روزنامه هفت صبح، علی غفوری| علاقهمندان به فیلمهای جنگی به ویژه آثار سینمایی مربوط به جنگ ویتنام، حتما به سلاح سرباز آمریکایی در این نبردها توجه کردهاند. ام 16. مسلسلی بزرگتر از کلاشینکف و کوچکتر و سبکتر از بیشتر سلاحهای انفرادی ارتشهای جهان. اگرچه ام 16 برای جوانان آمریکایی در سالهای 1964تا 1973 خوش یمن نبود و در جنگ ویتنام، ارتش ویتنام جنوبی و ویتکنگها دمار از روزگار پیاده نظام آمریکایی درآوردند اما باید اذعان کرد اگر ام 16 نبود حتما تلفات آمریکا از 58 هزار کشته فراتر میرفت!
این سلاح،سبک، از قدرت آتشی بسیار بالا برخوردار است که همین نکته سبب شده هنوز پس از 60 سال در بیش از 50 کشور جهان به خدمت ادامه میدهد و با یک دوربین کوچک و اندکی مهارت یک تیرانداز میتواند از یک کیلومتری یک سرباز دشمن را برای همیشه معلول کرده و یا درصورت اصابت به بخشهای حیاتی بدنش او را از جرگه موجودات زنده دنیا خارج کند.
معروفترین محصول «کلت»
شرکت کلت آمریکا سلاحهای معروفی را به نام خود ثبت کرده تا آنجا که امروزه بسیاری از مردم به هر نوع تپانچهای کلت میگویند اما شاید بتوان بهترین سلاح این شرکت را ام 16 دانست. این فرشته نجات برای سربازان آمریکایی و متحدانش و ابلیس مرگ برای ارتشهای حریف، در 1962 فراگیر شد و در جنگهای ویتنام،لائوس وکامبوج در شرق آسیا تا تهاجم آمریکا به گرانادا، عراق و افغانستان نقشی فعال داشته و حتی به دلیل قیمت مناسب (البته گرانتر از کلاش) مورد علاقه بازار سیاه، قاچاقچیان موادمخدر، جنگهای داخلی خاورمیانه و تیراندازان آماتور آمریکا قرار گرفت.
این سلاح با وزن 3.3کیلوگرم (با خشاب 30تایی حدود 4کیلوگرم) و طول یک متر از فشنگهای 5.56میلیمتری استفاده میکند. برد مفید این سلاح نیز حدود 400متر است. اما درباره برد موثر رقم مشخصی نمیتوان گفت. برخی آن را 800متر ذکر میکنند اما با توجه به برد نهایی آن که حدود 3600متر است باید اذعان کرد که ممکن است گلوله این سلاح در 1500متر هم آسیب زننده جدی باشد.
جهت اطلاع خوانندگان، تحقیقات ارتش آمریکا نشان میدهد که در بیشتر اوقات سربازان در فاصله 300متری در حال شلیک به سمت هم هستند و یک سرباز از فاصله 200متری توانایی تشخیص زن و مرد را ندارد و در فاصله 300متری یک سرباز با قامت متوسط از درون مگسک سلاح حدود 2 سانتیمتر دیده و در 400 متری به شکل یک خط- نقطه دیده میشود.
به عبارت دیگر توان یک مسلسل در سرعت بهکارگیری، سبکی و دقت در فواصلی در همین حدود کفایت میکند و اگر به فاصلهای بیش از این نیاز باشد دیگر لزومی به استفاده از حالت شلیک رگباری نیست و این وظیفه تک تیراندازها و یا تیراندازان بسیار حرفهای است که هدفی را از 400متر به بالا بزنند. اینجاست که مشخص میشود چرا سلاحهایی نظیر کلاشینکف و ام 16 طرفداران زیادی دارند.
ام 16 در 4 مدل اصلی تولید شده و 3حالت شلیک (تک تیر،3 تیر و رگبار)دارد.سرعت آتش 700تا 950 شلیک در دقیقه به آن، این امکان را میدهد که خیلی سریع دیواری از آتش را مقابل حریف ایجاد کند و از این لحاظ از سلاحهای همرده مانند اف ان فال،ژ3 و کلاش برتر است. خشاب آن 30تایی است و درصورت استفاده از وضعیت رگبار، سرباز استفادهکننده باید در کمتر از 3 ثانیه اقدام به تعویض خشاب کند.
جانشین یک تفنگ قدرتمند
ارتش آمریکا در جنگ دوم جهانی و جنگ کره و اوایل جنگ ویتنام از تفنگ بزرگ و دقیق ام 14 استفاده میکرد. این سلاح اما در مواجهه با کلاشینکف ناتوان ظاهر شد و به همین سبب ارتش آمریکا از اواخر دهه 50 میلادی بهدنبال سلاحی کارآمدتر بهنام ام 16 رفت. این سلاح در دهههای 60 و 70 بسیار مدرن و کارآمد محسوب میشد و به همین دلیل امروزه هنوز در 15 کشور عضو ناتو و 80 ارتش منظم و غیرمنظم دنیا بهکارگرفته میشود.
