پروفایل | درباره مهرداد اخلاقی + ۱۶ وزیر دفاع ایران
از پیرترین وزیر دفاع تا جوان‌ترین... یا آنهایی که کمترین و بیشترین زمان را در این سمت تجربه کردند
هفت صبح| پروفایل امروزمان را به مناسبت انتخاب وزیر دفاع جدید ایران، به همه وزیران دفاع اختصاص دادیم؛ از زمان پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ تا امروز که در میان جنگ و حمله جنایتکارانه ائتلاف آمریکایی -صهیونی هستیم، چهره‌های مختلفی از فرماندهان ارتش و سپاه و حتی غیرنظامی‌ها مسئولیت این وزارتخانه را برعهده داشته‌اند. روزی که انقلاب اسلامی به پیروزی رسید، احمد مدنی دریادار نیروی دریایی را برای اولین وزیر دفاع ایران در این سمت دیدیم که نخستین وزیر دفاع ملی دولت موقت شد و بعد از او 16وزیر دیگر آمدند و رفتند و بعضا شهید شدند تا رسیدیم به مهرداد اخلاقی کتابچی. در ادامه به طور خلاصه روند انتخاب وزیران دفاع ایران از ابتدای انقلاب تا امروز را مرور می‌کنیم و کمی از آنها می‌گوییم.
احمد مدنی؛ اسفند 1357 تا فروردین 1358
49 ساله بود که وزیر شد؛ نوشتیم که در ماه‌های اول انقلاب 57، احمد مدنی، دریادار و از چهره‌های بنام جبهه ملی، نخستین وزیر دفاع ملی دولت موقت شد. متولد مرداد 1308 در شهر کرمان بود. درجه ناوبان دومی و بعد دریاداری خود را از انگلستان گرفته بود.تنها دو ماه در کابینه مهدی بازرگان وزیر دفاع و فرمانده نیروی دریایی بود اما خیلی زود برکنار و استاندار خوزستان شد و بعد از کاندیدا شدن در انتخبات ریاست‌جمهوری سال 58، سال بعد به جاسوسی متهم شد و درنهایت به آمریکا مهاجرت کرد و 23 بهمن 1384 در 76سالگی بر اثر ابتلا به سرطان در کلرادوی آمریکا درگذشت.
محمدتقی ریاحی؛ فروردین 58 تا 27 شهریور 58
69 ساله بود که وزیر شد؛ فامیلی کاملش ریاحی چالشتری بود. پس از مدنی، وزارت دفاع به محمدتقی ریاحی می‌رسد. او که بود؟ آبادانی‌های قدیم ریاحی را خوب می‌شناسند؛ بعد از ملی شدن صنعت‌نفت، ریاست پالایشگاه آبادان را عهده‌دار می‌شود. او که رئیس پیشین ستاد ارتش در دولت محمد مصدق هم بود؛ تیمسار ارتش و از حامیان مصدق. عمر وزارت او هم خیلی کوتاه بود. در دولت مهندس بازرگان تنها بعد از شش ماه استعفا می‌دهد و بعد به فرانسه می‌رود. ریاحی مرداد ۱۳۶۷ در 78سالگی در نیس فرانسه براثر سکته قلبی می‌میرد.
مصطفی چمران؛ 1358 تا 1360
47 ساله بود که وزیر شد؛ چمران دوست‌داشتنی که نیاز به معرفی ندارد؛ فیزیکدان و از نیروهای سیاسی ـ نظامی نزدیک به جنبش امل در لبنان. او که ۸ مهر ۱۳۵۸ وزیر دفاع می‌شود. متولد ۱۳۱۱ در خیابان 15خرداد تهران. فارغالتحصیل رشته الکترومکانیک از دانشکده فنی دانشگاه تهران که دکترای الکترونیک و فیزیک پلاسمای خود را از دانشگاه کالیفرنیا و برکلی می‌گیرد. چمران ۳۱ خرداد ۱۳۶۰ بر اثر اصابت ترکش خمپاره ۶۰ به سرش در دهلاویه به شهادت می‌رسد.
خلبان جواد فکوری؛ 1360
42 ساله بود که وزیر شد؛ جواد فکوری متولد ۱۷دی ۱۳۱۷ در محله چرنداپ تبریز بود. فرمانده پایگاه‌های یکم و دوم شکاری بود. پس از شهادت چمران، این خلبان جسور و فرمانده نیروی هوایی ارتش، برای مدت کوتاهی وزیر دفاع می‌شود. او که قبل‌تر اینجا نوشتیم در طراحی و اجرای عملیات‌های بزرگ نیروی هوایی از‌جمله عملیات کمان ۹۹ و عملیات اچ-3 نقش پررنگی داشت. فکوری ۷ مهر۱۳۶۰ بر اثر سقوط هواپیمای هرکولس سی-۱۳۰ نیروی هوایی ارتش به شهادت رسید.
