دیوار ایران‌هراسی ترک برداشت
نتیجه انتخابات کنگره و سنا نشان داد سیاست‌های جنگ‌طلبانه ترامپ مورد قبول بخش مهمی از جامعه آمریکا نیست
هفت صبح| انتخابات میان‌دوره‌ای اخیر آمریکا، در حالی که با پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس نمایندگان و سنا همراه بود، یک پدیده کم‌سابقه را نیز رقم زد؛ آنکه دست‌کم هفت نامزد مسلمان از جمله نخستین سناتور مسلمان تاریخ آمریکا و همچنین چند چهره ایرانی‌تبار به کنگره و سنا راه یافتند. به نظر می‌رسد این رویداد فراتر از آنکه یک پیروزی انتخاباتی رایج باشد، یک پیام مهم را به دنبال داشت؛ یک «نه» بزرگ و سازمان‌یافته از سوی بخشی از بدنه جامعه آمریکا به سیاست‌های داخلی و خارجی دونالد ترامپ، بنیامین نتانیاهو و هم‌پیمانان‌شان. نکته حائز اهمیت آن است که این چهره‌ها نه از موضع قدرت و سازش، بلکه از موضع انتقاد صریح و بی‌پرده به سیاست‌های نظامی واشنگتن و تل‌آویو به کنگره راه یافته‌اند. پیروزی آنها، به ویژه در سایه حملات لفظی ترامپ و لابی‌های وسیع اسرائیل نشان‌دهنده آن است که سیاست‌های آمریکا و اسرائیل تا چه حد در درون خود آمریکا با مخالفت و مقاومت روبه‌رو شده است.
ایرانی‌تبارهای راه‌یافته به کنگره
یکی از وجوه بارز نتیجه انتخابات کنگره و سنا ورود ایرانی‌تبارهایی است که عمدتا با رویکرد ترامپ و دولتش در قبال ایران مشکل دارند و سیاست‌های جنگ‌طلبانه ترامپ و نتانیاهو را به شدت نقد می‌کنند. آنها در موضوع غزه نیز باور دارند که اسرائیل دست به نسل‌کشی زده است و اساسا هویت سیاسی خود را در تقابل با جریان افراطی مستقر در اسرائیل تعریف می‌کنند. حضور این چهره‌ها در کنار نمایندگان آمریکایی که منتقد سیاست خارجی دولت ترامپ‌اند، نشان می‌دهد در پی این سال‌ها فضای داخلی آمریکا به کلی علیه سیاست‌های جنگ‌افروزانه ترامپ علیه ایران و مردم فلسطین بوده است.
یکی از این ایرانی‌تبارها یاسمین انصاری، نماینده ایرانی‌تبار دموکرات مجلس نمایندگان آمریکاست که یکی از صریح‌ترین منتقدان سیاست‌های جنگ‌طلبانه ترامپ در قبال ایران است. او در پیامی در شبکه اجتماعی «ایکس» سخنان ترامپ درباره اقدام نظامی بیشتر علیه جمهوری اسلامی را محکوم کرد و نوشت: «ترامپ بار دیگر یک کشور ۹۰میلیون نفری را به نابودی تهدید می‌کند. این جنایت علیه بشریت است. دموکرات‌ها باید زمانی که دوباره کنترل مجلس نمایندگان و سنا را به دست می‌گیریم، فورا برای پایان دادن به جنگ بی‌پروای ترامپ که به انتخاب خودش آغاز شده است، تلاش کنند».
انصاری همچنین با اشاره به بمباران دانشگاه صنعتی شریف تهران نوشته بود: «دانشگاه شریف، MIT ایران است. آنها تعداد زیادی مهندس تربیت کرده‌اند که به سیلیکون ولی رفته‌اند و موفق‌ترین شرکت‌های فناوری آمریکایی را تاسیس کرده‌اند. چرا دانشگاهی را در یک شهر ۱۰ میلیونی بمباران می‌کنیم؟» او در اقدامی مهم، اعلام کرد که به دلیل جنایات جنگی در ایران، طرح استیضاح پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا را به مجلس ارائه خواهد کرد و گفت: «ترامپ در حال رهبری یک جنگ ویرانگر و غیرقانونی است و تهدید به ارتکاب جنایات جنگی و هدف قرار دادن زیرساخت‌های ایران می‌کند». انصاری همچنین در واکنش به حمله به مراسم عروسی در بندر کوهستک که منجر به کشته شدن غیرنظامیان شد، همراه با ۷۷ قانونگذار دیگر خواستار پاسخگویی دولت ترامپ شد.
