روزنامه هفت صبح، سمانه استاد | نمایش «لوله» به‌تازگی اجراهای خود را در تماشاخانه ایرانشهر پشت‌سر گذاشته است. این نمایش پیش‌تر در سال ۹۷ به روی صحنه مولوی رفته و مورد استقبال مخاطبان قرار گرفته بود. «لوله» روایت شهری است که در آن اعتصاب رخ داده اما نویسنده به‌جای رفتن سراغ معترضان سراغ کسانی رفته است که از اعتصابات ضربه سختی می‌‌خورند بی‌آنکه کسی متوجه این ضربه باشد و آنها کارکنان اداره فاضلاب هستند.

نمایش در فرم فانتزی خود کارگران اداره فاضلاب را لوله به دست نشان می‌‌دهد که از آنها خواسته شده با توجه به اعتصاب غذایی که مردم کرده و مصرف احتیاجات خود را کاهش داده‌‌اند، لوله‌‌هایشان را تحویل دهند زیرا دیگر فاضلابی تولید نمی‌‌شود که نیاز به تعویض لوله و تخلیه چاه داشته باشد و آنها باید حرفه خود را رها کنند، اما این افراد با لوله‌‌هایشان هویت پیدا کرده و خواهان تغییر نیستند.

نمایش در شکلی فانتزی به روی صحنه رفته. حرکات هماهنگ و فرم‌گونه است. چهره‌‌ها به‌صورت غلو شده گریم شده و دیالوگ‌‌گویی نیز به‌صورتی متفاوت انجام می‌‌شود. تمام طول نمایش درباره مقاومت این کارگران برای تن ندادن به خواسته‌‌های کارفرما یعنی پس دادن لوله‌‌هایشان می‌‌گذرد.

اما نکته مبهمی که در اینجا وجود دارد هدف از ساخت چنین نمایشی است. اجلی در نمایش «لوله» مصرف‌‌گرایی را مد نظر قرار داده و در سوی دیگر به روایت کسانی می‌‌پردازد که از این مصرف‌‌گرایی سود می‌‌برند و آن کارکنان اداره فاضلاب هستند که باید مصرفی باشد تا کاری برای آنها وجود داشته باشد.

در سوی دیگر به دفاع از حق و حقوق این کارکنان و تلاش‌‌شان برای تن ندادن به قانون اعمال شده یعنی پس دادن لوله‌‌ها نیز پرداخته می‌‌شود. تلاشی که در نهایت با بیانیه آزادی‌‌خواهی یکی از آنها همراه شده و مخاطب در این میان دچار سردرگمی می‌‌شود که آیا باید مصرفی صورت گیرد تا کارکنان بیکار نباشند یا باید مبارزه کارکنان برای بودن در شغلی که برایش کاری وجود ندارد را حمایت کرد.

نمایش فارغ از محتوایی که ارائه می‌‌دهد از ریتم و فرم خوبی برخوردار است و نشان از تمرین‌‌های پیوسته گروه دارد. بازیگران با هم هماهنگ بوده و در قامت کارگرانی که مخاطب بتواند طرف آنها را بگیرد و حق را به آنها بدهد، خوب ظاهر شده‌‌اند. «لوله» از منظر دفاع از حقوق کارگران و همراه شدن با هفت کاراکتر روی صحنه خوب پیش می‌‌رود و می‌تواند مرحله مرحله، کار را جلو ببرد.

در این نمایش مخاطب چندین‌بار پایان زندگی این کارگران را می‌‌بیند. دفعه اول همان ابتدای نمایش با دستور تحویل لوله‌‌هاست. دفعه دوم زمانی است که آنها پس از چندین تلاش ناموفق، مجبور می‌‌شوند لوله‌‌ها را که به‌نوعی به هویت آنها تبدیل شده است، تحویل دهند و دفعه سوم هم وقتی است که یکی از آنها در حین خواندن بیانیه آزادی‌‌اش توسط دیگری زبانش بریده می‌‌شود.

از منظر پیشروی رویدادهای روی صحنه «لوله» درست حرکت کرده و می‌‌تواند مخاطب را با خود همراه کند اما باید گفت «لوله» نمایشی نیست که برای مخاطب عام و حتی خاص همراه شدن با آن آسان باشد. به دلیل فرم فانتزی، فضای ساخته شده و شخصیت‌‌پردازی متفاوت، متصور شدن شهری که از آن تنها به دیدن کارگران اداره آب و فاضلاب آن بسنده شده و محوری قرار دادن کاراکتری همچون لوله به‌عنوان یک عنصر پیش‌‌برنده در صحنه، هر مخاطبی به‌راحتی نمی‌‌تواند با اثر ارتباط برقرار کند. همین امر مخاطبان «لوله» را به دو دسته صفر و صد تقسیم می‌‌کند؛ کسانی که یا نمایش را بسیار دوست خواهند داشت یا از دیدن آن لذت نخواهند برد.

* نویسنده و کارگردان: علیرضا اجلی
* بازیگران: محمدرضا آریان/ احمدرضا خانی / مینا رسولی/ ابراهیم عبدی / مصطفی عطری/ مژده منظومه/ فرنوش موحدی / یاسمن وفایی

برای پیگیری اخبارکاربران ویژه - فرهنگیاینجا کلیک کنید.