیتهای اینترنت ادامه دارد و حدود یک میلیارد دلار به کسبوکارها آسیب زده و بسیاری از کسبوکارها مجبور به ترک فعالیت خود شدهاند و باقی کسبوکارها نیز به سختی در حال ادامه دادن هستند که امیدوارم یک اقدام عاجل در این زمینه از سوی دولت صورت بگیرد.»
در این پنل حسن هاشمی، رئیس سازمان نظام صنفی رایانهای کشور هم از باقری اصل، جانشین رئیس کارگروه ویژه اقتصاد دیجیتال خواست که گزارشهای اقتصاد دیجیتال را در اختیار بخش خصوصی نیز بگذارند تا آنها بدانند دولت برای بخش خصوصی چه تصمیمی میگیرد. همچنین هاشمی در این پنل از وضعیت اقتصاد دیجیتال به دلیل محدودیت اینترنت انتقاد کرد و از نمایندگان حاکمیت در این رویداد خواست تا به این شرایط رسیدگی کنند؛ چراکه وضعیت کسبوکارها با ادامه این شرایط به بحران رسیده است.
