روزنامه هفت صبح، ترجمه زهرا نوروزی| گوندا باند، نویسنده آثار پرفروش نیویورک تایمز است که آخرین رمانش با عنوان «نه تیپ معمولی تو» با دنباله آن «قرار ملاقاتی از جهنم» در آوریل ۲۰۲۲ منتشر میشود. کارهای قبلی او شامل اولین رمان رسمیاو چیزهای عجیب، سری لوییس لین میشود که شخصیت نمادین کتابهای مصور را در رمانهای نوجوان خودش محور قرار میدهد و مجموعه سیرک آمریکایی او (دختری روی سیم، دختری بر فراز پاریس و دختری در سایهها)، روایت قهرمانان جسوری را بازگو میکند که طلسمیرا زیر قله کوهی بزرگ کشف میکنند.
او همچنین به همراه همسرش کریستوفر رو، سری خدمات سوپرنورمال اسلوتینگ را برای رده سنی کودکان نوشته و هوای مرده را خلق کرده است؛ یک مجموعه پادکست معمایی سریالی و فیلمنامهای که با کری رایان و ریچل کین نوشته شده است. گوندا باند برای نشریههای پابلیشرز ویکلی و لسآنجلس تایمز نیز مینویسد.
چیزهای عجیب
کتاب «چیزهای عجیب» در سال ۲۰۱۹ از سوی انتشارات دل ری روانه بازار شد. اتفاقات این کتاب در دهه ۸۰ میلادی رخ میدهد و به موضوع جهانهای چندگانه و یا جهانهای موازی میپردازد. داستان آن از سال ۱۹۶۹ میلادی آغاز میشود؛ جایی که جوانان آمریکایی درگیر جریانات بسیاری شدهاند. یکی از این افراد، تری ایو، دانشجویی دست به گریبان با این مسائل است؛ یک موضوع، جنگ ویتنام و موضوع دیگر درگیری معترضین در واشنگتن است.
دنیا مدام در حال دگرگونی است و این موضوع باعث رنجش بیشتر تری میشود تا اینکه صحبت از پروژهای سری تحت نظارت دولت با عنوان امکا-اولترا به گوشش میخورد. این پروژه در دل اعماق جنگل مورد تحقیق قرار گرفته و پر از رمز و راز است که این موضوع، تری را به داوطلب شدن در آن مصممتر میکند. این پروژه پشت دیوارهای آزمایشگاه ملیهاوکینز و دکتر مارتین مورد بررسی قرار گرفته و در پسِ آن توطئه بزرگی است، آنها برای انجام این کار نیازمند دختری قدرتمند و فوق بشری هستند که لقب ۰۰۸ را به او میدهند.
داستان به گونهای پیش میرود که تری ایو با دکتر مارتین مقابل هم قرار میگیرند و جنگی ذهنی شکل میگیرد. «چیزهای عجیب» از افتادن در دام معمول رمانهای این ژانر که اغلب ماجراهایی را بین فصلها بدون کوچکترین نتیجهای به تصویر میکشند، اجتناب میکند. به این ترتیب، گوندا باند، بر شواهدی از گذشته برِنر، مادر الون، و تری تاکید میکند تا به ما بگوید واقعاً چه اتفاقی افتاده است. این روند برای خوانندگان این مجموعه فرصتی بهوجود میآورد تا درباره آزمایشهای دانشمندی شیطانصفت با موضوعاتی استثنایی روی کودکان خردسال و دانشجویان بیشتر اطلاع پیدا کنند.
جنگها
داستان «چیزهای عجیب» بین سالهای ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۰ و در بحبوحه جنگ ویتنام اتفاق میافتد. تری که یک زن جوان با اراده است، آرزوی خدمت به آرمانی عالی را، همزمان با اعتراض جوانان آمریکا به جنگ، دارد. دوستش اندرو از ترس فراخوانی به خط مقدم جبهه در دانشگاه میماند، اما این مانع از شرکت او در تظاهرات نمیشود. وقتی هماتاقی تری به او میگوید برای شرکت در یک آزمایش عجیب ال-اسدی در پروژهای سری، روزانه ۱۵ دلار دستمزد میگیرد، کنجکاوی او بیشتر میشود.
