روزنامه هفت صبح، مهسا مژدهی | پیش از آنکه اینستاگرام فیلتر شود، برخی افراد، برای خرید آنلاینشاپها را انتخاب میکردند تا کالای موردنظرشان را از ترکیه، دوبی و حتی گاهی از اروپا و آمریکا وارد کنند. اگر میخواستید یک کفش 700 لیری را از ترکیه بخرید و قیمت لیر در آن روز هزار و 760 تومان بود، فروشنده لیر را دو هزار و 200 تومان حساب میکرد و از شما بابت ارسال هزینهای جداگانه میگرفت. اما حالا این امکان محدود شده است و عاشقان کالاهای اصل خارجی، باید دنبال راههای دیگری باشند.
یکی از این راهها سایتهای واسطهای هستند که خرید شما را از آمازون و eBay و دیگر سایتهای معتبر انجام داده و بعد از گذشت چند ماه، بهدستتان میرسانند. اما این شیوه هم بدیهای خودش را دارد. در وهله اول، شما ناچار هستید دو تا سه برابر قیمت یک کالا را بپردازید. مشکل دوم این است که سفارش حداقل دو ماه بعد بهدستتان میرسد. تعدادی از خریداران میگویند از زمان خرید تا وقتی پست کالا را آورده شش ماه طول کشید.
امنیت چنین خریدهایی پایین است. گزارشهایی وجود دارد که میگویند برخی سایتها بهویژه در زمان حراج مشتری را گول میزنند و سر آخر سرش کلاه میگذارند. هزینههایی که باید بابت خرید یک کالا از سایتهای واسطه پرداخت کنید، شامل هزینه ارسال و هزینه گمرک میشود و سایت هم کارمزد خودش را جداگانه حساب میکند. گزینه نیمه اختیاری و نیمه اجباری بیمه هم اغلب هشت تا 10 درصد روی بهای کالا اضافه میکند. سرتان گیج رفت نه؟ این تازه اول ماجراست.
خرید از آمازون؟ خب شاید، البته…
سایت آمازون دریایی از کالاهای مختلف است. در آن چیزهای زیادی پیدا میشود که احتمالا در ایران و سایتهای داخلی هرگز پیدا نمیکنید. این روزها اگر بخواهید برای کودکتان عروسک باربی بخرید که از همین برند و اصل باشد، امکان پیدا کردنش در ایران یک در میلیون هم نیست. اما اگر خیلی اصرار داشته باشید که چنین چیزی برای فرزندتان خریداری کنید، میتوانید یک باربی موطلایی 20 دلاری را از سایتهای واسطه سفارش بدهید.
البته شما هم مثل من میدانید که 20 دلار، حدود 650 هزار تومان میشود. ولی به هرحال سایتی که سفارش شما را قبول میکند، آن را با قیمت دو میلیون تومان به دستتان میرساند. اگر بخواهید عروسک را بیمه میکنند که 100 هزار تومان روی قیمت آن میرود. مورد دیگر کتابهای اصل و غیرایرانی هستند. ما در ایران به کتابهای چاپ اصلی دسترسی نداریم و کپی کتابهای زبان اصلی هم قیمت بالایی دارند.
اما اگر خیلی اصرار داشته باشید که یکی از این کتابها را به کلکسیون خود اضافه کنید، میتوانید سراغ آمازون بروید. اگر بخواهم تجربه شخصی خودم را بگویم، یک کتاب مهم از نویسنده مورد علاقهام که هرگز به فارسی ترجمه نشده را در آمازون 12 دلار پیدا کردم. با اضافه شدن هزینه ارسال، نهایتا برای خرید آن باید یک میلیون و 700 هزار تومان پول پرداخت میکردم.
یکی دیگر از مواردی که برای خریدش ممکن است به سایتهای واسطه مراجعه کنید، برای خرید کفشهایی از آدیداس و نایک و… است که تا همین چندسال پیش نمایندگیهایی در ایران داشتند اما حالا پیدا کردن اصلشان مانند گشتن دنبال سوزن در انبار کاه است. اگر دو برابر قیمت اصلی پول بدهید، میتوانید مطمئن باشید که یک کفش اصل برای خودتان خریدهاید.
گاهی هم ما در ایران به وسایل الکترونیکی مانند لپتاپهای حرفهای نیاز پیدا میکنیم و احتمال اینکه برخی از آنها هرگز به ایران نیایند زیاد است. در اینطور مواقع، راهحل این است که به سایتهای واسطه اعتماد کنیم. برای این کار باید پیه خیل عظیمی از خطرات را به جان خریده و گاهی باید دو برابر بیشتر از ارزش اصلی کالا پول بدهید.
