روزنامه هفت صبح| در هفتهای که گذشت شش رأس گوزن زرد ایرانی در پارک ملی دز و کرخه رهاسازی شد؛ یعنی همان جایی که گفته شده اصلیترین خاستگاه زندگی آنهاست. گوزن زرد ایرانی دیگر چه حیوانیست؟ این گوزن ایرانی دارای خالهای زیبایی است و جنس نر آن شاخهای پهن و بزرگی دارد. بر اساس مجوزی که سازمان محیط زیست داده باید 17 گوزن از همین نژاد به این محدوده منتقل شوند. برای همین فعلا روز سه شنبه ۵ رأس و چهارشنبه یک رأس گوزن زرد ایرانی در پارک ملی کرخه رهاسازی شدند.
این گوزن زرد، یکی از آن مدلهایی است که ما مشابه آن را احتمالا در انیمیشنها و کارتونهای والت دیزنی مختلف زیاد دیدهایم. اهمیت این گروه از گوزنها در این است که هرچه اروپا زیاد از این نژاد دارد، این نسل در آسیا رو به انقراض است. نکته جالب جنس نر این گوزن شاخهای بزرگ و پهن آن است که در فصل زمستان میافتد و دوباره رشد میکند. اخلاق و رفتارشان هم در نوع خود عجیب است؛ مثلا گوزن زرد ایرانی عموماً شبگرد است و صبح زود و اوایل غروب فعالیت بیشتری دارد.
آنها به صورت اجتماعی زندگی میکنند ومعمولاً مادهها، بچهها و نرهای نابالغ در گروههایی جدا از دسته نرهای مسن مشاهده میشوند. نکته آخر هم اینکه آنها خیلی راحت نیمه اهلی میشوند و با انسان خو میگیرند. جفت گیری این گوزنها هم داستانهای خودش را دارد. مثلا اینکه گوزن ماده هشت ماه باردار میماند و به ندرت هم دو بچه به دنیا میآورد.
فصل پاییز وقت جفتگیری آنهاست. گوزنهای نر قلمرو خودشان را مشخص میکنند و اگر گوزن دیگری وارد قلمروشان بشود با همدیگر درگیر میشوند. برنده این دعوا، میتواند با گوزنهای ماده این قلمرو جفتگیری داشته باشد. در آخر هم بعد از یک عمر با عزت، به طور میانگین 16 سال عمر میکنند و میمیرند.
تلاشها برای نجات این گونه ایرانی گوزن از دهه 30 شروع شده. در دهه چهل شمسی آنها را به پارک ملی ارومیه منتقل کردند. آن زمان حدودا 300 راس بودند ولی از همان قبل از انقلاب جمعیتشان کاهش یافت و حالا به 29 راس رسیدهاند. یکی از اتفاقهایی که تعداد آنها را کاهش داد، خشکسالی بود.
درواقع با خشک شدن دریاچه ارومیه و با پیدا نشدن آب، آنها از محدوده خارج میشدند و گیر باتلاق و یا حیوانهای وحشی میافتادند. به مرور خطرات این باتلاقهای نمک برای آنها هم بیشتر شد و مجبور شدند که فکر چارهای برای محل زندگی این حیوانات بکنند. تا امروز برای این گوزنها اتفاقهای غمگین دیگری هم افتاده. مثلا سال 1392 وقتی هنوز برخی از این گوزنها اطراف رود کرخه زندگی میکردند نوعی مگس شیوع پیدا کرد که منجر به مرگ آنها شد و دوباره از تعداد آنها کاست.
گاهی هم آنها به مزارع کشاورزی انسانها دستبرد میزدند و این بین گیر میافتادند. یکی از معروفترین نمونههای آن شهریور سال ۱۳۹۶ بود که ویدئویی در شبکههای مجازی منتشر شد. ویدئویی که نشان میداد یک گوزن زرد بالغ نر در یک کانال آبرسانی کشاورزی گرفتار شده و در محاصره گروهی از انسانها به شکل نامناسبی مورد آزار و اذیت قرار میگیرد.
