سفرهای برای کاهش خطر زوال عقل
رژیم مایند قرار نیست تضمینی برای جلوگیری از آلزایمر باشد. زوال عقل تحت تأثیر مجموعهای از عوامل از جمله سن، ژنتیک، وضعیت قلب و عروق و... قرار دارد
هفت صبح| رژیم غذایی مدیترانهای سالهاست بهدلیل ارتباط با سلامت قلب و عروق، کنترل وزن و کاهش التهاب مورد توجه قرار دارد، اما نسخهای ویژه از این الگوی غذایی با نام «رژیم مایند» با تمرکز مشخصتری بر سلامت مغز طراحی شده است. پژوهشها نشان میدهند رعایت این رژیم ممکن است خطر ابتلا به زوال عقل و بیماری آلزایمر را کاهش دهد.
رژیم مایند، مخفف عبارت «مداخله مدیترانهای برای تأخیر در تخریب عصبی» است و ترکیبی از دو الگوی غذایی مدیترانهای و دش به شمار میرود. «دش» نیز مخفف عبارت «رویکردهای غذایی برای توقف فشار خون بالا» است. این رژیم توسط پژوهشگران دانشگاه راش و دانشکده بهداشت عمومی هاروارد طراحی شد و تمرکز آن بر خوراکیهایی است که شواهد علمی، ارتباط آنها را با حفظ عملکرد مغز نشان دادهاند.
نخستین بررسی مهم درباره آثار این رژیم در سال ۲۰۱۵ در نشریه «آلزایمر و زوال عقل» منتشر شد. پژوهشگران بیش از ۹۰۰ نفر را بهطور میانگین چهار سال و نیم دنبال کردند. نتایج نشان داد افرادی که بیشترین پایبندی را به اصول رژیم مایند داشتند، با ۵۳ درصد خطر کمتر ابتلا به آلزایمر روبهرو بودند.
البته این عدد در مطالعات بعدی با شدت کمتری تکرار شد. یک مرور پژوهشی در سال ۲۰۲۳ که در نشریه «روانپزشکی جاما» منتشر شد و دادههای ۲۲۴ هزار فرد میانسال را بررسی کرد، نشان داد افرادی که بیشترین انطباق را با اصول رژیم مایند داشتند، ۱۷ درصد کمتر در معرض ابتلا به زوال عقل قرار گرفتند.
پژوهشگران معتقدند بخشی از این اثر احتمالی به ویژگیهای ضدالتهابی مواد غذایی توصیهشده در این رژیم مربوط است. این خوراکیها همچنین ممکن است به کاهش «استرس اکسیداتیو» کمک کنند؛ فرایندی که در آن مولکولهای آسیبرسان موسوم به رادیکالهای آزاد در بدن افزایش پیدا میکنند. التهاب مزمن و استرس اکسیداتیو هر دو با فرایند پیری مغز و بیماریهای تحلیلبرنده عصبی ارتباط دارند.
رژیم مایند برخلاف بسیاری از رژیمهای غذایی، برنامهای سختگیرانه با فهرست دقیق وعدهها نیست. این الگو بر مصرف بیشتر ۱۰ گروه غذایی مفید برای مغز تأکید دارد و توصیه میکند مصرف پنج گروه غذایی نامطلوب محدود شود. همین انعطافپذیری یکی از ویژگیهایی است که به گفته پژوهشگران، پایبندی طولانیمدت به رژیم را آسانتر میکند.
در این الگو، سبزیجات برگسبز، سایر سبزیجات، انواع توتها، مغزها، غلات کامل، حبوبات، ماهی، مرغ، روغن زیتون و مقدار متعادل شراب در گروه خوراکیهای توصیهشده قرار میگیرند. در مقابل، مصرف گوشت قرمز، کره و مارگارین، پنیر، شیرینیها و غذاهای سرخشده یا فستفود باید محدود شود.
نکته مهم این است که رژیم مایند قرار نیست تضمینی برای جلوگیری از آلزایمر باشد. زوال عقل تحت تأثیر مجموعهای از عوامل از جمله سن، ژنتیک، وضعیت قلب و عروق، فعالیت بدنی و شرایط سبک زندگی قرار دارد. با این حال، شواهد موجود نشان میدهد انتخابهای غذایی سالم میتوانند یکی از اجزای مهم مراقبت بلندمدت از مغز باشند.
