آلرژیتان در پاییز شدیدتر میشود؟ این ۱۱ عامل را بررسی کنید
کنترل آلرژی فصلی فقط به مصرف دارو محدود نمیشود. گرده گیاهان، دود سیگار، آلودگی هوا، محصولات معطر، بعضی شرایط آبوهوایی، گردوغبار، لباسهای آلوده به گرده و حتی برخی عادتهای روزمره میتوانند علائم را تشدید کنند.
به گزارش هفت صبح، آبریزش بینی، عطسههای مکرر، گرفتگی بینی، خارش چشم و احساس سوزش در گلو از علائم آشنای حساسیت فصلی هستند؛ علائمی که با تغییر فصل و افزایش گرده گیاهان ممکن است بیشتر شوند. اما همیشه خودِ گردهها تنها عامل تشدیدکننده نیستند. بعضی عادتهای روزمره و برخی محرکهای محیطی نیز میتوانند علائم آلرژی را شدیدتر کنند.
اگر هر سال با شروع فصل خاصی علائم حساسیت سراغتان میآید، بهتر است علاوه بر درمان مناسب، عوامل تشدیدکننده را هم بشناسید و تا حد امکان تماس با آنها را کاهش دهید.
میوهها و سبزیجات خام
برخی افراد مبتلا به حساسیت به گرده گیاهان، هنگام خوردن بعضی میوهها و سبزیجات خام دچار خارش یا سوزش دهان و گلو میشوند. این وضعیت که به سندرم آلرژی دهانی یا سندرم آلرژی غذایی مرتبط با گرده معروف است، به دلیل شباهت بعضی پروتئینهای موجود در مواد غذایی با پروتئینهای گرده ایجاد میشود.
برای مثال، برخی افراد حساس به گرده درختان یا علفها ممکن است با خوردن بعضی میوهها و سبزیجات خام مانند سیب، هلو، هویج یا گوجهفرنگی علائم دهانی پیدا کنند.
در بسیاری از موارد، پختن ماده غذایی باعث تغییر پروتئینهای عامل واکنش و کاهش علائم میشود. البته اگر واکنش شدید، گسترده یا همراه با علائمی مانند دشواری تنفس باشد، نباید آن را صرفاً یک حساسیت ساده تلقی کرد و باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
لنزهای تماسی
در فصلهایی که میزان گرده در هوا افزایش پیدا میکند، استفاده از لنزهای تماسی ممکن است برای برخی افراد مبتلا به آلرژی چشمی آزاردهندهتر باشد. گرده و سایر ذرات معلق میتوانند روی سطح لنز قرار بگیرند و تماس آنها با چشم باعث افزایش خارش، قرمزی و اشکریزش شود.
در روزهای آلوده به گرده، استفاده از عینک میتواند تماس مستقیم چشم با ذرات محیطی را کمتر کند. اگر استفاده از لنز باعث تشدید علائم چشمی میشود، بهتر است درباره ادامه استفاده از آن با چشمپزشک مشورت کنید.
استرس و اضطراب
استرس بهتنهایی علت آلرژی نیست، اما میتواند در برخی افراد علائم بیماریهای آلرژیک را تشدید کند. تغییرات هورمونی و التهابی مرتبط با استرس ممکن است روی پاسخ سیستم ایمنی و شدت برخی علائم اثر بگذارد.
به همین دلیل، خواب کافی، فعالیت بدنی منظم، استراحت و روشهای ساده مدیریت استرس میتوانند در کنار درمان اصلی به کنترل بهتر علائم کمک کنند.
دود سیگار و آلودگی هوا
دود سیگار، چه مستقیم و چه به صورت دود دستدوم، میتواند راههای تنفسی را تحریک کند و علائم بینی و تنفسی را در افراد حساس افزایش دهد. آلودگی هوا نیز میتواند باعث تحریک مجاری تنفسی و تشدید علائم برخی افراد مبتلا به آلرژی شود.
در روزهایی که کیفیت هوا نامطلوب است، کاهش حضور طولانیمدت در فضای آلوده و دوری از محیطهای دودآلود اهمیت بیشتری پیدا میکند.
