شگفتانهای برای ایرن زازیانس مقابل ضریح امام رضا
داستانی واقعی و نشنیده از دورهمی ایرن زازیانس و دوستانش که به زیارت امام رضا در دهه 50 ختم شد (قسمت آخر)
هفت صبح| پروفایل امروزمان را به ایرن اختصاص دادم. ادامه داستان خواندنی و نشنیده از ایرن زازیانس بازیگر ارمنی سینمای ایران در زیارت امام رضا(ع) به قلم استاد عزیزم مسعود فروتن را روایت میکنم. داستان «زیارت» ایرن و آن دورهمی زنانهشان که دیروز تا اینجا خواندیم که زیور خانم، ایرن را قبل از ورود به حرم ناراحت کرد و... باقی داستان.
(قسمت اول را اینجا بخوانید)

ایرن لو رفت...
یک تاکسی دربست گرفتیم به مقصد حرم امام رضا. پروین پیشنهاد داد اول برای کبوتران حرم، ارزن بخریم. همگی رفتیم داخل مغازه. همه خانمها یکی یک پاکت ارزن خریدند. پروین از من پرسید «پری خانم شما برای کفترا ارزن نمیخرید؟» گفتم چرا من هم میخوام. شاگرد مغازه که مشغول وزن کردن ارزن روی ترازو بود، رو به پروین گفت این خانم ایرن هستن، چرا بهش میگین پری خانوم؟ به او پشت کردم و چادرم را بیشتر توی صورتم آوردم و به پروین اشاره کردم برای من هم بخر.
پروازی برای رسیدن به ضریح
کیف و کفشهایمان را به کفشداری دادیم و در حالی که با یک دست چادر را روی سرمان محکم نگه داشته بودیم و با دست دیگر زیر بغل دوست کناری را محکم نگه داشته بودیم، وارد حرم شدیم. دلم میخواست همه بوی داخل حرم را به مشام بکشم. هیچگاه بوی گلاب را دوست نداشتم ولی این چه گلابی بود که سرمست میکرد؟ همه قلبم پرواز میخواست؛ پروازی که به ضریح برسم و با دستهایم پنجرهها را بگیرم و من باشم و او باشد و با زبان قلبم برایش حرف بزنم. چقدر دلم میخواست حرف بزنم. فکر میکردم خیلی حرفها هست که برایش بازگو میکنم.

قهر با امام رضا...
با موج جمعیت گاهی به جلو کشانده میشدیم و گاهی به عقب و من که بیدست و پاتر از همه بودم، بیشتر به عقب کشانده میشدم. زیور خانم در حالی که بازوی مرا در دست داشت، گفت من میخواهم تنهایی زیارت کنم. تو از دور هم زیارت کنی کافیه. صورتشو به گوشم چسباند و گفت «امام از یک خانم ارمنی توقع نداره که برای زیارت خودشرو به آب و آتیش بزنه.» دستش را از زیر بغلم درآورد و من رها شده از تصمیمی که برای زیارت و نزدیک شدن به ضریح داشتم، با موج جمعیت به عقب رانده میشدم.

دیگر خودم سرخورده و برخورده عقب عقب میرفتم، پشتم به دیواری خورد. ستون بود به آن تکیه دادم. صدای شکستن از درونم میآمد و اشک از چشمانم... جمعیت همدیگر را کنار میزدند که دستشان به ضریح برسد. دست آدمها را بالای ضریح میدیدم. به حالت قهر سرم را از ضریح برگرداندم و بالای آن را نگاه کردم. چهلچراغ بالای ضریح از سر مهر انگار به من میخندید. لبخندی که بوی مهر میداد.
از سر بغض چادرم را روی صورتم کشیدم و هقهق گریه را سر دادم. از لای جمعیت جوشان و خروشان که سعی میکردند به جلو بروند، گوشههایی از ضریح را میدیدم؛ قهر کردم. سرم را از ضریح دزدیدم و به بالا نگاه کردم. انگار روشن شدم. چهلچراغ گویی به من لبخند میزد؛ لبخند چهلچراغ گرفتارم کرده بود. چادرم را کنار زدم و گفتم «تا اینجا مرا کشاندی که به من توهین شود؟ آیا من زن ارمنی نمیتوانم تو را و ضریح تو را زیارت کنم؟» بغضم ترکید و با صدای بلند گریه را سر دادم و بار دیگر چادرم را روی صورتم کشیدم.
خادم شریف...
ناگهان کسی با چوب باریکی به شانه من میزد. چادر را از روی صورتم کنار زدم. آقایی روبروی من ایستاده بود. چوب باریکی که انتهای آن را با پَر وسیلهای برای گردگیری درست کرده بودند، در دست داشت. لباس یکدست سورمهای به تن داشت و پیراهن آبی روشن که دکمه بالایی آن را هم بسته بود. نگاه پرسان خود را به او دوختم. آیا او میخواست مرا از حرم بیرون کند؟ میدانستم که دیگر این را برنمیتابم. نگاهش را از من گرفت و به زمین دوخت و در همان حال از من پرسید، دستت به ضریح نرسید؟ گفتم نه آقا! فشار جمعیت را نمیتوانم تحمل کنم. گفت با من بیا.

