روزنامه هفت صبح، نگین باقری| دیروز به رسم سالهای گذشته که اواخر مهرماه روز ملی صادرات برگزار میشود، رئیس جمهور صادراتکنندههای برتر را معرفی و از چند نفرشان تقدیر کرد. سه شرکت مدال افتخار گرفتند و هفت شرکت هم به جایگاه ممتاز رسیدند. به غیر از این 47 شرکت دیگر هم به عنوان نمونه معرفی شدند.
حالا از این رقابت چه گروهی با دست پر بیشتری خارج شد؟ بررسیهای روزنامه هفت صبح نشان میدهد که گروه معدنی، مهمترین صادرکنندههای کشور ما در سال گذشته بودهاند. بعد از آن گروه صنایع غذایی موفقیت بیشتری داشتند و نکته جالب اینکه از گروه بازرگانی عمومی فقط یک گروه به رتبههای برتر این رقابت راه پیدا کرده. جزئیات این مراسم و شرکتکنندهها را بخوانید.
حدود 600 شرکت برای این مسابقه ثبت نام کرده بودند ولی قرار شد 57 شرکت از آنها به عنوان صادرکنندههای برتر معرفی شوند. از این تعداد که به مرحله گروه برترها رسیدند کدام گروه، نماینده بیشتری داشتند؟ بررسیهای ما نشان میدهد که 39 گروه در دسته معدنی و صنعتی قرار داشتند. 11 شرکت در گروه کشاورزی و صنایع غذایی، 6 شرکت در گروه خدمات بودند و یک شرکت هم در گروه بازرگانی عمومی قرار داشتند.
اینها توصیفهای کلی از این شرکتها بود اما اگر قرار باشد خیلی با جزئیات بیشتری به توصیف شرکتهای نامزد این رقابت بپردازیم باید اینطور گفت صادرکنندگان سیمان و محصولات پتروشیمی با بیشترین سهم را از بین نامزدها داشتند. بعد از این دو صادرکنندگان لوازم خانگی انرژیبر و شرکتهای داروهای شیمیایی قرار دارند. دو دسته آخر هم به ترتیب شامل شرکتهای محصولات دانش بنیان و فناوری، قطعات یدکی و مجموعههای خودرو میشدند.
چه گروههايی مدال افتخار گرفتند؟ مدال افتخاری که امسال به گردن سه شرکت شرکت صنایع کاشی و سرامیک سینا، نوین زعفران و یاتا اکسپرس داده شده سالهای قبل به آتانا (شرکت شکلات و شیرینی) پاکسان (محصولات شوینده) رسیده بود که نشان دهنده تغییرات عمده در صادرات کشور ماست. همچنین سال 1399 و 1398 مدال افتخار به شرکت ذوب آهن داده شده بود.
سال 1394 صادرکننده برتر شرکت زرماکارون بود ولی امسال دیگر نام آن دیده نمیشد. البته تک ماکارون به عنوان شرکت رقیب امسال به گروه ممتاز رسیده بود. یادمان باشد که امسال اولا یارانه غلات حذف و به یک باره قیمت ماکارانی بسیار افزایش یافت و سپس جنگ روسیه و اوکراین این کشورها را با مشکل تامین غلات روبهرو کرد.
از این سه شرکت که به مدال افتخار رسیدند چه اطلاعاتی وجود دارد؟ بررسی اسم سرامیک سینا ما را به تحریم این شرکت در سال 2020 میرساند. صنایع کاشی و سرامیک سینا به نام کساوه شناخته میشود که در سال 1367 تاسیس شده و زیر مجموعه بنیاد مستضعفان است. ضمن اینکه این شرکت تا امروز هشت بار به عنوان صادرکننده نمونه شناخته شده است.