او در نهایت، اسرائیل را به ارتکاب «نسل‌کشی» در غزه متهم کرد و یکی از امضاکنندگان اصلی قطعنامه کمک‌های بشردوستانه به غزه بود. رأی آوردن چهره‌ای مانند انصاری نشان‌دهنده آن است که تا چه حد مردم آمریکا علیه سیاست‌های ترامپ به ویژه در قبال ایران شده‌اند زیرا انصاری در فضای سیاسی داخلی به نماد مبارزه با سیاست‌های ترامپ شهره یافته است. یارا زوکایی نیز دیگر نماینده ایرانی‌تبار در مجلس ایالتی کلرادو و از منتقدان سرسخت سیاست‌های جنگ‌طلبانه ترامپ است. او با اشاره به بمباران مدرسه میناب در ایران که منجر به جان باختن تعداد زیادی دانش‌آموز شد، گفته بود:
«این واقعیت که ما یک مدرسه را بمباران کردیم و بیش از ۱۵۰ دختر کوچک کشته شدند، و ما از آن عبور می‌کنیم و به یک پانویس در این داستان تبدیل می‌شود، در حالی که آن تمام دنیای یک نفر بود». زوکایی همچنین تأکید کرد: «امپریالیسم آمریکایی هرگز کشورها را بهتر از آنچه یافت، ترک نکرده است. ما هرگز کشورها را با حقوق بشر بیشتر ترک نکرده‌ایم. ما تغییر رژیم را با موفقیت اجرا نکرده‌ایم. تنها چیزی که می‌دانم این است که ما با بمباران به صلح نمی‌رسیم».
او هشدار داد که این نوع اقدامات «احساسات ضد مسلمانان و ضد خاورمیانه‌ای را افزایش می‌دهد و منجر به افزایش حملات نژادپرستانه می‌شود». احسان پارسی، نامزد دموکرات از ویرجینیای غربی که خانواده‌اش در کودکی از ایران مهاجرت کرده بودند، با شعار پایان دادن به مداخله‌گرایی آمریکا در خاورمیانه وارد عرصه سیاست شد. او باور دارد که پول آمریکا در جنگ‌های خاورمیانه به هدر رفته است و بر لزوم بازگشت نیروهای آمریکایی از منطقه تأکید دارد.
پارسی در حوزه سیاست داخلی نیز منتقد سیاست‌های اقتصادی ترامپ است. داریا فریور و لیلا ناموار نیز چهره‌های ایرانی‌تباری هستند با تمرکز بر عدالت اجتماعی پا به میدان رقابت انتخاباتی گذاشتند. داریا فریور، از منتقدان رویکرد سیاست داخلی ترامپ، پیشنهاد قطع سرمایه‌گذاری در شرکت‌هایی را مطرح کرده است که در نسل‌کشی غزه مشارکت دارند. لیلا ناموار، دموکرات و چپ‌گرا، بر عدالت اجتماعی و تقویت رفاه عمومی تأکید دارد. او به عنوان اولین مسلمان و اولین ایرانی‌تبار نماینده حوزه انتخابیه ۴۷ در کالیفرنیاست.
مسلمانان راه‌یافته به کنگره و سنا
بخش دیگری از راه‌یافتگان به کنگره و سنا را مسلمانان تشکیل می‌دهند؛ چهره‌هایی که عمدتا با سیاست‌های ضد ایرانی و ضد اسلامی ترامپ و نتانیاهو زاویه جدی دارند. یکی از آنها عبدل السید، نخستین سناتور مسلمان و نماد رویارویی با لابی اسرائیل است. او پزشکی ۴۲ساله و متخصص بهداشت عمومی مصری‌تبار است که با شکست مایک راجرزِ جمهوری‌خواه، به عنوان نخستین مسلمان تاریخ آمریکا به مجلس سنا راه یافت. مذهب و نام او هدف اصلی حملات ترامپ و جمهوری‌خواهان بود؛ سید در سخنرانی پیروزی خود طعنه‌ای آشکار به لابی طرفدار اسرائیل زد و از آنها به خاطر فراهم کردن «فرصت شکست دادنشان برای بار دوم» تشکر کرد. او همچنین منتقد سرسخت ارسال تسلیحات بدون قید و شرط به اسرائیل است و عملیات این رژیم در غزه را «نسل‌کشی» خوانده است.
