هفت صبح| بازار طلای ایران در روزهای اخیر تحت تأثیر مجموعهای از تحولات سیاسی و انتظارات اقتصادی، وارد مرحلهای از تعدیل قیمت شده است. انتشار خبرهای امضای تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا، فضای عمومی اقتصاد را به سمت کاهش انتظارات تورمی سوق داده و همین موضوع در بازار داراییهای امن بهویژه طلا اثر مستقیم گذاشته است. نتیجه این تغییر فضا، کاهش قابل توجه قیمتها و افزایش رفتارهای محتاطانه در میان معاملهگران بوده است. در هفتههای گذشته، بازار طلا در محدودههای بالاتر قیمتی در حال نوسان بود و بخش مهمی از فعالان بازار، استمرار روند افزایشی را محتمل میدانستند.
با این حال، تغییر جهت اخبار سیاسی باعث شد روند انتظارات تعدیل شود و بخش قابل توجهی از سرمایههای کوتاهمدت، به سمت خروج از بازار حرکت کند. این جابهجایی سرمایه، فشار عرضه را افزایش داد و مسیر قیمتها را به سمت کاهش هدایت کرد. بازار طلای ایران در روزهای اخیر وارد مرحلهای از اصلاح و بازتنظیم انتظارات شده است.
تفاهم اولیه سیاسی میان ایران و آمریکا، فضای ذهنی سرمایهگذاران را تغییر داده و همین موضوع به کاهش قیمتها منجر شده است. با وجود این، تحلیلهای کارشناسی نشان میدهد این روند الزاماً پایدار نیست و بازار در ماههای آینده، وارد فاز جدیدی از نوسان میشود. در مجموع طلا همچنان جایگاه خود را به عنوان یکی از اصلیترین ابزارهای حفظ ارزش دارایی حفظ کرده و تصمیمگیری در این بازار نیازمند نگاه تحلیلی و پرهیز از واکنشهای شتابزده است.
تغییر فضای روانی بازار
بازار طلا در اقتصاد ایران بیش از آنکه صرفاً تابع متغیرهای تولید و عرضه فیزیکی باشد، به شدت از فضای روانی و انتظارات آینده اثر میپذیرد. در شرایط اخیر، انتشار اخبار مرتبط با تفاهم سیاسی موجب شد بخشی از تقاضای هیجانی کاهش یابد. این تقاضا که عمدتاً با هدف حفظ ارزش پول شکل گرفته بود، با تغییر چشمانداز سیاسی، دچار عقبنشینی شد. همزمان، بخشی از فعالان کوتاهمدت بازار با هدف جلوگیری از کاهش ارزش دارایی خود اقدام به فروش کردند. این رفتار جمعی موجب شد فشار عرضه در بازار افزایش پیدا کند و قیمتها وارد مسیر اصلاحی شوند. در مقابل، سرمایهگذاران با دید بلندمدت همچنان رویکردی محتاطانه و صبرمحور اتخاذ کردهاند.
بازار چه میگوید
مازیار بهروزی، کارشناس بازار طلا، در ارزیابی شرایط اخیر بازار، با لحنی کاملاً تحلیلی اظهار میکند: «در روزهای اخیر، بازار با افزایش سطح نگرانی در میان فعالان خرد مواجه بوده است. بخش مهمی از این نگرانی به تغییر فضای سیاسی و شکلگیری خبرهای مرتبط با تفاهم اولیه بازمیگردد. همین موضوع موجب شد قیمت طلا که در محدودههای بالاتر و حتی دامنه بالای 20 میلیون تومان در حال نوسان بود، با اصلاح مواجه شود و به سطوح پایینتر حرکت کند.» او ادامه میدهد: «رفتار بازار در چنین شرایطی معمولاً واکنشی و مبتنی بر انتظارات کوتاهمدت است.
در دورههایی که فضای سیاسی به سمت کاهش تنش حرکت میکند، بخشی از تقاضای سرمایهای کاهش مییابد و این مسئله فشار نزولی بر قیمتها ایجاد میکند. با این حال، تجربه تاریخی بازار نشان داده طلا در بازههای زمانی بلندمدت، جایگاه خود را حفظ میکند.» این کارشناس در بخش دیگری از تحلیل خود به رفتار معاملهگران اشاره میکند: «سرمایهگذاران حرفهای معمولاً در چنین مقاطعی تصمیمهای تدریجی اتخاذ میکنند و از رفتارهای شتابزده پرهیز دارند.