بعد از آن شرکت نوین زعفران قرار گرفته که سال 1371 افتتاح شده. دو سال پیش گلرنگ این شرکت را خرید و مالک آن شد. علی شریعت مقدم، مدیر عامل نوین زعفران که به عنوان مرد اول زعفران ایران شناخته میشود گفته بود که تا امروز 10 بار این شرکت به عنوان صادر کننده نمونه انتخاب شده.آنها عمدتا محصولاتشان را به امارات و بعد اسپانیا میفروشند که البته نام آن را تغییر میدهند و به برند خودشان میفروشند. در سال 1393 بعد از محصولات لبنی، شیرینی و شکلات، صادرات زعفران در رتبه سوم صادرات کشور ما قرار داشت.
جایگاه سوم هم به یاتا اکسپرس تعلق داشته که از دو شرکت دیگر قدیمیتر است. این شرکت در دسته چرم و محصولات چرمی قرار دارد که سال 1357 افتتاح شده و حدودا 250 نیرو دارد اما سهم صادرات آن آنقدری بوده که به جایگاه صادرکنندههای برتر برسد. این شرکت سال 1396 هم به عنوان صادر کننده برتر انتخاب شد. یاتا اکسپرس را بازمانده صنایع دباغی کشور میدانند.
حسن روحانی در دورههای قبل این مراسم غایب بوده اما معمولا به نمایندگی از خود، اسحاق جهانگیری یا جواد ظریف را میفرستاد. حتی سال 1394 به محمد جواد ظریف یک تندیس اهدا شد که نشان قدردانی از سمت تجار ایرانی به وزیر سابق امور خارجه باشد؛ آن هم به خاطر اینکه نقش اول را در مذاکرات هستهای ایفا کرد. یادمان باشد که فعالیت تجار ایران در سال بعد باعث شد که ما در شاخص «بیشترین رشد اقتصاد جهانی» به رتبه اول برسیم.
برای اینکه یک شرکت به عنوان شرکت برتر صادراتی انتخاب شود، باید به معیارها و شاخصهای مشخصی برسد. اصلیترین معیار، حجم صادرات و ارزش افزوده است. اصل بر این است که این کسب و کار باید مانع خام فروشی در زنجیره خود شود. همچنین نوع و تنوع کالاهای صادراتی، نوع استراتژی در بازارهای هدف مانند داشتن دفاتری در بازارهای هدف، توسعه برند، کیفیت کالای صادراتی و نوع بستهبندی از شاخصهای این رقابت هستند.
همه این شاخصها منجر به ثبت یک امتیاز میشود که برای ورود به رقابت باید حداقل به 550 امتیاز برسد. از میان همه متقاضیها تعدادی به عنوان شرکت ممتاز و تعداد دیگر به عنوان شرکت نمونه صادرات معرفی میشوند. رقابت برای رسیدن به این جایگاه در سالهای گذشته همیشه رقابتی شدید بوده. چرا؟ به خاطر اینکه دولت به صادرکنندههای برتر تسهیلاتی میدهند که شرکتها میتوانند از امتیازهای آن استفاده کنند.
سخنرانان این برنامه رئیسجمهور و وزیر اقتصاد بودند که گزارشی از صنعت و تجارت ایران دادند. مثلا رئیسجمهور گفت که صادرات 40 درصد رشد کرده. او همچنین به مثبت شدن تراز تجاری هم اشاره کرد. بررسیهای روزنامه هفت صبح نشان میدهد که این افزایش صادرات 40 درصدی، در واقع افزایش ارزش صادرات بوده وگرنه وزن محمولههای صادراتی این اندازه با رشد همراه نبوده.
افزایش ارزش صادرات هم گویا تا اندازه زیادی به تورم جهانی برمیگردد که با رشد قیمتها منجر به افزایش ارزش صادرات در کشور ما هم شده. از طرف دیگر تراز تجاری که همیشه دولتها از آن برای توصیف نسبت صادرات به واردات استفاده میکنند اگرچه مثبت شده اما تاثیر کاهش کلی واردات به کشور را نباید در این مثبت شدن تراز تجاری نادیده گرفت.