سلاحهای دیگری با الگوگیری از ام۱۶ ساخته شده و کارخانههای اسلحهسازی در کشورهای مختلف دنیا برخی با مجوز و تحت لیسانس شرکت کلت و برخی بدون مجوز به تولید این سلاح و انواع مشابه آن مشغول هستند.گفته میشود از کانادا تا اروپا و از خاورمیانه تا چین 8 میلیون ام 16 تولید شده است که اگرچه در برابر کلاش رقم قابل توجهی نیست اما در مجموع در زمره 5 سلاح پر مصرف جهان محسوب میشود. سربازان آمریکایی از این سلاح در جنگ دوم با عراق نیز بهره زیادی بردند.
اما با حرکت تدریجی آمریکا به سمت سربازان حرفهای درگیریها، با میزان آموزش بالا، از 2010 سلاح پیشرفته و پیچیده «ام 4» جانشین ام 16 شد و این سلاح معروف پس از نیم قرن در ارتش آمریکا کنار گذاشته شد. اگرچه کهنه سربازان آمریکایی بازنشسته و یا مردم ایالتهای میانی آمریکا (به دلیل آزادی حمل اسلحه و یا برای تمرین) هنوز بزرگترین مشتری این سلاح هستند؛ سلاحی که گویا قیمتی بین 3 تا 4 هزار دلار دارد.
کلاش یا ام 16 کدام بهترند؟
دو سلاح از دو بلوک قدرت،کدام برترند؟از یک نگاه ممکن است پاسخ سریع ام 16 باشد. اما کلاش هم برتریهای خود را دارد.در بحث وزن، ام 16 سبکتر از کلاش است اما همین سبکی سبب لگد بیشتر آن هم شده است به همین دلیل در مدلهای پیشرفتهتر ام 16 وزن آن افزایش یافته و به حدود 4.7کیلو رسیده است. البته یک سرباز قوی و ورزیده میتواند از پس لگد ام 16 برآید و شاید بتوان گفت ام 16 برای سربازان آمریکایی تهیه شده باشد و بهکار سربازان کوتاه قد شرق آسیا نیاید.
از طرفی سازگاری با بدن ام 16 بهتر از کلاش و خروج پوکه آن نرمتر است.گلولههای کلاش بزرگتر از ام 16 است (کالیبر ای کی 47 از فشنگ 39×62/7 میلیمتری روسی و ام 16 از فشنگ 45×56/5 میلیمتری ناتو استفاده میکند) بنابراین اگرچه در فواصل نزدیک، قدرت تخریب گلوله کلاش بیشتر است اما قدرت نفوذ و دقت گلوله ام 16 البته در فواصل زیر 500متر بهتر است.
در بحث اعتماد به سلاح اما برد با کلاش است. ای کی 47 بهوسیله فشار غیرمستقیم گاز باروت مسلح شده و لوله برگشت گاز نسبتا بزرگ آن روی لوله اصلی قابل مشاهده است. این سلاح قادر به شلیک در محیطهای گل آلود و برفی و شن و ماسه است. در نتیجه در میان بسیاری از واحدهای نظامی از جایگاه ویژهای برخوردار است. اما ام 16 اگرچه در ابتدای هر عملیاتی قابل اعتماد نشان میدهد اما به مرور بهخاطر حساسیت به غبار و خاک با مشکلاتی مواجه میشود.
البته یک سرباز حرفهای که مدام اسلحهاش را تمیز میکند با این نکته نیز طبیعتا مشکلی ندارد. اما استفادهکنندگان آموزش ندیده یا کمتر آموزش دیده با کلاش راحتتر هستند.اما در بحث دقت، ام 16 کارآمدی کاملا برتری بر رقیب خود دارد. مکانیزم ماشه بهتر، لرزش کمتر و ارگونومیمناسب، آن را از سلاح زمخت روسی برتر کرده است. این سلاح آمریکایی همچنین سیستم نشانه روی بهتری از کلاش دارد.ما در بحث قیمت و تعداد کاربران کماکان قدرت با کلاش است. قیمت کلاش به دلیل تیراژهای بسیار انبوه و تعدد سازندگان بین 250 تا 400 دلار است اما ام 16 حداقل 10 برابر این رقم است.
سادگی استفاده و عدم نیاز به آموزش زیاد یکی از خصوصیات مثبت کلاش است اما ام 16 سلاحی نیست که هر کشوری توان ساخت آن را داشته باشد.به همین دلیل ام 16 آمریکایی از مدلهای کپی شدهاش در سایر کشورها بسیار برتر است.مخلص کلام اینکه ام 16 نظیر سایر سلاحهای آمریکایی گرانتر از مشابه روسی، چینی و یا جهان سومی است اما به همان اندازه هم قویتر و دقیقتر است. با این وصف ارتش آمریکا به مدد بودجه نظامی بسیار بالای خود ترجیح داد تا این سلاح را کنار گذاشته و مسلسل مدرنتر ام 4 را جایگزین آن کند.
