روزنامه هفت صبح، آرش خوشخو | اینجا برایتان از ۹۰ خاطره مینویسم. ازآدمها، بازیها، فیلمها و… یادها. تا آخر تابستان…
در دهه ۶۰ هیچکداممان ارزش کار کیارستمی را نمیفهمیدیم. بالکل هیچکس. هرکس ادعایی در این مورد دارد دچار سوءتفاهم است. آری گروهی از خانه دوست کجاست و مشق شب خوششان آمده بود اما کمترین درکی از انقلاب فرمی کیارستمی نداشتند.
داستان معصومانه خانه دوست کجاست قلبشان را به دردآورده بود و در مشق شب هم دلبسته موقعیتهای طنز فیلم شده بودند و در به در بیان پیام اخلاقی فیلم. میدانید که ۹۰درصد منتقدان ایرانی در برابر هر فیلم وظیفه خود میدانند که پیام اخلاقی یا انتقاد تند اجتماعی فیلم را برای مخاطب بیان کنند. برای همین در مقابل بدعت فرمال مثلا کلوزآپ گیج شده بودند.
کیارستمی را به ادا بازی متهم کردند و گفتند که او برای گفتن یک انتقاد اجتماعی بیش از حد با اعصاب و روان تماشاگر بازی کرده است. در زیر درختان زیتون هم این داستان ادامه داشت. در سینمای منتقدان، آن تکرار برداشتهای فیلمبرداری داخل فیلم را حوصلهبر و لوس میدانستند و هیچکس متوجه نبود که کیارستمی دارد شکلی از فیلمسازی را قوام میبخشد.
نمایش تغییر هویت آدمها در زندگی عادی و گذر از جلوی دوربین. یک دوربین بیرون از صحنه و یک دوربین داخل صحنه. همان کاری که در بخشهایی از مسافر یا کلوزآپ و زیردرختان زیتون هم دیدهایم. کسی دوست نداشت اذعان کند که کیارستمی از بزرگترین فیلمسازان معاصر جهان است. خرافه سینمای کلاسیک آمریکا و سنگینی ترسناک سینما ی مدرن اروپا ذهنها را فلج کرده بود.
کسی همت و پشتکار و نبوغ کیارستمی در استحصال درام و تراژدی از بستری واقعگرایانه را نمیدید. کسی نمیدید که او چگونه با پرچم واقعگرایی،شیرینترین و عجیبترین و باورنکردنیترین داستانهای ممکن را به سینما بدل میکند.حالا کیارستمی در میان ۵۰ فیلمساز بزرگ تاریخ سینما جایش را محکم کرده است و فیلمهایش یعنی کلوزآپ و زیردرختان زیتون و طعم گیلاس با استقبال گسترده سینماتکها و شبکههای تلویزیونی در حال نمایشهای مکرر هستند.
الان هم وقتی میگویم مهرجویی در سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۷۶ از بزرگترین فیلمسازان جهان است همه لبخند میزنند. یک بار در مجله فیلم نوشتم که در سینمای ایران سه تا از بهترین ملودرامهای سینمای معاصر جهان ساخته شده است یعنی لیلا و شوکران و جدایی نادر از سیمین. ممیز محترم یا شاید خود آقای گلمکانی لابد با لبخندی برلب این جمله مرا ادیت کردهاند و آن عبارت معاصر جهان را حذف کردند.
الان هم اگر به کسی بگویی که اژدها وارد میشود یا نفس از فیلمهای خوب دهه اخیر سینمای جهان است میگویند برو بابا پس کریس نولان چی؟
*** پانوشت : بهترین فیلمهای کیارستمی برای من: کپی برابر اصل، باد ما را خواهد برد، زیر درختان زیتون، کلوزآپ، گزارش