آدم حماوی، نیز مسلمان دیگری است که وارد کنگره شد. او 5 سال سن دارد و جراح پلاستیک و پزشک پیشین ارتش آمریکاست که با پیروزی در نیوجرسی، نخستین نماینده مسلمان این ایالت در کنگره محسوب می‌شود. او سابقه فعالیت در جنگ عراق و همچنین حضور داوطلبانه در غزه به عنوان جراح را دارد؛ تجربه‌ای که به گفته خودش انگیزه ورود او به سیاست شد.
حماوی از منتقدان صریح کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل است و خواستار پایان این کمک‌ها شده است. او در مصاحبه‌ای با اشاره به بمباران بیمارستان‌ها در غزه گفته است: «وقتی بیمارستان می‌لرزد و من اجساد را می‌بینم، دارم هزینه آن را با دلارهای مالیات خودم می‌پردازم. من نمی‌خواهم مالیات من چنین کاری بکند». او همچنین عملیات اسرائیل در غزه را «نسل‌کشی» توصیف کرده است. در موضوع ایران، حماوی جنگ با ایران را غیرقانونی و غیراخلاقی خوانده و آمریکا را متهم کرده است که «تسلیم منافع ویژه پیمانکاران دفاعی و جنگ‌طلب‌ها و سازمان‌هایی مانند آی‌پک و منافع ویژه اسرائیل شده است.»
رشیده طلیب، نماینده فلسطینی‌تبار میشیگان و الهان عمر، نماینده سومالیایی‌تبار مینه‌سوتا، هر دو برای پنجمین دوره متوالی به کنگره راه یافتند. این دو از چهره‌های شاخص منتقد سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه هستند و در سال‌های حضورشان بارها هدف حملات لفظی ترامپ قرار گرفته‌اند. طلیب به صراحت اعلام کرده است: «ما نباید حتی یک سنت هم برای مسلح کردن ارتشی که در فلسطین نسل‌کشی می‌کند، لبنان را پاکسازی قومی می‌کند و در ایران مرتکب جنایات جنگی می‌شود، هزینه کنیم». او همچنین تأکید کرده است که «اکثریت آمریکایی‌ها و اکثریت قاطع دموکرات‌ها از پایان دادن به کمک‌های نظامی به اسرائیل حمایت می‌کنند».
این مواضع، نشان‌دهنده تغییر عمیق افکار عمومی آمریکاست که حتی سیاستمداران را به سمت مواضع ضد اسرائیلی سوق می‌دهد. دارالایزا آویلا شوالیه، فعال حقوق مدنی ۳۳ ساله که به اسلام گرویده، در نیویورک با کسب بیش از ۸۵ درصد آرا به کنگره راه یافت. او پیش از این در انتخابات مقدماتی دموکرات‌ها آدریانو اسپایات، نماینده باسابقه کنگره را شکست داده بود. شوالیه از چهره‌های چپ و از سازمان‌دهندگان اعتراضات طرفدار فلسطین در دانشگاه کلمبیا بوده است. او در جریان کارزار انتخاباتی خود صراحتا خواستار پایان حمایت آمریکا از اسرائیل شد و اسپایات را به خاطر پذیرش حمایت آی‌پک مورد انتقاد قرار داد. شوالیه در سپتامبر ۲۰۲۶ در اعتراض به سخنرانی بنیامین نتانیاهو در سازمان ملل بازداشت شد.
شکست سیاست ایران‌هراسی و اسلام‌هراسی
آنچه این پیروزی‌ها را از یک تغییر سیاسی معمول متمایز می‌کند، شرایطی است که در آن به دست آمده است. ترامپ و متحدانش تمام توان خود را برای تخریب این نامزدها به کار گرفتند و بعضا آنها را به داشتن ارتباط با سازمان‌های تروریستی متهم کردند؛ اتهاماتی که هیچ‌گاه اثبات نشد اما در نهایت آنها رأی آوردند. همزمان، لابی‌های طرفدار اسرائیل مانند آی‌پک ده‌ها میلیون دلار برای شکست آنها هزینه کردند. شکست جمهوری‌خواهان به ویژه شکست چهره‌هایی که حامی سرسخت سیاست‌های ترامپ محسوب می‌شوند نشان می‌دهد که سیاست ایران‌هراسی در خود آمریکا نیز شکست خورده است.
