روزنامه هفت صبح، بهنام مظاهری| وقتی صحبت از موسیقی تلفیقی میشود بسیاری از ما ذهنمان میرود سمت گروههای دنگ شو، پالت و… باور اشتباهی از موسیقی تلفیقی که حتی خود همین گروهها هم ادعایش را ندارند. نه اینکه توان تولیدش را نداشته باشند یا حتی در گوشههایی از کارشان از تلفیق بهره نبرده باشند اما در مصاحبههایم با خیلیهایشان حتی خودشان هم میگویند ما کاملا تلفیقی نیستیم و این تصویر اشتباهی است که از ما در ذهن دارید.
تلفیق در موسیقی صرفا در قواعد اتفاق نمیافتد و الزاما هم فقط قاطی کردن دو سبک از موسیقی با هم نیست. موسیقی تلفیقی هم در تلفیق گاها حتی بیشتر از چند سبک با هم اتفاق میافتد و هم در رنگ آمیزی اصوات. کلید ماجرا هم سبک جز است. یعنی شما اگر به این سیاق در موسیقی مسلط باشی احتمال اینکه سراغ تلفیق بروید خیلی بیشتر است که این بحثش مفصل است و جای آن هم اینجا نیست.
امروز میخواهم از یک موزیسین نسبتا گمنام بنویسم.
موزیسینی تونسی به نام ظافر یوسف یا همان جعفر یوسف خودمان. شاید تونس خیلی به ما نزدیک نباشد اما موسیقی جعفر یوسف به ما و این منطقه خیلی نزدیک است. یوسف خواننده و نوازنده عود است و متولد دهه۶۰ میلادی. باور اول که اجرای لایو او را میشنیدم انگار نوایی بود که از بهشت میآمد. صدای عود در یک فضای جز فیوژن که ترکیبی از موسیقی عربی و هندی و غربی بود و عجیب غمی در خود داشت.غمی که شیرین بود و سفید.
اصوات و رنگ صداها طوری بود که بعد از چند دقیقه احساس خواب آلودگی سراغم آمد. یوسف پدرش موذن بوده و موسیقی خودش هم صوفیانه است. میگوید رادیو مهمترین مدرسهاش بوده. او به مدرسه قرآنی میرفته و بعدها هم به موسیقی جز علاقه پیدا کرده. شاید به خاطر همین تجربیات بوده که موسیقیاش چنین رنگ و بوی آشنایی برایم داشت. فرهنگی که به فرهنگ ما ایرانیها نزدیک بوده حالا باعث شده موسیقیاش تا این اندازه به فضای ذهنی ما نزدیک باشد.
جعفر یوسف ۶ آلبوم دارد اما شما هرکدام را که گوش کنی اول چند دقیقه احساس آرامش میکنید. مشکلاتتان را فراموش و سپس به خواب عمیقی میروید. سازها و صداها طوری در هم تنیده و سیالند که هرچقدر هم صدای موزیکش را زیاد کنید آزاردهنده نیست و بازهم خواب شما را فرا میگیرد. شاید برای همین باید پیشنهاد کنم اگر شما هم مثل من دنبال بهانه برای خوابیدن هستید خیلی مناسب نباشد که در ماشین و در حال رانندگی آهنگهایش را گوش کنید.
نکته بامزه و عجیبی که جعفر یوسف را از خیلیها برایم متمایز میکند «هد وویس» یا صدایی که خوانندهها به عنوان فوسه یا صدای سر از او نام میبرند باشد. صدای هد وویس یوسف صدایی به شدت عجیب است، طوری که اگر اجرای زندهاش را نبینید صدایش را با صدای سازها اشتباه میگیرید. در اجراهای زنده برای تولید این صدا تکنیک جالبی به کار میگیرد. دستش را کنار بینیاش میگیرد و صوتی عجیب و جذاب تولید میکند که نظیرش را تا به حال نشنیدهاید. برای اینکه راحتتر پیدا کنید اجرای تصویری او را با نام Sounds of Mirrors جستوجو کنید و بین دقایق ۲ تا ۴ این اجرا را نگاه کنید.
نکته بامزهتر اینکه او در سیوپنجمین جشنواره فجر موسیقی ایران هم حضور داشته. بگذارید انتهای این مطلب قسمتی از گزارش خبرگزاری مهر درباره این اجرا باشد و دیگر هیچ. مهردر این گزارش نوشته:« ظافر یوسف که عود نوازی بینالمللی است، شیوه خوانندگی خاص خود را دارد که یکی از ویژگیهای اجرای او در سراسر جهان است. وی که در سبک موسیقی جز فعالیت میکند، به همراه نوازنده ساکسیفون از ایتالیا، نوازنده گیتار از نروژ و نوازنده درامز از برزیل در ایران و جشنواره موسیقی فجر حضور پیدا کرد.
قطعات اجرا شده توسط ظافر یوسف و گروهش مخاطبان اصلی این کنسرت را به وجد آورد، اما از سوی دیگر مخاطبانی که گویا بدون اطلاع از سبک موسیقی گروه و یا با استفاده از بلیت رایگان در سالن حضور پیدا کرده بودند، فضای آزاردهندهای را برای دیگران رقم زدند.از همان ابتدای کنسرت عدهای از مخاطبان شروع به خوردن ساندویچ و خوراکیهای مختلف در سالن کردند و مدام در میان کنسرت با صدای بلند با هم صحبت میکردند.
شرایط به گونهای بود که برخی مخاطبان شروع به خوردن تخمه در هنگام کنسرت کردند که صدای شکستن تخمهها باعث اذیت مخاطبان چند ردیف شد!از طرف دیگر صدای نوزادان و کودکان خردسال در هنگام کنسرت نیز یکی دیگر از اتفاقات آزاردهنده این اجرای بینالمللی بود.همچنین بعد از اجرای ۲ تا ۳ قطعه، برخی مخاطبان شروع به ترک سالن کردند که مشخص بود مخاطبان تخصصی این سبک از موسیقی و آشنا به ظافر یوسف و گروه بینالمللی او نبودند.»