بنابراین در پروژهای سری به رهبری دکتر برنر مرموز داوطلب میشود و با سه جوان هم سن و سال خود آشنا میشود که دوستان او میشوند: آلیسِ مکانیک، گلوریای دانشجو و کِن، که یک مدل است. با این حال، آنها خیلی زود به اینکه انگیزههای پروژه ام
کا-اولترا مقدس و بیضرر باشند، شک میکنند و سعی میکنند بیشتر از قضیه سر در بیاورند. وقتی از مسیر ایت عبور میکنند، با دیدن دختری ۵ ساله که برنر را پدر صدا میکند و زندگی خود را در آزمایشگاه میگذراند، پروژه ایندیگو را کشف میکنند. آنها تصمیم میگیرند دور هم جمع شوند تا پروژههای تاریک و شیطانی برنر را فاش کنند و از تسلط رو به رشد او بر زندگیشان فرار کنند.
یک رمان موفق
چیزهای عجیب یکی از نمونههای موفق رمان است که به صورت سریال درآمده است. اعطای مجوز به رمانها اغلب اقلامیتجاری با ارزش خلاقانه محدودی را ارائه میدهد و بعضی وقتها در خط مونتاژ برای نویسندگان آنها کار ظریفی میطلبد. نمونههای متقابل خاصی وجود دارد
- بهویژه رمانهای کریستوفر گلدن و نانسی هیوستون - واقعیت تخیل دسیسههای بدون پیامد که برای چارچوب اصلی مجوز، هرگونه استفاده رسمی را خفه میکند، در داستان مواردی توافقی به وجود میآورد. در اینجا، بدیهی است که ما از همان ابتدا بدانیم چه چیزی در انتظار شخصیت تری ایو است: مادر جوان که از دخترش جین جدا شده، دختری که در بدو تولد توسط برنر ربوده شده و او را مرده میداند.
مادر جوان مدام فریاد میزند که دخترش هنوز زنده است و بهآرامیدر جنون فرو میرود؛ دیوانگی از تکرار خستگی ناپذیر دنبالهای از کلمات: «نفس بکش، آفتابگردان من، رنگین کمان». در حالی که فصل دوم چیزهای عجیب به ما بیشتر از آنچه برنر بر سر تری آورده میگوید، خوانندگان در اینجا فرصت دارند تا نسخه کامل داستان را دریافت کنند. این سوگیری واقعاً جالب است، زیرا اجازه میدهد تا کاراکتری کاملاً منفعل در این مجموعه بهآرامیپا به صحنه بگذارد. طرفداران، تری را دوست دارند؛ زن جوان با ارادهای که تصمیم میگیرد تا آخرین لحظه پای اعتقاداتش بایستد.
طرحی جذاب
از نظر فرم، نوشتار گوندا باند روان است و با درهم آمیختن تاریخ پروژههای امکا-اولترا و ایندیگو و در سریال برادران دافر، با آمیختن داستانهای کوچک و بزرگ- همه با ارجاعات به فرهنگ پاپ آمریکایی از اواخر دهه ۱۹۶۰- به راستی میدرخشد. عنوان رمان، البته ادای احترامیاست به آهنگ الویس پریسلی. نویسنده میتواند ما را وارد طرح کند و به هر یک از شخصیتهای دوستداشتنی آن وصل کند، چه گروهی که توسط تری رهبری میشود، چه الون، که آشکارا تواناییهای خارقالعادهای دارد.