قیمتها؟ اوه! برو بالاتر
تصور بیشتر ما این است که اگر کالای مورد نیازمان را به سایتهای واسطه خرید از آمازون و eBay سفارش بدهیم، حتما باید چند برابر وقتی هزینه کنیم که همان کالا را در داخل کشور میخریم. اما همیشه هم اینطور نیست. مثلا در حال حاضر اگر بخواهید از معدود فروشگاههای داخلی که بوتهای مشهور دکتر مارتینز را دارند خرید کنید، حداقل باید هشت میلیون پول بدهید و در نهایت هم بهسختی میتوانید مطمئن باشید که کالای اصل به دستتان رسیده است یا فقط با یک کار کپی حرفهای طرف هستید.
اما اگر همین کفشها را از سایت واسطه خرید از آمازون تهیه کنید، میتوانید با 9میلیون تومان و خیالی آسوده (انشاءالله) صاحب یک دکتر مارتینز شوید که ممکن است بیش از 10سال برایتان عمر کند. مشابه همین اتفاق برای محصولات آدیداس میافتد. قیمت کفشهای کتانی آدیداس، در آمازون و فروشگاههای آنلاین داخلی مشابه است. اما اینها فقط چند مورد استثنا هستند. جدای از این موارد، بیشتر اوقات وضعیت برعکس است.
همین حالا اگر جدیدترین سرفیس را بخواهید در ایران میتوانید آن را با قیمت 36میلیون تومان بخرید و همان روز یا نهایتا سه روز بعد به دستتان برسد. اما اگر همان را از یک سایت واسطه آمازون تهیه کنید، باید بابتش 56میلیون و 700هزار تومان هزینه کنید. بررسی ما در مورد همین یک گزینه یعنی سرفیس 8 پرو نشان داد که سایتهای واسطه قیمت اولیه را هم چهار میلیون تومان گرانتر از سایتهای ایرانی اعلام میکنند.
یعنی دلار را گرانتر از قیمت روز محاسبه کرده و بعد مبلغ اصلی را میگویند؛ سپس علاوه بر هزینه نجومی ارسال، نزدیک به هفت میلیون تومان هم کارمزد دریافت میکنند. ماجرای بالا بودن قیمت دلار در سایتها به نسبت قیمت دلار در ایران، تقریبا در همه آنها صدق میکند. نمونه دیگر کالاهایی مثل پلیاستیشن پنج هستند، برای خرید چنین دستگاهی در داخل ایران، به 28میلیون تومان پول نیاز دارید. در صورتی که برای خرید همان کالا که قیمت دلاریاش 16میلیون تومان است، باید به سایت خرید از آمازون 9میلیون تومان بیشتر پول بدهید.
یک گزینه دیگر که ما به آن برخوردیم، اپل آیپد ۱۰ اینچ محصول سال 2021 بود که در ایران برای خریدش با ظرفیت 256 گیگابایت باید 15میلیون و600هزار تومان پول بدهیم. اما همان کالا را سایتهای واسطه با ظرفیت 64 گیگابایت با قیمت 14میلیون و 182هزار تومان میآورند و در حالت عادی باید شش تا 11 هفته و با انتخاب شیوه ارسال اکسپرس سه تا هشت هفته کاری صبر کنیم.
بله! امان از هزینههای ارسال
شیوه محاسبه هزینه ارسال کالا توسط سایتهای واسطه در بیشتر مواقع دلهرهآور است. رقمها حقیقتا نجومی هستند. سایتها علاوه بر قیمت اصلی کالا که به دلار محاسبه میشود، هزینه ارسال و گمرک و کارمزد خود را برمیدارند. مثلا اگر عکاسی باشید که دنبال یک لنز 50میلیمتری کانن است، باید عوض قیمت 125دلاری آن که معادل چهار میلیون و 250هزار تومان میشود، شش میلیون و 540 هزار تومان پرداخت کنید.
قیمت نهایی، شامل یک میلیون و 187هزار تومان هزینه گمرک و یک میلیون و 104هزار تومان کارمزد سایت میشود. ماجرا به همین جا ختم نمیشود. اگر بخواهید سفارش زودتر به دستتان برسد، یعنی حداکثر 20 تا 30 روزکاری دیگر تحویل شود، به 571 هزار تومان بابت پست اکسپرس نیاز دارید. در غیر این صورت خرید شما ممکن است 55 روزکاری دیگر برسد. بیمه گزینه دیگری است که امکان استفاده از آن را دارید. میزان بیمه برای این کالا 393 هزار و 750 تومان در نظر گرفته شده است.
در نهایت اگر بخواهید خرید حتما سالم و نسبتا سریع به ایران بیاید باید یک میلیون دیگر هم به هزینه نهایی اضافه کنید. هر چقدر قیمت کالا که میخواهید بالاتر باشد، باید پول بیشتری هم پای بیمه و کارمزد بدهید. مثلا یک سایت دیگر واسطه، آیپد 269 دلاری را که قیمت اصلیاش هشت میلیون و 823هزار تومان است، 14میلیون و 181هزار تومان میفروشد. بنابه نوشته سایت، هزینه ارسال از آمریکا یک میلیون و 112هزار تومان و هزینه کارمزد، یک میلیون و 538هزار تومان است.
