روزنامه هفت صبح، رامتین لطیفی | یکی از مقتضیات اقتصاد آزاد و اقتصاد مبتنی بر بازار در آمریکا این است که هر چیزی را تبدیل به کالایی میکند که بتوان آن را به مخاطب یا مشتری فروخت. در اقتصاد آزاد آمریکایی، تولید فکر و اندیشه و نیز انتشار کتاب هم از این قاعده مستثنا نیست. چاک پالانیک، نویسنده کتاب محبوب باشگاه مشتزنی که فیلم سینمایی کالت باشگاه مشتزنی، ساخته تحسینشده دیوید فینچر هم از این کتاب اقتباس شده است، درباره انتشار و وفاق این کتاب در بازار نشر میگوید:
«باشگاه مشتزنی فریادی انتقادی علیه امپریالیسم آمریکایی و ضد آن است و توقع نداشتم خیلی زود و به راحتی چاپ و محبوب شود و در ادامه توسط تعداد قابلتوجهی کتابخوان خوانده شود، اما دریافتم نظام اقتصاد آزاد آنتیتز و ضد خود را نیز تبدیل به کالا میکند و به مخاطب خود میفروشد و پول درمیآورد.»
کتاب، بازار نشر و تولید فکر برای کالا شدن نیاز به رسانه و تبلیغات دارد و آمریکا اولین کشوری است که در فراهم کردن این بسترها قدم برداشت؛
برای مثال فهرست هفتگی پرفروشترین کتابهای نیویورکتایمز یکی از مهمترین بازیگران این عرصه است. نیویورکتایمز از ۱۲ اکتبر ۱۹۳۹ به طور هفتگی فهرستی از کتابهای برتر هفته را چاپ میکند و این کتابها میتوانند پس از قرار گرفتن در لیست برترینهای نیویورکتایمز، نشان این مجموعه را روی جلد خود چاپ کنند.
تعداد چاپ و تیراژ کتابهایی که این نشان را دارند چندینبرابر میشوند و نویسندههای این کتابها یکشبه ره صدساله میروند و معروف میشوند. هرچند روش جمعآوری اطلاعات بازار نشر توسط نیویورکتایمز شفاف نیست و ازاینرو برخی از نویسندهها، انتشاراتها و منتقدان، این مجموعه را به زدوبند و دلالی برای تعدادی از انتشاراتها و نویسندهها متهم میکنند.
الین کاستر، ناشر، منتقد و کارگزار ادبی مشهور آمریکایی که به عنوان یک استعدادیاب در عرصه نشر هم شهره بود، یکی از کسانی بود که متهم به زدوبند با نیویورکتایمز برای مشهور کردن نویسندههایی بود که تحت قراردادهای بلندمدت با او بودند؛ برای مثال استفن کینگ که بسیاری از فیلمهای سینمایی مهم مانند رستگاری در شائوشنگ و مسیر سبز از آثار او اقتباس شدهاند و نیز خالد حسینی که کتاب بادبادکباز او در کشور ما بسیار مشهور است، از استعدادهای کشفشده توسط الین کاستر هستند که اتفاقا نام این دو نویسنده در لیست نیویورکتایمز هم قرار گرفته است. یکی دیگر از کشفهای کاستر در آخرین دهه فعالیتش، اریک جروم دیکی نام داشت.
اریک جروم دیکی که فارغالتحصیل رشته علوم مهندسی بود و در جوانی و پس از تحصیل در یک شرکت هوافضا کار میکرد، خیلی زود فهمید که از علم و مهندسی متنفر است و زندگی بسیار کوتاه است، پس باید کاری را انجام دهد که به آن عشق میورزد. دیکی از شغل خود استعفا داد و همان روز با یک بسته قلم و کاغذ به خانه رفت و از ۳۰سالگی تصمیم گرفت نویسنده و رماننویس باشد.
او که بیشتر به عنوان رماننویس آثار جنایی مشهور است، اولین کتاب خود به نام «خواهر، خواهر» را در ۳۵سالگی و کتاب بعدی خود به نام «دوستان و عاشقان» را یکسال بعد منتشر کرد و با همین دو کتاب ابتدا نظر الین کاستر را به خود جلب کرد و سپس توانست در لیست نیویورکتایمز قرار بگیرد و شهرت و بازاری جهانی پیدا کند. دیکی علاوهبر کتابها و آثار ادبیاش، به تمسخر و نقد بیرحمانه جیمز پترسون نیز معروف است.
جیمز پترسون پردرآمدترین نویسنده جهان است که تنها از محل فروش کتابهایش تاکنون ۸۰۰میلیون دلار درآمد داشته. خودپسندی پترسون همیشه دیکی را آزار میداد و او از هر فرصتی استفاده میکرد که خطاب به پترسون بگوید: «خودپسند عاقبت کور میشود!»دیکی که با انتشار ۲۹ عنوان کتاب پرفروش، نویسنده موفقی به شمار میرفت و توانسته بود از محل فروش کتابهایش ۳میلیون دلار پول به جیب بزند، دو روز پیش در ۵۹سالگی و پس از مبارزه طولانیمدتش با بیماری سرطان به دلیل ابتلا به ویروس کرونا در لسآنجلس درگذشت.
دیکی توانست ۷میلیون نسخه از کتابهایش را در سراسر دنیا بفروشد و با مرگ او نامش بیش از ۵۰۰ هزاربار در فضای مجازی به کار برده شد و این نشان از محبوبیت او در میان خوانندگان آثارش دارد. دیکی تکیهکلام معروفی داشت که میگفت: «طلوع همیشه بر تاریکترین تاریکیهای شب فائق میآید.» اما او نتوانست بر تاریکیهای سرطان و کرونا فائق بیاید و چشم از دنیا بست، ولی آثار ارزشمندی از خود بهجا گذاشت که طلوعهای بسیاری را تجربه خواهند کرد.