ولی نصر، استاد دانشگاه جانز هاپکینز، در تحلیلی نوشت که دستگاه دیپلماسی آمریکا در حال جایگزینی «اسلام‌هراسی» با «ایران‌هراسی» است. او باور دارد سیاست ایران‌هراسی با شکست مواجه شده است و حالا آمریکا می‌خواهد این سیاست را به اسلام‌هراسی تعمیم دهد اما به نظر می‌رسد حتی سیاست اسلام‌هراسی جمهوری‌خواهانی از جنس ترامپ و اسرائیل نیز با شکست روبه‌رو شده است؛ شاهدش ورود چهره‌های مسلمانِ مخالف جنگ غزه به کنگره و حتی سنای آمریکاست. در واقع انتخابات اخیر کنگره و سنا را باید یک مبدا جدید در نظر بگیریم، مبدایی که نشان داد سیاست اسلام‌هراسی نیز دیگر در آمریکا جایی ندارد؛ به نحوی که رأی‌دهندگان در ایالت‌های کلیدی مانند میشیگان و نیوجرسی، به جای پذیرش اتهامات مطرح شده از سوی ترامپ، به نامزدهایی رأی دادند که آشکارا از فلسطین دفاع کرده و علیه سیاست‌های اسرائیل موضع گرفته بودند.
مهم‌ترین دلیل درباره چرایی شکست سیاست ایران‌هراسی ترامپ، نتانیاهو و متحدانشان آن بود که آنها در پی مطرح‌کردن اتهاماتی بی‌اساس طی سالیان متمادی مدعی بودند که ایران کشوری خطرناک در برابر جهان است و می‌خواهد به سلاح هسته‌ای دست یابد اما از یک سو در همه این سال‌ها حتی یک گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی حکایت از حرکت ایران به سمت ساخت بمب اتم منتشر نشد و از سوی دیگر مردمان کشورهای جهان دیدند که ناقض توافق برجام آمریکا بود و این آمریکا بود که چند بار به ایران حمله کرد و این آمریکا و اسرائیل بودند که جنایاتی بی‌سابقه حتی در حق مردم غیرنظامی ایران انجام دادند.
ترامپ با چنین رویکرد جنگ‌طلبانه و غیرانسانی حتی در حوزه نظامی نیز به توفیقی دست پیدا نکرد و به هیچ یک از اهداف تعیینی‌اش در ابتدای جنگ با ایران دست نیافت. از آن سو اما ایران در برابر دو قدرت اتمی دنیا ایستاد و با بستن تنگه هرمز عملا ابتکار عمل را در اختیار گرفت. از نگاه بخش مهمی از مردم آمریکا جنگ ایران، جنگی بی‌ثمر، بدون نتیجه ملموس و البته غیرانسانی بوده است و با دلیل اثبات‌نشدن هیچ یک از اتهامات دولت‌های آمریکا در قبال ایران عملا مشخص شده است سیاست ایران‌هراسی صرفا بر پایه اتهاماتی بی‌اساس بنا نهاده شده بود.
سیاست اسلام‌هراسی نیز با شکست مواجه شده است زیرا اسرائیل در چند سال اخیر در غزه عملا دست به جنایت علیه بشریت زد و از کشتن همه اعم از نظامی و غیرنظامی، پیر و جوان و زن و کودک ابایی نداشت. آنچه در غزه رخ داد، جنایت گسترده‌ای بود از سوی یک طیف افراطی از یهودی‌ها علیه مسلمانان و همین مسئله باعث شد گفتمان حمایت از فلسطین در بسیاری از کشورها و حتی در آمریکا طرفداران زیادی پیدا کند و همین مسئله باعث شد چهره‌هایی که مستقیما شاهد ویرانی غزه بوده‌اند مانند حماوی یا سال‌ها علیه سیاست‌های تبعیض‌آمیز سخن گفته‌اند مانند طلیب و عمر اکنون در نهاد قانون‌گذاری آمریکا حضور داشته باشند و صدای مخالف سیاست‌های نظامی واشنگتن و تل‌آویو را به سطح تصمیم‌گیری آورده‌اند.
یاسمین انصاری نیز که خود ایرانی‌تبار است، جنگ با ایران را جنایت علیه بشریت می‌خواند و حتی خواستار استیضاح وزیر جنگ آمریکا می‌شود. به روشنی مشخص است که این مواضع، در تضاد کامل با سیاست‌های ترامپ و نتانیاهو قرار دارد و نشان می‌دهد که ایران‌هراسی و اسلام‌هراسی نه تنها در افکار عمومی، بلکه در سطوح بالای سیاست‌گذاری نیز کارایی خود را از دست داده است. مسئله دیگر شکست راهبرد ترامپ در تخریب چهره‌هاست. اتهام‌زنی به نامزدهای مسلمان بدون ارائه سند، نه تنها کارساز نشد، بلکه موجب همبستگی بیشتر جامعه مسلمانان و متحدانشان شد. پیش از این نیز انتخاب زهران ممدانی به عنوان شهردار نیویورک را نیز می‌توان نشانه‌ای روشن مبنی بر از بین رفتن سیاست اسلام‌هراسی دانست.