رمانی است که اگر خوانده شود لذت دیدن سریالش را افزایش میدهد، و همچنین دنبالهای دارد که به بررسی گذشته برنر ادامه میدهد. «چیزهای عجیب» یکی از بحثبرانگیزترین نمایشهای آنلاین است و به خاطر داستان وحشتناکش درباره کودکان گمشده و اتفاقات خارقالعاده در یک شهر کوچک، تحسین بسیاری را برانگیخت. صحنه و مضامین بلافاصله برای هر فرد آشنا با داستانگویان چیره دست آن دهه، استیون اسپیلبرگ و استفن کینگ آشنا خواهد بود.
این حال و هوای بینقص اوایل دهه ۸۰ و قهرمانان جوان دوچرخهسواری، که با بازدیدکنندهای از دنیای ماورایی پیوند میخورند و با هیولاها و ماموران دولتی مقابله میکنند، از تأثیرات موجود فرازمینی اثر اسپیلبرگ و آن اثر آقای کینگ است. حتی فونت عنوان هم جلد رمانهای کلاسیک کینگ را به یاد میآورد. بیشترین تاثیر را به وضوح از موجود فرازمینی گرفته است. گرههای خاص داستان شامل صحنه لباس پوشیدن با گیسوان بلوند، وسواس روی غذای ناسالم (وافلهای تخممرغی) و یک وارونگی سرگرمکننده میشود که از سکانس معروف دوچرخه پرنده گرفته شده است؛
جایی که الون از قدرت خود استفاده میکند تا وسیله نقلیه تعقیبکنندگان را به پرواز درآورد. «چیزهای عجیب» بهشدت از داستانهای کینگ مثل کری (قدرتهای تلهکینتیک…) و آتشافروز (نتیجه آزمایشهای دولتی روی یک دختربچه) و همچنین فیلمهای «بیگانه» با داستانهای کوتاه وام گرفته شده است. الون مثل ریپلی جوانی است که با موجودی دنداندار و تشنه به خون روبهرو میشود. دیگر آنالوگهای بیگانه شامل جنبه جوجهکشی انسانی و تاریکی کلی دنیای وارونه بود.
همکاری با نتفلیکس
گوندا باند کتاب خود را با همکاری نتفلیکس طراحی کرد. او میگوید زمانی که آنها این پروژه را به من پیشنهاد دادند، به فکر فرو رفتم. با خودم گفتم بگذار ببینیم به من اجازه میدهند داستانی را که میخواهم تعریف کنم. اما آنها کاملاً به حرفشان عمل کردند. هیچ دستورالعملی برای پیروی از آنها وجود نداشت؟ چرا.
عمدتاً با توجه به عناصر ماوراء طبیعی. او میگوید اینجا واقعا جایی است که باید قوانینی را دنبال کنم، چون برادران دافر که نمایش را خلق کردند، واقعاً تنها کسانی هستند که مکانیک این جهان، این دنیای وارونه را بهخوبی میشناسند. هیولاها و حقیقت را در هم میآمیزند. آزمایش واقعی امکا-اولترا که توسط سیا از دهه ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰ انجام شد، به عنوان پسزمینه برای داستان عمل میکند. تستهای کثیف دستکاری ذهنی که چندین موسسه و دانشگاه آمریکایی و کانادایی در آن شرکت کردند، در خدمت معرفی شخصیت ساختگی دکتر مارتین برنر است.
گوندا باند اشاره میکند در حالی که عناصر ماوراء طبیعی [که نشانه بارز آن هستند] را در داستان خود گنجاندم، میخواستم نشان بدهم این تحقیقات چقدر غیراخلاقی هستند. بنابراین قهرمانان او - عمدتاً قهرمانان زن - به خوکچه هندی تبدیل میشوند، مرتباً تحت آزمایش الاس-دی قرار میگیرند و بعضی وقتها در معرض الکتروشوک هستند. به نظر میرسد یک تئوری توطئه کاملاً دیوانهکننده است. با این حال، این تنها یکی از این نظریههاست که صحت آن ثابت شده است.
برگرفته از نشریه نیویورک تایمز
