هفت صبح | شاید بتوان اسفند را ماه چوب حراج زدن به موجودات زنده نامید. در روزهای منتهی به نوروز، انواع و اقسام آبزیان و موجودات زنده دیگر در بازار به مشتریان عرضه میشود. چند سالی است که شبکه دستفروشی مترو هم به این آشفته بازار اضافه شده و ماهیهای زینتی داخل شیشههای کوچک همراه با گیاهان، توسط فروشندگان مترو به خریداران عرضه میشوند. متاسفانه در بازار کم رونق منتهی به عید امسال هم ماهیهای کوچک زبرا با تبلیغات غلط در حالی به شبکه فروش مترو راه یافتهاند که کارشناسان میگویند، این ماهیها شانس زنده ماندن ندارند و برای ادامه حیات، حتما نیاز به افزایش حجم آب محل زندگی و تغذیه خواهند داشت.
«زبرا میفروشم، زبرا... فقط 100 تومن»، «این ماهی اصلا غذا نمیخواد، از همین گیاه داخل شیشه تغذیه میکنه»؛ اینها جملات دستفروشی است که در مترو شیشههایی با گنجایش 200 میلیلیتر آب، حاوی گیاه و ماهیهای کوچک را به حراج گذاشته است. ماهیها درون آب چرخ میخورند و او در حال تبلیغ برای موجودات زندهای است که اگر خریداری برایش پیدا شود، راهی خانهای میشود تا چند روز باقیمانده عمرش را به پایان برساند. در شیشه کاملا با یک درپوش کائوچویی بسته شده و فروشنده میگوید که اصلا نباید به در شیشه دست بزنید، چون اکوسیستم زندگی ماهی به هم میخورد!
اینجا در مترو، ماهیهایی را به فروش میرسانند که احتمالا در کارگاهی در گوشه و کنار همین کشور تولید شدهاند و در بازار کم رونق نوروز امسال، شانس بالایی برای به فروش رفتن ندارند. با وجود تبلیغات فروشنده، حتی یک شیشه هم به دست مشتری نمیرسد اما آیا آنچه در تبلیغات مترو در رابطه با این ماهیهای کوچک مطرح میشود، ریشه علمی دارد و یک ماهی بدون غذا و با کمک گیاه داخل شیشه زنده خواهد ماند؟
حجم آبی که برای یک روز کافی است
حامد منوچهری، استاد دانشگاه در گفتوگو با هفت صبح، حجم آب این شیشههای به ظاهر زیبا را برای زندگی فقط یک روز بچه ماهیها مناسب میداند اما به دلیل اینکه حیوان بعد از تغذیه آمونیاک دفع میکند و دی اکسید کربن آب بالا میرود، بنابراین باز کردن در شیشههای حاوی گیاه و ماهی را برای ادامه حیات این جاندار ضروری توصیف میکند.او طول عمر جانداری که داخل شیشه به مشتری عرضه میشود را چندان طولانی نمیداند و میگوید که اگر این ماهیها خیلی خوش شانس باشند، تا اواسط یا اواخر عید زنده میمانند.
به گفته این استاد دانشگاه، درهای بسته شیشههای حاوی ماهی، اکسیژن آب را کاهش میدهد و قطعا این آبزی برای تنفس به مشکل بر میخورد. ماهیان زینتی هم مثل دیگر ماهیها برای زیست به تغذیه نیاز دارند و عدم نیاز به تغذیه آنها، اطلاعات غلطی است که به مشتریها داده میشود.آنطور که منوچهری اعلام میکند: میزان آب مناسب برای یک گرم ماهی زینتی بر اساس قواعد علمی یک لیتر است و فاکتور خیلی مهم دیگری که در موضوع فروش ماهیهای زینتی رعایت نمیشود دمای مطلوب آب برای این آبزیان است. دمای مناسب برای ماهی زینتی بالای 22 تا 23 درجه سانتیگراد است ولی به دلیل اینکه در فصل زمستان هستیم، دمای آب شیشه حداقل 5 تا 6 درجه زیر این دماست و ماهی مرتبا نوسان دما را تجربه میکند. از سوی دیگر شیشهها در جریان جابهجایی تکان میخورند و به ماهی استرس وارد میشود اما متاسفانه به این موارد توجهی نمیشود.
