گذر زمان | نگاهی به دروازه دولت تهران ۱۴۰ سال قبل

هفت صبح | اگر امروز نام «دروازه دولت» بیشتر ما را به یاد یکی از ایستگاه‌های مترو و محدوده خیابان انقلاب می اندازد، در تهران قدیم ماجرا کاملا متفاوت بود. دروازه دولت یکی از دروازه های مهم پایتخت در دوره قاجار به شمار می رفت و بخشی از سیمای تاریخی تهران را تشکیل می داد.

این دروازه در دوره ناصرالدین شاه و همزمان با توسعه تهران ساخته شد و از ورودی های مهم پایتخت بود. در آن روزگار، تهران شهری محصور بود و مسافرانی که قصد ورود به شهر را داشتند، از یکی از دروازه های آن عبور می کردند. دروازه دولت نیز در بخش شمال شرقی تهران قدیم قرار داشت و در مسیر رفت و آمدهای مهم شهری و حکومتی قرار گرفته بود.

دروازه دولت بنایی سه طبقه با سه دهانه بزرگ بود که با کاشی کاری های زیبا تزئین شده بود. در تصاویر تاریخی، شکوه این بنا و معماری متفاوت آن با بافت امروزی تهران به خوبی دیده می شود. در نقشه تهران در سال ۱۳۰۹ قمری نیز محدوده دروازه دولت شامل مجموعه ای از باغ ها و فضاهای مهمی مانند باغ لاله زار، باغ ظهیرالدوله، میدان مشق و باغ نظامیه بود؛ تصویری که نشان می دهد بخش هایی از این محدوده در آن زمان هنوز حال و هوایی متفاوت با تهران امروزی داشت.

دروازه دولت با گذشت زمان و گسترش شهر تهران از میان رفت. در دوره پهلوی و همزمان با اجرای طرح های توسعه شهری و گسترش خیابان ها، این بنای تاریخی نیز تخریب شد و امروز دیگر اثری از خود ساختمان دروازه باقی نمانده است. با این حال، نام آن همچنان در تهران زنده است و محدوده ای که زمانی یکی از ورودی های مهم پایتخت بود، هنوز با نام دروازه دولت شناخته می شود.

تصاویر قدیمی دروازه دولت، تنها تصویری از یک بنای از بین رفته نیستند؛ آنها پنجره ای به تهران حدود ۱۴۰ سال قبل هستند، زمانی که پایتخت قاجار هنوز در میان حصارها و دروازه های خود تعریف می شد و چهره شهر با آنچه امروز می بینیم تفاوت زیادی داشت.