برای گمرک هم دو میلیون و 504هزار و 600تومان در نظر گرفتهاند. حالا وقتی همه این پولها را دادید، ممکن است بخواهید سفارش خود را بیمه کنید. هزینه بیمه برای این آیپد، 828هزار تومان تعیین شده که تقریبا 10درصد قیمت اصلی کالاست. شنل شماره پنج، معروفترین و پرفروشترین عطر جهان است که در ایران برای خریدش باید پنج میلیون و 500هزار تومان پول بدهید. اما یکی از این سایتهای خرید از آمازون، این عطر را با یک تخفیف یک میلیون و 612هزار تومانی، پنج میلیون و 270 هزار تومان میفروشد.
قیمت اصلی عطر شنل سه میلیون و 253 هزار تومان است که شما باید 404 هزار تومان هزینه حمل، 614 هزار تومان کارمزد و یک میلیون و 4 هزار تومان پول گمرک بدهید. در نهایت اگر نخواهید عطر نازنینتان شکسته به دستتان برسد، میتوانید آن را با قیمت 308هزار و 800 تومان بیمه کنید که حدود 9درصد قیمت اصلی است.
خطراتی که احتمالا خرید را کوفتتان میکند
خرید از سایتهای واسطه بیخطر نیست. در وهله اول باید بدانید که اغلب آنها یک لیست ممنوعه دارند که از پذیرش سفارش آنها معذور هستند. در قدم بعدی ضمانتی وجود ندارد که کالا حتما در زمان مشخص شده یا حتی صحیح و سالم به دستتان برسد (این یکی واقعا بیانصافی است). بعضی افراد در تجربههایشان میگویند بخشی از کالاهایی که سفارش دادهاند پلمب نبوده و تعدادی هم شکایت دارند که خریدشان با یک بستهبندی ترکیده تحویل شده است.
حالا تصور کنید کالایی که میخرید یک لپتاپ گرانقیمت باشد. یکی از آشناها، چند وقت پیش آخرین مدل لپتاپ اپل را به یک سایت واسطه سفارش داد و با سوز و گذار تعریف کرد کالا را با یک دکمه کسری تحویل گرفته اما از آنجایی که در این شیوه خرید امکان تعویض یا مرجوعی وجود ندارد، مجبور شده حرص بخورد. زمان ارسال سفارشها در این شیوه زیاد است. بیشتر سایتها این موضوع را به مشتری نمیگویند اما زمان ارسال را از وقتی محاسبه میکنند که کالا به دفترشان در خارج از کشور برسد.
معمولا خود پروسه رسیدن سفارش از فروشگاه به دفتر واسطهها یک ماه طول میکشد. اگر سایت واسطهای ادعا میکند سفارش را دوماهه میآورد و حتی پولی باید ارسال اکسپرس میگیرد، احتمالا آن یک ماه را حساب نکرده است. هزینه ارسال هم بالاست. هر چقدر قیمت کالا و وزن آن بالاتر باشد، باید پول بیشتری بابت ارسال بدهید. مثلا اگر الان یک کفش نایک ایرفورس مردانه سفارش بدهید که قیمت آن چهار میلیون و 776 هزار تومان است، باید 840هزار تومان هزینه ارسال پرداخت کنید.
ناگفته پیداست که گمرک هم پول بابت عوارض میگیرد که در این مورد به یک میلیون و 400 هزار تومان میرسد. اغلب این سایتها میزان بیمه را بین هشت تا 10درصد قیمت اصلی محاسبه میکنند و هزینه ارسال بسته به نوع آن (ارسال عادی یا اکسپرس) و وزن کالای سفارش داده شده اعلام خواهد شد. اگر بخواهید سفارش را اکسپرس بفرستند، باید چیزی بین پنج تا هفت هفته صبر کنید. در غیر این صورت باید 12 هفته کاری یعنی بیش از سه ماه زمان بدهید.
چند نفر از کاربران فضای مجازی که از سایتهای واسطه خرید میکنند، شکایتهای مشابه درباره بدعهدیهای پیاپی و اعصابخردکن داشتهاند. آنها میگویند کالاهایی را در حراج خریدهاند و بعد از چهار تا شش هفته، شرکت با آنها تماس گرفته و گفته آمازون یا eBay، سفارش را تحویل ندادهاند و حالا شما یا باید پول اصلی خود را پس بگیرید یا اینکه با قیمت بدون تخفیف همان را بخرید. چند نفر دیگر گفتهاند که یکی از سایتها انقدر دیر خبر داده که با افزایش قیمت دلار، دیگر نتوانسته لپتاپ موردنظرش را تهیه کند و پولش ارزش اولیه خود را از دست داده است.
