وقتی امام رضا ایرن زازیانس را طلبید!
داستانی واقعی و نشنیده از دورهمی ایرن زازیانس و دوستانش که به زیارت امام رضا در دهه 50 ختم شد (قسمت اول)
هفت صبح| پروفایل امروزمان را به ایرن زازیانس اختصاص دادم. گفتنیها درباره او را بارها اینجا گفتهام. امروز داستان خواندنی و نشنیده از ایرن زازیانس بازیگر ارمنی سینمای ایران در زیارت امام رضا(ع) را به قلم استاد عزیزم مسعود فروتن روایت میکنم. داستان «زیارت» ایرن و آن دورهمی زنانهشان را در دو قسمت منتشر میکنم. فردا قسمت پایانی را بخوانید...

پروین و سعیده و ربابه و رخساره و زیور
شش نفر بودیم که دوشنبه اول هر ماه یک دوره زنانه داشتیم؛ هر بار منزل یک نفر از ظهر دور هم بودیم تا بعد از شام که به خانههایمان میرفتیم. پروین یک سالن آرایشگاه داشت که من سالها بود برای موهایم فقط نزد او میرفتم. سعیده هم در همان سالن ناخن دست و پای خانمها را مرتب میکرد. ربابه خیاط قابلی بود که همراه رخساره، خیاطخانه پررونقی داشتند و خیلی از خانمهای شیک تهران لباسهایشان را به آنها سفارش میدادند و اما زیور خانم هیچ کاری نداشت؛ شوهر پولداری داشت که لوازم خانگی وارد میکرد. او مشتری سالن آرایشگاه پروین بود. بعد با بقیه دوست شد و رفت و آمد پیدا کرد؛ مثل من که از طریق پروین با بقیه دوست شدم.

آن چادر مشکی...
آن روز خانمها منزل من مهمان بودند. چای و شیرینی عصرگاهی را که تعارف کردم پروین گفت «ایرن جون ماه دیگه نوبت دوره با منه ولى ما قراره یک 40روزی روزه بگیریم و نمازهای قضا بخونیم و بعد از 40روز هم نذر کردیم که بریم مشهد زیارت امام رضا. قرار بعدی ما میشه وقتی که از مشهد برگشتیم. سوقاتی هم که حتما زعفران میخوای...»
روزهای هفته میگذشت و من بعضی از روزها قرار فیلمبرداری داشتم. صحنههایی از پایان فیلم مانده بود که با بازی من تمام میشد. در آخرین سکانس فیلم، یک چادر مشکی برایم آوردند که سر کنم که گلهای ریزی که مشکی آن تیرهتر از متن پارچه بود، داشت و جنس بسیار خوب پارچه مرا به تحسین آن واداشت. در پایان روز و پایان فیلمبرداری، آن چادر را در یک جعبه کادویی از طرف گروه تهیه و به من هدیه دادند و من سرشار از این مهربانی فکر میکردم کجا میتوانم بار دیگر این چادر را سر کنم.
امام رضا ایرن را طلبید!
اول صبح پروین زنگ زد و گفت ایرن امروز عصری قرار بود با پایان چلهنشینی ۵ نفری به مشهد بریم و به زیارت آقا امام رضا نائل بشیم. هم بلیت هواپیما گرفتیم هم توی هتل اتاق رزرو کردیم ولى اول صبح رخساره خبر داد که شوهرش مریضاحوال شده و نمیتونه بیاد. گفتم ازت بپرسم دلت میخواد با ما بیای مشهد. بیاختیار گفتم آره چه موقعیت خوبی! چه ساعتی فرودگاه باشم؟ پروین گفت ساعت ۱۲پرواز داریم. کمی زودتر بیا تا بتونیم بلیت رخساره را برات تعویض کنیم.

