هفت صبح | بازار وکیل شیراز از قدیمیترین و شناختهشدهترین مراکز خرید در جنوب ایران است. جایی که سالها نبض خرید و فروش صنایعدستی، پارچه، رومیزی، فرش و سوغات در آن جریان داشته است. امروز اما فضای این بازار با سالهای گذشته تفاوت قابل توجهی پیدا کرده است. گفتوگو با یکی از فروشندگان باسابقه این مجموعه، تصویری روشن از شرایط تازه بازار ارائه میدهد؛ تصویری همراه با افزایش قیمتها، کاهش مراجعهکنندگان و تغییر رفتار خرید.
بازار وکیل شیراز در شرایطی قرار گرفته که مجموعهای از عوامل اقتصادی، اجتماعی و تولیدی بر آن اثر گذاشتهاند. افزایش قیمتها، کاهش مراجعهکنندگان، تغییر الگوی خرید و فشار بر تولیدکنندگان از مهمترین نشانههای این دوره هستند.با وجود این شرایط، این بازار همچنان جایگاه تاریخی و فرهنگی خود را حفظ کرده است. فعالان بازار امیدوارند با ایجاد ثبات اقتصادی و بهبود جریان تولید و خرید، دوباره حرکت بازار به تعادل نزدیکتر شود. مسیر پیشرو به تصمیمهای اقتصادی و شرایط عمومی بازار وابسته خواهد بود و آینده آن در پیوند مستقیم با قدرت خرید و رونق گردشگری شکل خواهد گرفت.
روایت یک فروشنده قدیمی
قاسم صالحی یکی از کسبه که سالها در حوزه فروش پارچه و رومیزی در بازار وکیل فعالیت دارد، از شرایط این روزها چنین روایت میکند: در دورهای کوتاه، قیمتها رشد چشمگیر داشتهاند و قدرت خرید مشتریان کاهش یافته است. او اشاره میکند برخی کالاها که پیشتر با قیمت حدود ۱۸۰ هزار تومان عرضه میشدند، امروز به محدوده ۵۸۰ تا ۶۰۰ هزار تومان رسیدهاند.
او از روزهایی میگوید که مسیرهای بازار مملو از رفتوآمد خریداران بود. در حال حاضر تعداد مراجعهکنندگان روزانه به حدود ۳۰ تا ۴۰ نفر رسیده، در حالی که در دورههای گذشته این عدد به حدود ۱۵۰ نفر میرسید. این تغییر، ساختار فروش را دگرگون کرده و جریان نقدینگی را کندتر ساخته است.
جهش قیمتها در کالاهای مصرفی
بازار وکیل در بخش پارچه، رومیزی، پارچههای تزئینی و صنایع مرتبط با دکوراسیون داخلی شاهد افزایش قیمت چند برابری بوده است. این رشد قیمت نتیجه مجموعهای از عوامل شامل افزایش هزینه تولید، بالا رفتن قیمت مواد اولیه، حملونقل و تغییرات اقتصادی در سطح کلان است.در بسیاری از مغازهها، قیمتها بهصورت تدریجی تغییر کردهاند و همین موضوع باعث شده مشتریان هنگام خرید با فاصله قیمتی قابل توجهی نسبت به گذشته روبهرو شوند. کالاهایی که پیشتر در سبد خرید خانوار جای ثابت داشتند، اکنون به کالایی با انتخاب محدودتر تبدیل شدهاند.
کاهش رفتوآمد و تغییر چهره بازار
یکی از مهمترین تغییرات بازار وکیل، کاهش رفتوآمد روزانه مشتریان است. مسیرهای سرپوشیده و دالانهای سنتی بازار که در سالهای گذشته با جریان مداوم گردشگران و خریداران همراه بود، اکنون فضای آرامتری پیدا کردهاند. فروشندگان گزارش میدهند حجم فروش روزانه کاهش محسوسی داشته و فاصله زمانی میان هر خرید افزایش یافته است. این موضوع موجب شده برخی واحدهای صنفی با کاهش گردش مالی مواجه شوند و برنامهریزی فروش دچار تغییر شود.
تغییر الگوی خرید مشتریان
رفتار خریداران در بازار وکیل تغییر قابل توجهی پیدا کرده است. در گذشته، خریدها اغلب با حجم بالاتر و تنوع بیشتر انجام میشد، اما اکنون انتخابها به سمت کالاهای کوچکتر و اقتصادیتر حرکت کرده است. مشتریان پیش از تصمیم به خرید، زمان بیشتری برای مقایسه قیمتها صرف میکنند. بسیاری از خریدها با تأمل بیشتر انجام میشود و سبد خرید در مقایسه با سالهای گذشته کوچکتر شده است. این روند نشاندهنده تغییر در اولویتهای مصرفی خانوارها است.
صنایع دستی در مسیر دشوارتر
بخش صنایعدستی بازار وکیل همواره یکی از نقاط مهم هویتی این مجموعه بوده است. با این حال، افزایش هزینه تولید و کاهش تقاضا، فشار قابل توجهی بر فعالان این حوزه وارد کرده است.
محصولات دستساز که نیازمند زمان و هزینه بیشتری هستند، در مقایسه با کالاهای صنعتی با سرعت کمتری به فروش میرسند. برخی هنرمندان از کاهش سفارشها و فاصله بیشتر میان تولید و فروش سخن میگویند. این وضعیت روند تولید را کندتر کرده و برنامهریزی اقتصادی را پیچیدهتر ساخته است.
نقش واردات و تولید داخلی
در کنار تولید داخلی، حضور کالاهای وارداتی نیز بر فضای بازار اثر گذاشته است. تنوع قیمت و کیفیت در محصولات وارداتی باعث شده رقابت در بازار شکل متفاوتی پیدا کند.
تولیدکنندگان داخلی با افزایش هزینهها روبهرو هستند و این موضوع بر قیمت نهایی محصولات تأثیر مستقیم دارد. در چنین شرایطی، فاصله قیمتی میان تولید داخلی و برخی محصولات وارداتی بیشتر دیده میشود و انتخاب مشتریان بر اساس بودجه و نیاز شکل میگیرد.
بازار وکیل در قاب گردشگری
بازار وکیل علاوه بر نقش اقتصادی، یکی از مقاصد مهم گردشگری شیراز محسوب میشود. معماری تاریخی، سقفهای آجری و فضای سنتی این بازار همچنان جذابیت بالایی برای بازدیدکنندگان دارد.با وجود این جذابیت، تغییرات اقتصادی بر رفتار گردشگران نیز اثر گذاشته است. بخش قابل توجهی از بازدیدکنندگان بیشتر زمان خود را به گردش و مشاهده اختصاص میدهند و خریدها با احتیاط بیشتری انجام میشود. این تغییر، پیوند میان گردشگری و فروش مستقیم را کمرنگتر کرده است.