در مقابل، بخشی از فعالان خرد با مشاهده تغییرات سریع قیمت، وارد واکنشهای فوری میشوند که همین امر نوسانات بازار را تشدید میکند.» بهروزی همچنین به چشمانداز بازار در ادامه سال اشاره دارد: «با توجه به ساختار فعلی اقتصاد و وابستگی بازار به متغیرهای سیاسی، امکان تغییر مسیر قیمتها در ماههای آینده وجود دارد. در صورت تداوم فضای فعلی، بازار در محدوده جدید 24 تا 28 میلیون برای پایان سال تثبیت میشود و سپس بر اساس متغیرهای کلان، مسیر تازهای را تجربه کند.»
نقره همچنان میدرخشد
مازیار بهروزی در ادامه تحلیل خود به وضعیت بازار نقره نیز اشاره میکند و آن را مکمل مسیر طلا میداند. او معتقد است نقره در دورههای اخیر، در کنار طلا، تحت تأثیر فضای انتظارات اقتصادی قرار گرفته اما رفتار قیمتی آن از نظر سرعت رشد، تفاوتهایی دارد. به گفته او، «نقره از نظر ماهیت سرمایهگذاری، بیشتر برای نگاههای میانمدت و بلندمدت جذابیت دارد. در بازههای ششماهه تا یکساله میتواند بازدهی مناسبی ایجاد کند و در افقهای پنجساله، معمولاً عملکرد قابل توجهتری نسبت به بسیاری از داراییها نشان میدهد.»
این کارشناس بازار در بخش دیگری از تحلیل خود توضیح میدهد که نقره در مقایسه با طلا، در برخی دورهها از نظر رشد قیمتی با سرعت بیشتری حرکت میکند، هرچند این رشد همراه با نوسانهای شدیدتر است. او تأکید میکند که همین ویژگی باعث میشود نقره برای سرمایهگذاران صبور، جذابتر باشد اما برای معاملات هیجانی ریسک بیشتری ایجاد کند. مازیار بهروزی همچنین یادآور میشود که هم طلا و هم نقره در شرایط فعلی بیشتر تحت تأثیر فضای روانی و انتظارات سیاسی قرار دارند تا عوامل صرفاً فیزیکی بازار. از نگاه او، هر دو فلز در صورت ثبات نسبی در فضای سیاسی، میتوانند در افق میانمدت دوباره وارد مسیر رشد شوند.
اثر تفاهم سیاسی بر انتظارات اقتصادی
تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا بیش از آنکه یک تحول اجرایی کامل باشد، اثر روانی بر بازارها برجای گذاشته است. در اقتصادهایی که بخش قابل توجهی از رفتار سرمایهگذاری مبتنی بر انتظارات آینده است، چنین خبرهایی، به سرعت مسیر قیمتها را تغییر میدهد. در بازار طلا، این تغییر انتظارات به شکل کاهش تقاضای سرمایهای و افزایش عرضه دارایی ظاهر شده است. بخشی از سرمایهگذاران که با هدف پوشش ریسک وارد بازار شده بودند، با کاهش نگرانیهای سیاسی ترجیح دادهاند بخشی از موقعیتهای خود را نقد کنند. همین موضوع باعث افزایش عرضه و کاهش قیمتها شده است.
رفتار سرمایهگذاران در دو سطح متفاوت
بازار طلا در ایران معمولاً از دو گروه اصلی یعنی سرمایهگذاران بلندمدت و فعالان کوتاهمدت تشکیل شده است. گروه نخست با نگاه حفظ ارزش دارایی در بازههای زمانی طولانیتر فعالیت میکند و تغییرات روزانه تأثیر محدودی بر تصمیمهای آن دارد. گروه دوم اما نسبت به نوسانات لحظهای حساس است و همین حساسیت موجب افزایش سرعت تغییرات در بازار میشود. در شرایط فعلی، نقش گروه دوم پررنگتر شده است. کاهش قیمتها موجب شده بخشی از این فعالان برای مدیریت ریسک وارد فاز فروش شوند و همین موضوع فشار عرضه را افزایش داده است. در سوی مقابل، سرمایهگذاران بلندمدت بیشتر در وضعیت انتظار قرار گرفتهاند.
جایگاه طلا در مقایسه با سایر داراییها
طلا در ساختار سرمایهگذاری جامعه ایرانی همواره جایگاهی ویژه داشته است. دلیل این جایگاه، نقش تاریخی آن در حفظ ارزش دارایی در دورههای مختلف تورمی و نوسانی اقتصاد است. حتی در دورههایی که بازارهای موازی رشد بیشتری را تجربه میکنند، طلا همچنان به عنوان یک دارایی امن مورد توجه باقی میماند. در شرایط کنونی نیز با وجود کاهش قیمتها، بخشی از سرمایهگذاران این افت را به عنوان فرصت ورود مجدد ارزیابی میکنند. همین نگاه باعث شده افت قیمتها با سرعت بیشتری تشدید نشود و بازار در یک محدوده نسبی کنترل شود.