عطر، اسپری و محصولات معطر
عطرها، اسپریهای خوشبوکننده، شمعهای معطر، بخورها و حتی برخی محصولات شوینده ممکن است باعث تحریک بینی و چشم شوند. این محصولات لزوماً باعث «آلرژی» واقعی نمیشوند، اما میتوانند در فردی که مجاری تنفسی حساس دارد، علائمی شبیه تشدید آلرژی ایجاد کنند.
اگر متوجه شدهاید پس از استفاده از یک محصول معطر عطسه، سرفه یا سوزش چشم شما بیشتر میشود، بهتر است مصرف آن را محدود کنید و سراغ محصولات بدون عطر بروید.
کلر استخر و مواد شوینده
بوی شدید کلر، بهخصوص در محیطهای بسته و کمتهویه، میتواند چشم و مجاری تنفسی را تحریک کند. این مسئله برای افرادی که همزمان دچار آلرژی یا آسم هستند ممکن است آزاردهندهتر باشد.
مواد شوینده قوی، سفیدکنندهها و برخی ترکیبات شیمیایی نیز میتوانند همین اثر تحریککننده را داشته باشند. هنگام استفاده از مواد شوینده، تهویه مناسب محیط اهمیت زیادی دارد و نباید مواد شوینده مختلف را با یکدیگر مخلوط کرد.
لباسها و پارچههایی که گرده و گردوغبار جذب میکنند
گردهها میتوانند روی لباس، مو و سایر وسایل باقی بمانند. پارچههای ضخیم و لباسهایی که کمتر شسته میشوند نیز ممکن است گردوغبار و ذرات محیطی بیشتری در خود نگه دارند.
در فصلهای آلرژی بهتر است لباسهای بیرون را پس از بازگشت به خانه عوض کنید و آنها را در فضای مناسب بشویید. همچنین بهتر است لباسهایی که در فضای باز پوشیدهاید را روی تخت یا مبل رها نکنید.
دیر دوش گرفتن
گرده فقط وارد بینی و چشم نمیشود؛ ممکن است روی پوست و مو نیز بنشیند. اگر بعد از ساعتها حضور در فضای باز با همان لباس و بدون شستوشوی بدن به رختخواب بروید، احتمال تماس طولانیتر با این ذرات افزایش پیدا میکند.
شستوشوی صورت و مو و تعویض لباس بعد از فعالیت در فضای باز، بهخصوص در روزهایی که میزان گرده زیاد است، میتواند میزان تماس با آلرژنها را کاهش دهد.
باز گذاشتن پنجرهها در زمان اوج گرده
هوای تازه همیشه به معنای هوای بدون آلرژن نیست. در روزهایی که میزان گرده در فضای بیرون زیاد است، باز گذاشتن طولانیمدت پنجرهها میتواند مقدار بیشتری از این ذرات را وارد خانه کند.
اگر علائم شما در فصل گردهافشانی شدید میشود، بهتر است زمانهایی را که میزان گرده بالاست بشناسید و در همان ساعات پنجرهها را کمتر باز بگذارید. استفاده صحیح از تهویه و فیلترهای مناسب نیز میتواند به کاهش آلرژنهای داخل خانه کمک کند.
حیوانات خانگی
خودِ حیوان خانگی همیشه عامل مستقیم آلرژی فصلی نیست، اما مو و خز حیوانات میتوانند گرده و گردوغبار را از فضای بیرون به داخل خانه منتقل کنند. در نتیجه، فردی که به گرده حساس است ممکن است پس از تماس با حیوان، علائم بیشتری احساس کند.
تمیز نگه داشتن محل زندگی حیوان، شستوشوی منظم وسایل آن و نظافت خانه میتواند میزان تماس با این ذرات را کاهش دهد.
آبوهوا و تغییرات جوی
شدت علائم آلرژی میتواند با شرایط آبوهوایی تغییر کند. روزهای خشک و بادخیز معمولاً فرصت بیشتری برای جابهجایی گردهها در هوا ایجاد میکنند. باران نیز بسته به شدت و شرایط آن میتواند تأثیر متفاوتی داشته باشد؛ بارش شدید ممکن است گردهها را موقتاً از هوا پایین بیاورد، اما پس از آن و با افزایش دوباره گردهها، علائم ممکن است برگردد.