فروش بچه ماهی در شیشههای کوچک
اگرچه فروشندگان مترو ماهی داخل شیشه را زبرا معرفی میکنند اما یزدان کیوانی مدیر گروه شیلات دانشگاه صنعتی اصفهان در سالهای گذشته دیده است که ماهی فایتر که یک ماهی گوشتخوار است را هم درون همین شیشههای کوچک به قیمت 60 تا 100 هزار تومان به بازار عرضه کردهاند.او میگوید که هر ماهی کوچکی که درون شیشه جا بگیرد، به سرنوشت همین زبراهای عرضه شده در مترو دچار میشود و ممکن است درون شیشههای کوچک به فروش برسد. اگر ماهی که داخل شیشههای دارای گیاه به فروش میرسد، زبرا باشد، این شانس را دارد که از گیاه داخل شیشه تغذیه کرده و تا مدتی زنده بماند اما زبرا هم صرفا گیاهخوار نیست و به سایر طعمهها هم نیاز دارد. از سوی دیگر فایتر در شیشههای حاوی گیاه هیچ شانسی برای زندگی ندارد زیرا گوشتخوار است و باید غذا دریافت کند.
به گفته مدیر گروه شیلات دانشگاه صنعتی اصفهان، این ماهیها عموما در کارگاههای مختلف سراسر کشور تولید میشوند و نگهداری آنها در شیشههای کوچک برای مدت محدود مشکلساز نیست اما در طولانی مدت باید نیازهای موجود زنده و عادتهای تغذیهای آن در نظر گرفته شود. او توضیح میدهد که زبرا یک ماهی دارای راهراههای طولی است که این راهراهها از قسمت سر به سمت دم آن کشیده میشود ولی فایتر باله دمی خیلی پهنی دارد و از روی شکل ظاهری، میتوان تشخیص داد که ماهی داخل شیشه متعلق به کدام گونه است.
تولید اکسیژن به شرط وجود نور
در چنین تجارتی قطعا حقوق حیوان رعایت نمیشود و کیوانی هم با تکیه بر اینکه حداقل فضای لازم برای زندگی یک قطعه ماهی در حد چهار تا پنج لیتر آب است، توضیح میدهد که حقوق ماهیهای حراج شده، رعایت نمیشود؛ زیرا آنها را در 200 میلیلیتر جا میدهند که فضای مناسبی برای ادامه حیات این ماهی نیست.او حضور گیاه در شیشه حاوی ماهی را عاملی برای تولید اکسیژن میداند اما یادآوری میکند که بسته به میزان دریافت نور گیاه، قابلیت تولید اکسيژن تغییر میکند.
مدیر گروه شیلات دانشگاه صنعتی اصفهان شانس زنده ماندن برای ماهیهایی که در شیشههای کوچک و تزئین شده به فروش میرسند را بسیار اندک توصیف میکند و تنها بیماری که امکان انتقال آن از ماهی به انسان وجود دارد را سل پوستی اعلام میکند که در صورت آلوده بودن ماهی، ممکن است به انسان منتقل شود.در روزهایی که قرار است با نو شدن طبیعت، مهربانی و زندگی را جشن بگیریم، شاید بد نباشد کمی هم به سرنوشت موجودات زندهای فکر کنیم که بیصدا در شیشههای کوچک دست به دست میشوند. تبلیغات فریبنده و ظاهر تزئینی نمیتواند نیازهای زیستی یک ماهی را حذف کند. در بازار نوروزی ماهیان زینتی، آنچه نادیده گرفته میشود، حق حیات جانداری است که تنها به چشم یک کالای فصلی دیده میشود.
