پیش از بررسی ارتفاع پرواز جنگندهها، باید به نحوه عملکرد چشم انسان توجه کرد. چشم انسان توان تفکیک محدودی دارد و نمیتواند اجسام کوچک را در فاصلههای بسیار دور با جزئیات تشخیص دهد؛ حتی اگر آسمان کاملاً صاف و بدون غبار باشد.
از نظر تئوری، یک جنگنده با ابعادی در حدود ۱۵ متر ممکن است از فاصلهای بیش از ۶۰ کیلومتر به شکل نقطهای بسیار کوچک دیده شود، اما در شرایط واقعی، وجود غبار، شرایط جوی و شباهت رنگ بدنه هواپیما با آسمان، باعث میشود تشخیص آن دشوارتر شود. به همین دلیل، برای اینکه بتوان نوع یک هواپیما را تشخیص داد، باید فاصله آن تا ناظر کمتر باشد تا شکل کلی آن برای چشم قابل تشخیص شود.
تفاوت دیده شدن جنگندهها در ارتفاعهای مختلف
میزان دیده شدن جنگندهها با توجه به ارتفاع پرواز آنها متفاوت است.
در ارتفاعهای پایین و متوسط، یعنی حدود ۴ تا ۵ کیلومتر، جنگنده معمولاً بهراحتی قابل مشاهده است. در چنین شرایطی، علاوه بر دیده شدن بدنه هواپیما، صدای موتور نیز به گوش میرسد و تشخیص نظامی بودن آن برای ناظران آسانتر است.
اما زمانی که جنگندهها در ارتفاع بیش از ۱۰ کیلومتر یا حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار پا پرواز میکنند، پیدا کردن آنها در آسمان بسیار دشوار میشود. در این ارتفاع، هواپیما آنقدر کوچک دیده میشود که اگر فرد محل دقیق آن را نداند، احتمال دارد بهسادگی از دید او پنهان بماند.
چرا گاهی جنگندهها در ارتفاع زیاد دیده میشوند؟
یکی از مهمترین دلایلی که باعث میشود هواپیماها و جنگندهها در ارتفاعهای بالا قابل مشاهده باشند، ایجاد «کنتریل» یا رد سفید پشت هواپیما است.
این رد سفید زمانی تشکیل میشود که بخار آب داغ خروجی موتور هواپیما در هوای بسیار سرد لایههای بالایی جو منجمد شود. در بسیاری از مواقع، ناظران ابتدا این رد سفید را مشاهده میکنند و سپس موفق میشوند محل تقریبی هواپیما را در آسمان پیدا کنند.
در واقع، در ارتفاعهای بالا آنچه بیشتر از خود جنگنده به چشم میآید، همین رد سفید ممتدی است که مسیر حرکت هواپیما را نشان میدهد.
