ایرج راد از زنده‌یاد سیروس ابراهیم‌زاده می‌گوید

هفت صبح| آسمان هنر ایران این روزها یکی دیگر از ستاره‌های درخشان خود را از دست داد. زنده‌یاد سیروس ابراهیم‌زاده، چهره‌ای که برای چند نسل از مخاطبان ایرانی با آن صدای پرطنین، بیان منحصربه‌فرد و البته شیرینی ذاتی‌اش در ایفای نقش‌های گوناگون شناخته می‌شد، چهره در نقاب خاک کشید. برای بررسی جایگاه هنری و ویژگی‌های شخصیتی این هنرمند، به سراغ ایرج راد، بازیگر پیشکسوت و از چهره‌های ماندگار تئاتر و تلویزیون ایران رفتیم. راد که سال‌ها تجربه حضور در بالاترین سطوح هنرهای نمایشی کشور را دارد، در این گفت‌وگو از زاویه‌ای تخصصی‌تر به بررسی هنر بازیگری ابراهیم‌زاده و البته منش و اخلاق حرفه‌ای او پرداخته است. به اعتقاد ایرج راد، سینما و تئاتر ایران هنرمندی را از دست داده که به معنای واقعی کلمه «بی‌مانند» بود.

 هنرمندی برای تمام عرصه‌ها

ایرج راد در ابتدای صحبت‌هایش با ابراز تاسف عمیق از فقدان این هنرمند بزرگ، به جامعیت و حضور پررنگ او در مدیوم‌های مختلف اشاره می‌کند می‌گوید: «آقای ابراهیم‌زاده که متاسفانه او را از دست دادیم، بدون شک یکی از هنرمندان صاحب‌نام و برجسته در عرصه‌های مختلف هنری بود. یکی از ویژگی‌های بارزشان این بود که خود را محدود به یک رسانه نمی‌کرد.

او هم در زمینه تئاتر و نمایش بسیار فعال و اثرگذار بود، هم در عرصه سینما حضور درخشانی داشت، هم در سریال‌های تلویزیونی توانست ارتباط عمیقی با مخاطب عام برقرار کند و هم در رادیو به واسطه صدای بی‌نظیرش، فعالیت‌های ماندگاری از خود به جا گذاشت. تسلط بر ابزار و اقتضائات هر کدام از این رسانه‌ها، نشان از توانمندی بالای او داشت.» یکی از نکات جذابی که ایرج راد در بررسی کارنامه بازیگری سیروس ابراهیم‌زاده به آن اشاره می‌کند، توانایی او در استفاده از فیزیک و بیان بدنی است.

راد در این باره توضیح می‌دهد: «سیروس ابراهیم‌زاده چند ویژگی بسیار خاص داشت. یکی از مهم‌ترین آن‌ها میزان تسلط و توانمندی او در استفاده از فیزیک بدنی‌اش در نقش‌های مختلف بود. او می‌توانست به شکل‌های متفاوتی ظاهر شود که هر کدام به نوبه خود بسیار تاثیرگذار و جذاب بودند.» راد در ادامه به پارادوکس جذاب بازی‌های او اشاره کرده و ادامه می‌دهد:

«ضمن اینکه سیروس ابراهیم‌زاده در دل بازی‌اش دارای یک وجه شیرینی ذاتی و خاص بود. او در قالب‌ها و شکل‌های مختلفی به عنوان بازیگر حضور پیدا می‌کرد، اما همیشه بازی‌اش تاثیرگذار، دل‌نشین و دوست‌داشتنی بود. نکته جالب اینجاست که حتی وقتی ایفاگر نقش‌هایی می‌شد که در فیلمنامه خیلی هم شکل مثبت و موجهی نداشتند، باز هم آن تاثیرگذاری، آن شیرینی خاص، آن نحوه بیان و آن صدای منحصربه‌فرد مختص به خودش، باعث می‌شد مخاطب با او همراه شود. به جرات می‌توانم بگویم که این ویژگی‌ها در او منحصربه‌فرد بود و ما در حقیقت کسی را مشابه سیروس ابراهیم‌زاده در سینما و تئاتر نداشتیم.»

 پشتوانه علمی و آکادمیک  در کنار استعداد غریزی

بسیاری از بازیگران فقط به استعداد ذاتی خود تکیه می‌کنند، اما از نگاه ایرج راد، آنچه ابراهیم‌زاده را متمایز می‌کرد، عقبه علمی و تسلط او بر مبانی تئوریک هنر بود. راد با تاکید بر این موضوع می‌گوید: «نباید فراموش کنیم که او آدم بسیار باسوادی بود. در رشته تئاتر و نمایش تحصیلات عالیه داشت و در خارج از کشور آموزش دیده بود. علاوه بر بازیگری، دست به قلم بود و در حوزه ترجمه متون نمایشی نیز فعالیت می‌کرد. در واقع در تمام عرصه‌هایی که به نوعی مربوط به هنر نمایش می‌شد، سیروس ابراهیم‌زاده از همان عنفوان جوانی حضوری فعال و تاثیرگذار داشت.

او روند و راه خودش را در این عرصه‌های مختلف پیدا کرده بود و در هر جایگاهی که قرار می‌گرفت، با تکیه بر همین دانش و سواد، به بهترین وجه سعی می‌کرد کارش را انجام دهد و اثرگذار باشد.» وقتی از ایرج راد می‌خواهیم تا خاطره‌ای از همکاری‌های مشترکش با زنده‌یاد ابراهیم‌زاده نقل کند، او به جای اشاره به یک اتفاق روزمره، دست روی مهم‌ترین ویژگی رفتاری او در پشت صحنه می‌گذارد؛ چیزی که شاید امروز در سینمای ما کیمیا باشد.

راد می‌گوید: «شاید خاطره خاص و نقطه‌ای که بخواهم روی آن انگشت بگذارم در ذهنم نباشد، اما تصویری که از سیروس ابراهیم‌زاده تا جایی که من می‌شناختم و در دو سه کار مشترکی که در کنار او بودم در ذهنم حک شده، تصویر یک انسان به شدت حرفه‌ای است. سیروس ابراهیم‌زاده در کارش آدم بسیار بسیار منضبطی بود. او فردی به شدت اخلاق‌مدار بود و این نظم و اخلاق حرفه‌ای، مهم‌ترین چیزی است که در ذهن من و بسیاری از همکاران از او به یادگار مانده است.»