یک لحظه هم فکر نکردم که آیا با او به کجا بروم. چادرم را مرتب کردم و دنبال او راه افتادم.از صحن خارج شدیم. از یک راهرو گذشتیم. آن مرد در انتهای راهرو دری را باز کرد و مرا با سر به داخل دعوت کرد. ولی خود زودتر وارد شد. آنقدر رفتارش شریف بود که لحظهای فکر دیگری نکردم. هرگز از مخیلهام نگذشت که من زن هستم و او مرد. وارد اتاق شدم. داخل اتاق چند خانم که چادر مشکی به سر داشتند، روی صندلیهایی که در گوشهای چیده شده بود، نشسته بودند.

یکی از خانمها کتاب کوچکی در دست داشت و با صدایی نه بلند، از روی کتاب متنی را میخواند که حتما دعای خاصی بود و بقیه خانمها هم آن را تکرار میکردند. هیچ کدام متوجه حضور ما نشدند. آقای خادم حرم به من اشاره کرد که روی صندلی کنار در بنشینم و او از همان در که وارد شده بودیم، خارج شد. آن خانمها بدون اینکه این رفت و آمد وقفهای در کارشان ایجاد کند، دعا خواندن را ادامه میدادند. آنها حتی نیمنگاهی هم به من نکردند. انگار من آنجا حضور ندارم.
زیباترین درهای جهان باز شد
زمان زیادی نگذشت که آن آقای خادم حرم وارد شد و با صدای بلند اعلام کرد که خانمها بفرمایید فرمان قرق انجام شده و حرم خالی از زوار است. بفرمایید زیارت کنید. خانمها از جایشان برخاستند. رویشان را به طرف دیوار برگرداندند و چادرهایشان را مرتب کردند. زیباترین پارچه کلوکه مشکی که تا به حال دیدم چادر سرشان بود. آنها راه افتادند و بدون اینکه نگاهی به من کنند، از در اتاق خارج شدند.

پشت سر آنها آقای خادم با دست مرا به خارج شدن از اتاق هدایت کرد. از راهرو گذشتیم. چه سکوتی در فضا حکمرانی میکرد؛ صدای همهمه خفهای از بیرون میآمد. در پایان راهرو دولنگه در باز بود. زیباترین درهای جهان مقابل آن دولنگه در داخل صحن ضریح امام قرار داشت و مرا به طرف خود دعوت میکرد. قلبم داشت از سینهام خارج میشد. صدای ضربان آن را میشنیدم که به پیشانیام کوفته میشد. همه چشم شده بودم. اشکهایم را از مقابل چشمانم پاک میکردم که مانع دید من نشوند. حالا بدون هیچ واسطهای او بود و من. پرواز را دلم میخواست. با دیگران کاریام نبود.
همه ذهن من او بود و همه حضورم در او تبلور داشت. آن آقا دعایی را شروع به خواندن کرد. نمیدانستم چه میخواند. نمیخواستم بدانم. آن لحظه همه نور بود و همه حضور و بیم. دوست نداشتم مژه بزنم که شاید این همه پندار من باشد و با مژه زدن، پندار من نیست شود. من به یقین رسیدم که او مرا دید و مرا شنید. او مرا پذیرفت. دیگر چه میخواستم که بخواهم.... پایان....