مسئله دیگر خستگی عمومی در آمریکا در ارتباط با جنگ‌های بی‌پایان است. آمریکا به طور غیرمستقیم از چند سال پیش و حتی از دوره بایدن در غزه مشغول جنگ است و با حمایت‌های مالی گسترده از اسرائیل پایش به این جنگ نیز باز شده بود. از خرداد سال گذشته نیز به طور مستقیم در جنگ با ایران حضور دارد. نکته مهم آن است که هیچ یک از جنگ‌ها نیز دستاوردی کامل برای اسرائیل و آمریکا نداشته است. آنها مدعی بودند که حماس را از بین می‌برند اما نتوانستند، مدعی بودند حزب‌الله را نابود می‌کنند اما موفق نشدند و در آخرین ادعایشان می‌گفتند جمهوری اسلامی ایران را سرنگون خواهیم کرد.
اما حالا در باتلاق جنگ ایران گرفتار شده‌اند. این وضعیت برای مردم آمریکا یک نگرانی بزرگ به وجود آورده است؛ آنکه قرار است آمریکا تا مدتی نامعلوم در جنگ‌های بی‌پایان به سر ببرد. این مسئله زمانی برای آمریکا مهم‌تر شد که آثار جنگ با ایران از جمله گرانی بنزین بر زندگی‌شان اثر مستقیم گذاشت. یارا زوکایی در همین زمینه گفته بود که «احساس در کلرادو و سراسر کشور این است که ما نمی‌خواهیم در یک جنگ بی‌پایان دیگر باشیم». همین سخن نشان می‌دهد که در آمریکا نوعی خستگی از ادامه جنگ‌های پی‌درپی وجود دارد.
شکست لابی‌های پرهزینه اسرائیل
همه این شرایط باعث شد که حتی لابی‌های گسترده و پر هزینه اسرائیل نیز کاری از پیش نبرد؛ برای مثال هزینه ۳۰ میلیون دلاری برای شکست یک نامزد و شکست خوردن در آن، نشان می‌دهد که نفوذ بی‌چون‌وچرای لابی اسرائیل بر سیاست آمریکا در حال ترک خوردن است. برنی سندرز، سناتور کهنه‌کار آمریکایی، به صراحت آی‌پک را مسئول جنگ آمریکا علیه ایران و حمایت از نسل‌کشی در غزه دانست که این موضع از سوی یک سناتور باسابقه، نشان‌دهنده آن است که حتی در سطوح بالای سیاست آمریکا، تابوی انتقاد از لابی اسرائیل در شکسته است. نظرسنجی مرکز تحقیقات پیو نیز نشان می‌دهد که ۶۰ درصد بزرگسالان آمریکایی دیدگاه نامطلوبی نسبت به اسرائیل دارند، از جمله ۸۰درصد دموکرات‌های ۱۸سال و بالاتر که همین آمار نشان می‌دهد در بخش مهمی از جامعه آمریکا، اسرائیل به عنوان یک عنصر نامطلوب برای کشور آمریکا محسوب می‌شود.
پایان عصر تسلط افراطی‌های ضد ایرانی
ورود این ایرانی‌تبارها و مسلمانان ضد جنگ به کنگره را می‌توان از چند منظر اثبات شکست سیاست‌های آمریکا و اسرائیل دانست. نخست، شکست راهبرد اسلام‌هراسی و ایران‌هراسی که ترامپ و جمهوری‌خواهان در پیش گرفته بودند و دوم، شکست سرمایه‌گذاری سیاسی لابی اسرائیل چه مسلم است که سیاست‌های ترامپ و نتانیاهو، دست‌کم در حوزه افکار عمومی و در سطح نمایندگی پارلمانی، با مخالفتی جدی و سازمان‌یافته در درون خود آمریکا روبه‌رو است. ورود این چهره‌ها به کنگره، نه یک اتفاق معمول، بلکه نشانه‌ای از یک شکاف عمیق در ساختار سیاسی آمریکاست؛ شکافی که دیگر نمی‌توان آن را نادیده گرفت.