سیدموسی نامجو؛ 1360
43 ساله بود که وزیر شد؛ متولد ۱۳۱۷ در بندر‌انزلی. در همان سال که دو وزیر دفاع به شهادت رسیدند؛ موسی نامجو، از فرماندهان ارتش و فرمانده وقت دانشکده افسری، وزیر دفاع می‌شود. او که لیسانس نقشه‌برداری داشت، سال ۱۳۴۰ با درجه ستوان دومی از دانشکده افسری فارغالتحصیل می‌شود. نامجو هم مثل فکوری ۷ مهر۱۳۶۰ بر اثر سقوط پرواز هرکولس سی-۱۳۰ نیروی هوایی ارتش به شهادت می‌رسد.
محمد سلیمی؛ ۱۳۶۰ تا 1364
44 ساله بود که وزیر شد؛ مشهدی است. متولد سال 1316. انسان بزرگواری که او را از نزدیک دیده بودم؛ وقتی دهه 80 در شلمچه سرباز بودم و او برای بازرسی از خط، به شلمچه آمد. سلیمی از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۴ به‌عنوان دومین فرمانده کل ارتش فعالیت می‌کرد. محمد سلیمی از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۴ در رأس وزارت دفاع قرار گرفت. سلیمی در دولت اول میرحسین موسوی با درجه سرهنگی به وزارت دفاع برگزیده شد. او که از فرماندهان ارشد ارتش در سال‌های جنگ ایران و عراق بود.
محمدحسین جلالی؛ ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۸
از او اطلاعات کمی موجود است. درباره محل تولد یا سال دقیق آن... از فرماندهان عالیرتبه نیروی هوایی ارتش بود. جلالی بین سال‌های 1370 تا 1376 فرماندهی نیروی هوایی سپاه را هم برعهده داشت. او که در دولت دوم میرحسین موسوی، به عنوان هفتمین وزیر دفاع انتخاب می‌شود و تا چهار سال در این سمت می‌ماند.
اکبر ترکان؛ 1368 تا 1372
37 ساله بود که وزیر شد؛ تا این لحظه جوان‌ترین وزیر دفاع است. این سال‌ها آیت‌الله هاشمی رفسنجانی رئیس‌جمهور است که اکبر ترکان را برای وزیر دفاع انتخاب می‌کند. تنها فرد غیرنظامی قبل از مهرداد اخلاقی است که به مقام وزارت دفاع رسید. فارغالتحصیل مهندسی مکانیک از دانشگاه صنعتی شریف که در کارنامه سیاسی‌اش قبل از این استاندار ایلام (1361) و بعد استاندار هرمزگان (1363) را داشت. ترکان ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰ در 69سالگی درگذشت.
محمد فروزنده؛ ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۶
33 ساله بود که وزیر شد؛ 4 سال از ترکان جوان‌تر بود و رکورد او را شکست. آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در دولت دومش او را به عنوار وزیر دفاع منصوب می‌کند. فروزنده برای مدتی سابقه فرماندهی سپاه را هم در طول جنگ ایران و عراق داشت. او بعد از دوره چهار ساله وزارتش، مدتی به عنوان رئیس بنیاد مستضعفان انتخاب می‌شود و به گمانم این روزها در 66سالگی یکی از اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام باشد.
علی شمخانی؛ ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴
42 ساله بود که وزیر شد؛ او رکورددار طولانی‌ترین وزارت دفاع است. سال 76 در دوره سید‌محمد خاتمی به عنوان وزیر دفاع معرفی و انتخاب شد. امیر دریابان علی شمخانی خوزستانی دوست‌داشتنی. متولد 1334 در اهواز. نوشتن از او و سمت‌هایش چندین صفحه می‌خواهد. فرمانده سپاه خوزستان، فرمانده نیروی زمینی، قائم مقام فرمانده کل، وزیر سپاه، فرمانده نیروی دریایی ارتش و... با کارنامه‌ای درخشان و سنگین در طول دوران خدمتش برای انقلاب. القصه... زمانی که دبیری شورای دفاع را برعهده داشت و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و مشاور سیاسی رهبر شهید بود، در نخستین روز حملات ائتلاف آمریکایی-صهیونی ۹ اسفند ۱۴۰۴ در 70سالگی به شهادت رسید.
مصطفی محمدنجار؛ ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸
49 ساله بود که وزیر شد؛ او در دولت محمود احمدی‌نژاد وزیر دفاع شد. آذری است؛ دقیقا متولد 1335 در روستای تندرآغاج بستان‌آباد. تحصیلکرده است و مدرک مهندسی مکانیک از دانشگاه خواجه نصیر و فوق لیسانس اجرایی با گرایش مدیریت استراتژیک دارد. محمدنجار که در سال‌های 1357 تا 1365 از اعضای فعال سپاه کردستان بود و در دهه 1370 رئیس گروه صنایع تسلیحاتی ساصد در وزارت دفاع را برعهده داشت. او حالا 70 ساله است.