چادر عزیز من...
ساک سفریام را که همیشه در مسافرتها همراه من هست را از کمد درآوردم و برای دو سه روزی که در سفر خواهم بود، لباس مناسب برداشتم و داخل ساک چیدم و روی آن چادر مورد علاقهام را که همین دیروز کادو گرفته بودم، قرار دادم و متعجب بودم که دیروز فکر میکردم آیا کی و کجا من بار دیگر این چادر را به سر خواهم کرد. چه زود چادر عزیز من جایی برای با من بودن پیدا کرده بود. زودتر از بقیه به فرودگاه رسیدم.
همراه او به قسمت بلیتفروشی رفتیم که بلیت رخساره را به نام من صادر کردند. در همین فاصله خانمها آمدند. همه لباسهایشان یقهدار و آستین بلند بود و روسری هم به سر بسته بودند. بعد از دیدن آنها متوجه شدم که پروین هم روسری به سر دارد و من متوجه نشده بودم ولی قیافه و ریخت زیور خانم دیدنی بود. یک پیراهن مشکی شبیه پیراهنهای بلند مردانه عربی که «دشداشه» مینامند، پوشیده بود که دامن آن حتى روی کفش او را هم گرفته بود.

با یک شال سیاهرنگ همه سر وگردن و پیشانی و چانه را پوشانده بود. شبیه آدمی که سر و کلهاش را باند پیچی میکند، روی شال مشکی یک شال خاکستری به طور آزاد انداخته بود و دستهایش را هم با دستکش نخی سیاهی پوشانده بود. همه با هم سلام و علیک و روبوسی کردیم. زیور خانم از جایش بلند نشد و با من روبوسی نکرد و دستش را با وجود دستکش به اکراه به طرف من دراز کرد. پروین گفت او را راحت بگذار اون چله نشینیاش با ما فرق میکند.
زیور خانم بدجنس!
در مشهد توی لابی نشستیم تا پروین کلید اتاقها را تحویل بگیرد. او خود به خود سرپرست گروه شده بود؛ سرپرست خوبی هم بود. بعد از پر کردن کارت هتل و مشخص شدن اتاقها، گفت خانمها اول میریم رستوران ناهار میخوریم، بعد میرین توی اتاقهاتون استراحت کنین ولی ساعت چهار همه آماده و چادر به سر توی لابی حضور پیدا میکنین تا با هم بریم حرم.

من که سر ساعت چهار در حالی که با چادر نو و خوشنقش و نگارم از پلههای لابی پایین میآمدم، متوجه نگاه تحسینبرانگیز خانمها بودم ولی هنوز زیورخانم پایین نیامده بود. بهبه و چهچه خانمها نسبت به چادر من بقیه مسافران هتل را متوجه ما کرده بود و خانمی از میز بغلی گفت که چقدر چادر مشکی بهتون میاد که در این بین زیور خانم از پلههای طبقه بالا، پایین آمده و وارد جمع ما شد. انقدر تلخ بود که همه ساکت شدیم.
ایرن نه؛ پری...
روی لباسهایی که صبح بر تنش دیده بودیم، یک چادر مشکی هم اضافه کرده بود. چادر را با کش به سرش محکم کرده بود. دستکشها را ولی عرض کرده بود. من فکر میکردم لباسهای او آنقدر پوشاننده هست که نیاز به چادری روی آنها نباشد و آنطور که شنیدم، حتی با حجابترین زنها هم دستها را از مچ میتوانند آزاد بگذارند. او از خدا هم رو میگیرد! به من نگاه نمیکرد ولی حس میکردم طرف صحبتش من هستم.
گفت امروز جواب 40روز خلوتنشینی و عبادت و دوری از حرام و منکرات را خواهیم گرفت. دستتون که به ضریح رسید، هرچه که بخواهید به آن میرسید و اما شما؛ این را رو به من کرد و صدایش را پایین آورد که فقط ما چند نفر میتوانستیم بشنویم. گفت برای اینکه مردم ما را لعنت نکنند که چرا با یک غیرمسلمان و آن هم هنرپیشه سینما به زیارت آمدیم که امیدوارم خود حضرت ما را عفو بفرمایند، ما تو را از این لحظه پری خانم صدا میکنیم.
خواهش میکنم شما هم چادر را بکشید جلوتر و رویتان را سفتتر بگیرید که شما را نشناسند. اگر هم کسی شناخت، انکار کنید. کاری نکنی که از این سفر دست خالی و بیاجر و ثواب به تهران برگردیم. بغض گلویم را میفشرد؛ نگاه ملتمسانه پروین که با نگاهش میخواست آرامم سازد و نیازی که روحا به زیارت امام رضا داشتم، مرا ساکت نگاه داشت. من که متعصب مذهبی نبودم. بگذار او تعصبش را مصرف کند. ادامه دارد...