طغیان ناگهانی حشرات ریز سفیدرنگ به نام «سفیدبالک» در تهران طی روزهای اخیر، تبدیل به سوژه داغ محافل عمومی و شبکههای اجتماعی شده است. شهروندان در بوستانها، خیابانها و حتی داخل مجتمعهای مسکونی، با حجم عجیبی از این موجودات مواجه شدهاند که نگرانی از انتقال بیماریهای خطرناک را در ذهنها زنده کرده است. اما مسئولان شهری بارها تکرار کردهاند: «هنوز جای نگرانی نیست.»
بر اساس گزارشهای میدانی، تعداد سفیدبالکها طی چند هفته گذشته در مناطق شهری، بهویژه در بوستانهای پایتخت، به شکل محسوسی فراتر از حد معمول افزایش یافته است. این موج جدید همزمان با گرم شدن هوا و افزایش رفتوآمد خانوادهها به فضاهای سبز ایجاد شده و نگرانیهایی را درباره خطرات بهداشتی احتمالی دامن زده است.
وحشت شهروندان از ناقل بودن حشرات
برخی ساکنان تهران با دیدن انبوه سفیدبالکها در هوای اطراف خود، این پرسش را مطرح میکنند که آیا این حشرات ناقل بیماری هستند یا خیر. این نگرانی تا جایی پیش رفته که برخی خانوادهها استفاده از بوستانها را محدود کردهاند. البته سابقه نشان میدهد که سفیدبالکها پیش از این نیز در دهه ۹۰ به تهران حمله کرده و درختان منطقه چیتگر را درگیر کرده بودند؛ اما در آن زمان با اقدامات کنترلی شهرداری، جمعیت آنها مدیریت شد.
محیط زیست: سفیدبالکها بیخطرند، فقط مهمان طبیعت
«محمد کرمی»، رئیس اداره حفاظت و مدیریت حیاتوحش، تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی حفاظت محیطزیست استان تهران، در واکنش به این هجوم توضیح داد: «طغیان کنونی سفیدبالکها به دلیل شرایط مساعد آبوهوایی از جمله بارندگی مطلوب، افزایش رطوبت و دمای مناسب رخ داده است.»
او تأکید کرد: «با وجود طغیان این حشرات در فضای سبز تهران، هنوز به مرحله خسارتزایی نرسیدهایم و وضعیت خطرناک نیست.» کرمی با قاطعیت اعلام کرد: «سفیدبالک برای انسانها بیخطر است، باعث انتقال بیماری نمیشود و گزش ندارند؛ هیچ گزارشی از بیماریزایی آنها وجود ندارد.»
این مقام محیط زیستی یادآور شد: «این حشرات هر سال در تهران دیده میشوند، اما امسال به دلیل همزمانی رطوبت و دمای مناسب، تعدادشان بیشتر شده؛ به طوری که حتی در مناطق مسکونی هم قابل مشاهده هستند. عمر این حشرات کوتاه است و با گرمتر شدن هوا و کاهش رطوبت، جمعیتشان بهتدریج از بین میرود.»
کرمی درباره حضور سفیدبالکها در خانهها نیز گفت: «زمانی که جمعیت این حشرات افزایش پیدا میکند، پراکندگی آنها هم بیشتر میشود و ممکن است از بوستانها به سمت مناطق مسکونی حرکت کنند. وزش باد و طوفان هم در جابهجایی آنها مؤثر است.»
او در پاسخ به راههای کنترل گفت: «در صورت افزایش بیش از حد جمعیت سفیدبالکها میتوان از روشهای بیولوژیکی برای کنترل استفاده کرد.» کرمی در پایان به شایعات مربوط به ارتباط این هجوم با جنگ، آوار یا آلودگی خاک نیز پاسخ داد و گفت: «هیچ ارتباط منطقی میان هجوم سفیدبالکها به تهران با چنین موضوعاتی وجود ندارد. این پدیده کاملاً طبیعی و تابع شرایط اقلیمی است.»
شهرداری: درختان را آبپاشی میکنیم، سمی به کار نرفته
«حسین کلیدری»، معاون فضای سبز سازمان بوستانهای شهرداری تهران، هم در گفتوگو با خبرنگاران وضعیت را رضایتبخش توصیف کرد و گفت: «پایش مستمر آفات به ویژه حشرات سفیدبالک در سراسر معابر و بوستانهای مناطق ۲۲ گانه در حال انجام است. در هفتههای اخیر، به ویژه چند روز گذشته، آبشویی درختان به طور مستمر انجام شده است.»
کلیدری تأکید کرد: «هماکنون کانون بحرانی فعالی با هجوم این آفت در شهر وجود ندارد و شرایط تحت کنترل است. در صورت نیاز به کنترل بیشتر از روشهای تلفیقی و ترجیحاً بیولوژیکی استفاده خواهد شد.»
به گفته کلیدری، وزش باد و طوفان و بارندگی روزهای اخیر نیز به کنترل جمعیت این آفت کمک کرده و در حال حاضر نگرانی خاصی احساس نمیشود. او افزود: «هنوز نیازی به استفاده از سموم شیمیایی نیست؛ در صورت ضرورت از سموم استاندارد و سازگار با محیط زیست استفاده میشود.»
کلیدری با اشاره به تاریخچه حضور این حشرات در تهران گفت: «سفیدبالکها اولین بار حدود سال ۱۳۹۳ در تهران طغیان کردند و از آن زمان هر از گاهی دیده میشوند. امسال نیز چند هفته پیش مواردی از افزایش جمعیت این آفت در برخی مناطق شهر مشاهده شد که بلافاصله نیروها برای کنترل آن بسیج شدند.»
او درباره میزبانی درختان از این آفت توضیح داد: «سفیدبالکها بیشتر از شیره گیاهی تغذیه میکنند و میزبان اصلی آنها درختانی مانند توت و زیتون است. فصل بهار با جوانهزنی و لطافت برگها، شرایط مناسبی برای رشد و تکثیر آنها فراهم میکند.»
کلیدری درباره حضور سفیدبالکها در منازل مسکونی هم گفت: «شهرداری عملیات کنترل را در معابر و فضاهای عمومی انجام میدهد، اما در برخی مراکز، ساختمانها یا منازل امکان ورود و اجرای عملیات وجود ندارد؛ به همین دلیل ممکن است تعدادی از این حشرات همچنان مشاهده شوند.»
به اعتقاد وی، بهترین و سادهترین روش کنترل سفیدبالکها، آبشویی و شستوشوی سطح برگ درختان است که اکنون در سطح معابر در حال اجراست. کلیدری در پایان گفت: «با افزایش گرمای هوا و کاهش رطوبت، جمعیت آنها به طور طبیعی کاهش مییابد و بخشی از کنترل نیز در طبیعت توسط دشمنان طبیعی مانند کفشدوزکها و بالتوریهای سبز انجام میشود.»
