جنگل را از خاک زاینده خالی می‌کنند
برداشت غیرقانونی هوموس جنگلی، بذرهای درختان را از خاک جدا می‌کند و زادآوری را مختل می‌سازد
هفت صبح| کار فروش خاک جنگل دیگر از مرحله بار زدن وانت‌ها و فروش فله‌ای در کنار خیابان عبور کرده و برندهای تجاری‌ای هستند که این خاک ارزشمند را جمع‌آوری، ضدعفونی و در بسته‌بندی‌های جذاب و شیک در فضای مجازی به فروش می‌رسانند. اقدام خلاف قانونی که هیچ کس جلودارش نیست و در سایه انفعال یگان حفاظت منابع طبیعی، در حال رخ دادن است.
قیمت خاک جنگلی عرضه شده در بسترهای فروش مجازی، متنوع و متفاوت بوده و معلوم نیست چرا با وجود امکان قانونی برای برخورد با این پدیده، سازمان منابع طبیعی در گوشه‌ای به نظاره نشسته تا چوب حراج به خاک ارزشمند جنگل بخورد. کارشناسان می‌گویند که تقریبا منشا تمام خاک‌های هوموس عرضه شده در گلفروشیها مربوط به جنگل‌هاست و حذف این خاک از جنگل، در زادآوری این اکوسیستم اختلال ایجاد می‌کند. البته اگر خاک خوب ضدعفونی نشده باشد، هزارپاها و کرم‌های سیاه رنگ مهمان خانه‌ها می‌شوند.
اگر تا دیروز نگرانی‌هایی برای عرضه خاک فله‌ای جنگل توسط وانت بارها، در کنار میدان‌های اصلی تهران یا شهرهای مختلف مطرح می‌شد، حالا اوضاع کمی فرق کرده و محصولی که برداشت آن از جنگل ممنوع بوده و مصداق تخریب اکوسیستم است، در بسته‌بندی‌های شیک و به کمک پیشرفت تکنولوژی با همدستی بسترهای فروش طراحی شده در فضای وب، به دست مشتریان می‌رسند. خاک‌هایی که با رصد شماره تماس فروشندگان، اغلب به استان‌های شمالی منتهی می‌شود و احتمالا خاک جنگل‌های هیرکانی است.
فروش خاک ضدعفونی شده جنگلی!
یک جستجوی ساده در گوگل، خریدار را به انواع صفحاتی می‌رساند که خاک جنگلی را در بسته‌بندی‌هایی به وزن‌های مختلف به فروش می‌رسانند. برندهای مختلف با تاکید بر «خاک ضدعفونی شده جنگلی»، محصولی که ممنوعه است را در بسته‌های 10 تا 20 کیلوگرمی به فروش می‌رسانند. چنین محصولی از 110 هزار تا 720 هزار تومان برای هر بسته با وزن‌های متفاوت، قیمت می‌خورد و معلوم نیست مبنای قیمت‌گذاری‌ها چیست.
تازه این تنها محصول مرتبط با خاک برداشت شده از جنگل نیست و برخی برندها، خاک برگ جنگلی را با انواع دیگری از هوموس مخلوط کرده و ترکیبی به نسبت گران‌تر از خاک برگ جنگلی به مخاطب می‌فروشند. ولی این همه ماجرا نیست. همچنان در برخی صفحات هم، خاک جنگل را به صورت فله‌ای و با حداقل قیمت می‌فروشند. انگار نه انگار که این محصول، بستر اصلی حیات جنگل است! همه فروشندگان هم بر غنای این خاک و تاثیر مثبت آن بر رشد گیاهان آپارتمانی تاکید می‌کنند.
فروش خاک جنگلی بسته‌بندی با مجوز است؟
در شرایطی که خاک جنگلی در برخی واحدهای تجاری و تحت برندهای مختلف بسته‌بندی شده و در نهایت به فروش می‌رسد، این پرسش مطرح می‌شود که آیا آنها اقداماتشان را با کسب مجوز از سازمان منابع طبیعی انجام می‌دهند که به این راحتی خاک جنگلی را در واحدهای تجاری بسته‌بندی کرده و علنی به فروش می‌رسانند؟ کامران پورمقدم معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در گفت‌وگو با هفت صبح، تاکید می‌کند که برداشت خاک از جنگل ممنوع بوده و هیچ‌گونه مجوزی در این رابطه صادر نشده است. به گفته او، حفاظت از عرصه و عیان جنگل به عهده یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی است و برداشت لاشبرگ و هوموس خاک این اکوسیستم ممنوع بوده و اگر انجام شود، باید یگان حفاظت با آن به‌عنوان تخریب عرصه، برخورد کند.
خبرنگار هفت‌صبح، برای اطلاع از اقدامات یگان حفاظت، بارها با ابراهیم پیرزادیان، جانشین و معاون فنی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و مسئول ارتباط با رسانه این سازمان برای کسب اطلاعات بیشتر درباره دلایل انفعال سازمان منابع طبیعی به‌منظور برخورد با اقدامات مجرمانه واحدهای تجاری تماس می‌گیرد اما این تماس‌ها بدون پاسخ باقی می‌ماند.