احمد وحیدی؛ ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲
51 ساله بود که وزیر شد؛ اسم شناسنامه‌ای او وحید شاهچراغی است. بعد از محمدتقی ریاحی 69 ساله، دومین وزیر با سن تقریبا بالا نسبت به دیگر وزیران قبلی محسوب می‌شود. متولد سال 1337 در شیراز. وحیدی که مدرک کارشناسی مهندسی الکترونیک از دانشگاه صنعتی امیرکبیر و کارشناسی ارشد مهندسی صنایع از دانشگاه علم و صنعت دارد. وزیر پیشنهادی محمود احمدی‌نژاد، 10شهریور 1388 به وزارت دفاع منصوب می‌شود. کارنامه او هم پربار است و نوشتن همه آنها فضا می‌خواهد... سرلشکر پاسدار که مسئولیت‌های مهمی مثل فرماندهی نیروی قدس، فرماندهی قرارگاه‌های عملیاتی و اطلاعاتی سپاه، معاونت طرح و برنامه و امور بین‌المللی وزارت دفاع و... را در کارنامه سیاسی‌اش دارد. او حالا 68ساله است.
حسین دهقان؛ ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶
56 ساله بود که وزیر شد؛ حالا بعد از محمدتقی ریاحی 69 ساله، دومین وزیر با سن تقریبا بالا نسبت به دیگر وزیران قبلی محسوب می‌شود. حسین دهقان در دولت حسن روحانی از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ وزیر دفاع بود. دهقان متولد ۱۳۳۶ در روستای پوده شهرستان دهاقان اصفهان است. تحصیلاتش چیست؟ لیسانس و فوق‌لیسانس مهندسی متالورژی از دانشگاه تهران دارد. سمت‌های او هم زیاد است؛ او حالا 69ساله است و رئیس بنیاد مستضعفان.
امیر حاتمی؛ ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰
51 ساله بود که وزیر شد؛ به او خیلی ارادت و خیلی هم دوستش دارم. در دولت دوم حسن روحانی، امیر حاتمی، به مدت 4 سال وزیر دفاع ایران بود. او که متولد سال 1345 در زنجان است. فارغالتحصیل مدیریت علوم دفاعی از دانشگاه افسری امام علی. معاون نیروی انسانی ستاد کل نیروهای مسلح و جانشین سردار محمد باقری در ستاد مشترک نیروهای مسلح وقت، مشاور عالی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، جانشین وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در دولت یازدهم و... از دیگر سمت‌های او بود. سرلشکر امیر حاتمی حالا در 60سالگی فرمانده کل ارتش است. عمرش دراز باد...
محمدرضا قرایی آشتیانی؛ ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳
61 ساله بود که وزیر شد؛ متولد سال ۱۳۳۹ در تهران. او حالا بعد از محمدتقی ریاحی 69 ساله، دومین وزیر با سن تقریبا بالا نسبت به دیگر وزیران قبلی محسوب می‌شود. مدرک کارشناسی از دانشکده افسری دارد. سال 1400 در دولت شهید ابراهیم رئیسی به مدت چهار سال وزیر دفاع شد.
امیر عزیز نصیرزاده؛ ۳۱ مرداد ۱۴۰۳
60 ساله بود که وزیر شد؛ این خلبان جسور هواپیمای f-14 و فرمانده پیشین نیروی هوایی ارتش در دولت مسعود پزشکیان به وزارت دفاع رسید. متولد 1343 در سراب آذربایجان شرقی. او فارغالتحصیل دانشکده خلبانی نیروی هوایی ارتش بود. نصیرزاده عزیز ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حمله مشترک ائتلاف جنایتکار آمریکایی-صهیونی به جلسه شورای دفاع، به شهادت رسید. او 61 ساله بود...
مهرداد اخلاقی کتابچی؛ 26 مهر 1405
72 ساله است که وزیر شد؛ متولد 1333. او حالا مسن‌ترین وزیر دفاع ایران است. بعد از او محمدتقی ریاحی 69 ساله، دومین وزیر با سن تقریبا بالا محسوب می‌شود اما در تازه‌ترین تحول، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، روز یکشنبه ۲۶ مهرماه 1405 به مهرداد اخلاقی کتابچی، نامزد دولت مسعود پزشکیان برای وزارت دفاع رای مثبت دادند. بعد از شهادت عزیز نصیرزاده، ابن‌الرضا که پیش از سرپرستی، جانشین وزیر دفاع بود، از ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ سرپرستی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح را برعهده داشت تا یکشنبه ۲۶ ماه 1405 که مهرداد اخلاقی کتابچی به عنوان وزیر دفاع انتخاب شد. مهرداد اخلاقی که کارشناسی مهندسی شیمی از دانشگاه امیرکبیر و کارشناسی ارشد مدیریت راهبردی از مالک اشتر را دارد.