به همین دلیل، توجه به شرایط جوی و میزان گرده موجود در هوا میتواند برای افرادی که آلرژی فصلی دارند مفید باشد.
تمیز نکردن فیلتر کولر و تهویه
یکی از مواردی که گاهی نادیده گرفته میشود، وضعیت سیستم تهویه خانه یا خودرو است. فیلترهای کثیف میتوانند گردوغبار و ذرات مختلف را در محیط پخش کنند.
تعویض یا تمیز کردن فیلترها طبق دستورالعمل دستگاه و نظافت منظم محیط خانه، بهخصوص اتاق خواب، میتواند به کاهش تماس با محرکها کمک کند.
خواب ناکافی
کمبود خواب ممکن است توانایی بدن برای مقابله با التهاب و تنظیم پاسخهای ایمنی را تحت تأثیر قرار دهد. اگر هر شب خواب کافی ندارید، ممکن است تحمل شما نسبت به علائم آلرژی نیز کمتر شود و احساس کنید نشانهها آزاردهندهتر شدهاند.
داشتن ساعت خواب منظم و فراهم کردن محیطی مناسب برای خواب، بخشی از مراقبت عمومی در فصل آلرژی است.
مصرف خودسرانه داروهای آلرژی
داروهای ضدحساسیت مختلفی برای کنترل علائم آلرژی وجود دارند، اما همه آنها برای همه افراد مناسب نیستند. آنتیهیستامینها، اسپریهای بینی کورتیکواستروئیدی و داروهای ضداحتقان هر کدام کاربرد متفاوتی دارند.
استفاده طولانیمدت یا نادرست از بعضی داروها، بهخصوص اسپریهای ضداحتقان بینی، میتواند مشکلساز شود. بنابراین بهتر است انتخاب دارو بر اساس نوع و شدت علائم و با نظر پزشک یا داروساز انجام شود.
چه کارهایی به کاهش علائم آلرژی فصلی کمک میکند؟
برای کاهش تماس با محرکها میتوانید چند عادت ساده را وارد برنامه روزانه خود کنید:
- در روزهای با گرده زیاد، حضور طولانی در فضای باز را محدود کنید.
- بعد از برگشت از بیرون، لباسها را عوض کنید.
- صورت و موها را بشویید و در صورت نیاز دوش بگیرید.
- ملحفه و روبالشی را بهطور منظم بشویید.
- خانه را مرتب تمیز کنید تا گردوغبار تجمع پیدا نکند.
- فیلتر سیستمهای تهویه را طبق دستورالعمل تعویض یا تمیز کنید.
- از دود سیگار و محیطهای دودآلود دوری کنید.
- در صورت تحریک شدن علائم، مصرف محصولات بسیار معطر را کاهش دهید.
- اگر لنز باعث تشدید علائم چشمی میشود، استفاده از آن را محدود و با پزشک مشورت کنید.
- داروهای ضدحساسیت را خودسرانه و بیش از مقدار توصیهشده مصرف نکنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر علائم آلرژی شدید هستند، هر سال بیشتر میشوند، خواب و فعالیت روزانه را مختل میکنند یا با وجود مراقبتهای معمول همچنان ادامه دارند، بهتر است توسط پزشک یا متخصص آلرژی بررسی شوید.
همچنین تنگی نفس، خسخس قابل توجه، تورم زبان یا گلو، مشکل در بلع یا واکنش شدید پس از خوردن یک ماده غذایی نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
جمعبندی
کنترل آلرژی فصلی فقط به مصرف دارو محدود نمیشود. گرده گیاهان، دود سیگار، آلودگی هوا، محصولات معطر، بعضی شرایط آبوهوایی، گردوغبار، لباسهای آلوده به گرده و حتی برخی عادتهای روزمره میتوانند علائم را تشدید کنند.
شناخت محرکهای شخصی و کاهش تماس با آنها، در کنار درمان مناسب، میتواند به کنترل بهتر آبریزش بینی، عطسه، خارش چشم و گرفتگی بینی در فصلهای حساسیت کمک کند.
