محمدعلی کلی حریف فیلمنامه نشد!
«برترین» میکوشد پشت مشتهای سهمگین و اعتمادبهنفس افسانهای محمدعلی کلی، جوانی پر از تردید و آرزو را پیدا کند؛ تلاشی که با وجود لحظات درخشان، از کلیشههای آثار زندگینامهای در امان نمیماند
هفت صبح| محمدعلی کلی حتی اگر هرگز دستکش بوکس به دست نمیکرد، احتمالاً راه دیگری برای مشهور شدن پیدا میکرد. مردی که میتوانست حریفش را با مشت شکست دهد، خبرنگاران را با زبانش غافلگیر کند و با یک تصمیم سیاسی، قدرتمندترین نهادهای آمریکا را به چالش بکشد، شخصیت مناسبی برای سینماست.
مشکل اینجاست که سینما سالهاست دست از سر او برنمیدارد! فیلمها، مستندها و کتابهای متعددی زندگی این قهرمان را روایت کردهاند و حالا سریال هشتقسمتی «برترین» محصول آمازون پرایم، بار دیگر سراغ مردی رفته که جهان او را با نام محمدعلی کلی میشناسد. بن واتکینز، خالق مجموعه، این بار دوران جوانی کاسیوس کلی را انتخاب کرده است؛ انتخابی حسابشده که فرصت میدهد پشت چهره پرهیاهوی قهرمان، انسانی جوان و درگیر پرسشهای دشوار دیده شود.
قهرمانی که هنوز نامش محمدعلی نبود
داستان از المپیک ۱۹۶۰ رم آغاز میشود؛ جایی که جوان هجدهساله آمریکایی مدال طلا میگیرد و با رؤیای فتح جهان به زادگاهش بازمیگردد. روایت تا سال ۱۹۶۴ و پیروزی تاریخی او برابر سانی لیستون ادامه پیدا میکند. چهار سالی که سرنوشت یک ورزشکار را تغییر داد و زمینه تولد چهرهای جهانی را فراهم کرد. امتیاز اصلی سریال، توجه به محیطی است که شخصیت کلی در آن شکل میگیرد. آمریکا هنوز با تبعیض نژادی دستوپنجه نرم میکند و جوان سیاهپوستی که روی سکوی قهرمانی میایستد، بیرون سالن مسابقه همچنان با دیوارهای تبعیض روبهروست.
همین تناقض، جذابترین لایه روایت را میسازد. جالن بست در نقش کلی، وظیفه دشواری دارد. مخاطب تصویر واقعی قهرمان را میشناسد و کوچکترین حرکت بازیگر را با آن مقایسه میکند. بست در بازآفرینی حرکات بدن، اعتمادبهنفس و شیوه سخن گفتن او عملکرد قابلقبولی دارد. مهمتر اینکه تلاش میکند جوانی را نشان دهد که هنوز شخصیت عمومی مشهورش را کامل نساخته است. بااینحال، بازی او در لحظات احساسی همیشه به همان اندازه قانعکننده نیست. فیلمنامه گاهی چنان بر تردیدهای درونی قهرمان تأکید میکند که جسارت استثنایی او زیر انبوهی از نگرانیهای آشنا پنهان میشود.
مشتهایی که بیرون رینگ فرود میآیند
جذابیت «برترین» در بخشهایی آشکار میشود که مسابقه بوکس را کنار میگذارد. رابطه کلی با پدرش، مادری که نگران آینده فرزند است و برادری که در سایه شهرت او زندگی میکند، به مجموعه عمقی انسانی میدهد. عمری هاردویک در نقش پدر، تصویری از مردی ارائه میدهد که ناکامیهای شخصیاش با موفقیت فرزند گره خورده است. دانا گوریه نیز در نقش مادر، حضوری گرم و تأثیرگذار دارد. رابطه کلی با مالکوم ایکس، با بازی مایکل ایلی، لایه سیاسی مجموعه را تقویت میکند و نشان میدهد هویت این ورزشکار چگونه در برخورد با تحولات اجتماعی شکل گرفت.
سانی لیستون نیز با بازی امین جوزف، شخصیتی فراتر از یک حریف خشن پیدا میکند. سریال در لحظاتی نشان میدهد که پشت چهره ترسناک او، انسانی آسیبدیده ایستاده است. بااینهمه، مجموعه فرصت پرداخت عمیقتر به شخصیتهای فرعی را همیشه غنیمت نمیشمارد. برادر کلی میتوانست زاویهای متفاوت برای روایت باشد، ولی اغلب به همراه وفادار قهرمان محدود میشود. زنان داستان نیز گاهی بیشتر وظیفه حمایت یا نگرانی دارند تا برخورداری از زندگی مستقل.
اسطورهای که فیلمنامه از او عقب میماند
«برترین» از نظر بازسازی تاریخی، طراحی فضا و نمایش فضای اجتماعی دهه شصت آمریکا اثری قابلاعتناست. صحنههای مسابقه نیز به لطف آمادگی جسمانی بازیگر اصلی، در بخشهایی هیجان لازم را ایجاد میکنند. بااینحال، همه مبارزهها از نظر تعلیق و ضرباهنگ یکسان نیستند و برخی بیشتر یادآور بازسازی تصاویر مشهور تاریخیاند. مشکل اساسی، آشنایی بیشازاندازه مخاطب با سرنوشت شخصیت اصلی است. نویسندگان برای غلبه بر این مسئله باید کشف تازهای ارائه کنند، ولی گاهی به الگوهای معمول زندگینامههای قهرمانانه پناه میبرند.
مجموعه همچنین در مواجهه با بعضی روایتهای تاریخی، مرز واقعیت و افسانه را چندان روشن نمیکند. همکاری خانواده کلی در تولید نیز این پرسش را باقی میگذارد که آیا همه زوایای شخصیت او با جسارت کافی بررسی شدهاند؟ با وجود این کاستیها، «برترین» اثری خوشساخت و دیدنی است. سریال بهترین لحظاتش را مدیون کشف تضاد میان شهرت عمومی و زندگی خصوصی قهرمان است. محمدعلی کلی برای جاودانه شدن به یک سریال دیگر احتیاج نداشت؛ این تلویزیون است که هنوز میکوشد بفهمد چگونه جوانی با دو مشت گرهکرده توانست جهان را وادار کند صدایش را بشنود.