امکان برخورد قانونی با متخلفان وجود دارد
شاید بتوان کمبود نیروی حفاظتی برای برخورد با متخلفان در عرصه‌های پهناور طبیعی را پذیرفت اما وقتی پای واحدهای محدود تجاری فروشنده خاک جنگلی به میان می‌آید، دیگر بی‌تفاوتی و انفعال سازمان منابع طبیعی قابل پذیرش نیست. آیا این سازمان امکان برخورد با واحدهای تجاری فروشنده خاک جنگلی را ندارد و منع قانونی در این رابطه وجود دارد؟ مصطفی نوری پژوهشگر حقوق منابع طبیعی و محیط زیست در گفت‌وگو با هفت صبح توضیح می‌دهد که سازمان منابع طبیعی می‌تواند با چنین تخلفی برخورد کند زیرا برداشت خاک جنگلی، تخریب تلقی می‌شود.
او حتی برخورد قانونی با محصولات عرضه شده در بازار را هم امکان‌پذیر می‌داند و فقط توضیح می‌دهد که برای برخورد با محصولی که در بازار عرضه می‌شود، باید جرم اثبات شود و ماموران منابع طبیعی باید ثابت کنند که این خاک از عرصه جنگلی برداشت شده است. اما اگر روی محصول درج شده باشد که خاک فروخته شده، جنگلی است، به این مفهوم است که تخریب اتفاق افتاده و برداشت غیرقانونی بوده است. بنابراین امکان برخورد وجود دارد. به گفته نوری؛ هرگونه برداشتی از جنگل، بدون مجوز قانونی ممنوع بوده و برداشت خاک، حاصل تخریب جنگل است؛ بنابراین، هم به استناد قانون مجازات اسلامی و هم به استناد قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست جرم به حساب می‌آید.
خاک برگ‌های گلفروشیها از جنگل می‌آید
اما چرا عده‌ای خاک جنگل را به فروش می‌رسانند. آیا آن‌طور که تبلیغ می‌شود، این خاک غنی هست؟ اساسا چرا اقدام به ضدعفونی کردن آن می‌کنند؟ ولی الله مظفریان گیاهشناس در این رابطه به هفت صبح می‌گوید: واحدهای تجاری با عنوان خاک برگ چنین محصولی را می‌فروشند و البته آنچه عرضه می‌شود، تا حدودی برای گلدان‌های منازل غنی است. مظفریان بر این باور است که تمام خاک برگ‌هایی که اکنون گلفروشیها می‌فروشند، تقریبا خاک جنگلی است.
ولی باید این اقدام را ممنوع کرد تا اصلا خاک بر ندارند. زیرا یکسری افراد جاه‌طلب و سرمایه پرست داریم که همه چیز زندگی ما را بر باد می‌دهند، خاک جنگل را به توبره می‌کشند و به شهر می‌آورند. آنها خاک سطحی جنگل را جمع می‌کنند، بنابراین جنگ را عاری از هرگونه خاک قابل کشت و زراعی می‌کنند. به این ترتیب زادآوری در جنگل تعطیل می‌شود؛ چون وقتی خاک سطحی را برمی‌دارند، خودبه‌خود بذور را هم با خود جمع می‌کنند و اصلا به همین دلیل آن را ضدعفونی می‌کنند تا بذرهایی که در خاک هست، سبز نشوند.
عقیم‌سازی بذرهای جنگلی با ضدعفونی
به گفته مظفریان، هدف اصلی از ضدعفونی کردن خاک جنگل آن است که بذرهای موجود در این خاک را عقیم کنند تا سبز نشود و بتوانند محصول نهایی را به‌عنوان خاک هوموس‌دار به‌فروش برسانند. چنین محصولی، گاهی برای گیاه خانگی هم مشکل ایجاد می‌کند. زیرا اگر کامل ضدعفونی نشود، معمولا هزارپا و کرم خاکی سیاه رنگی داخل این خاک‌ها وجود دارد که شروع به رشد می‌کند. او تاکید می‌کند که برداشت خاک جنگل، به هر شکل و عرضه آن در بازار، برای سلامت جنگل مضر بوده و سازمان منابع طبیعی باید مراقب باشد که این اقدامات انجام نشود. این سازمان نباید اجازه دهد که گروهی خاک جنگل را برداشت کنند.
به گفته این گیاهشناس، کنترل خاکی که به صنایع راه می‌یابد تا بسته‌بندی شود، راحت‌تر است زیرا می‌توان ردیابی کرد که واحدهای تجاری از کجا، چگونه و چرا خاک را جمع‌آوری کرده‌اند. اگرچه ردیابی واحدهای فروش خاک جنگلی کار چندان دشواری نیست اما مسئولان سازمان منابع طبیعی دست روی دست گذاشته‌اند تا برندهای مختلف، خاک ارزشمند جنگل‌ها را برداشت کرده و با قیمتی ناچیز، به دست مشتریانی برسانند که می‌خواهند تکه‌ای از سبزی را در کنار خانه‌هایشان داشته باشند. در حالی که اکوسیستم اصلی یعنی جنگل، به دلیل این خودخواهی آنها دچار آسیب‌های جبران‌ناپذیر می‌شود.
