هفت صبح، مریم اطیابی| قریب به یک دهه است که کشتی گردشگری ایران در اقیانوس پرتلاطم حوادث به سمت ناکجاآباد بیساحل پیش میرود. بحرانهایی که یکی پس از دیگری از سالهای ۹۶، ۹۸، ۱۴۰۱ گریبان این صنعت را گرفته و با اتفاقات غمبار دیماه ۱۴۰۴ به اوج خود رسیده است. در افق سندچشمانداز ۲۰ساله که در اوایل دهه هشتاد نگاشته شد، باید تا سال ۱۴۰۴، ایران ۲۰میلیون نفر گردشگر را سالانه پذیرا باشد و ۲۵میلیارد دلار درآمد بدون نفت از طریق این صنعت تجربه کند.
همچنین باید نیروی انسانی را بهگونهای آموزش دهد كه برای تامین زنجیره گردشگری فوق آماده به خدمت باشد. چشماندازی که نه تنها محقق نشد بلکه هیچگاه کسی پیگیر چرایی این عدم تحقق نشد و مسئولان ناپاسخگو و غیر متخصص گردشگری به راحتی این سند را در ناکجاآباد ذهنشان پنهان کردند و این بار در نمایشی جدید لزوم حضور ۱۵میلیون نفر گردشگر در ایران تا سال ۱۴۰۷ را رونمایی کردند آن هم بدون آسیبشناسی سند پیشین.
این که همواره آمارسازی گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به لحاظ کمی و کیفی فاصله جدی با واقعیتهای این حوزه داشته بر کسی پوشیده نیست اما این که خود وزارتخانه این آمارسازی را ملاک عمل خود قرار دهد و چشمش را بر روی واقعیتها و حقیقتهای کارشناسی این حوزه ببندد، شاهکار است! وزارتخانهای که هیچگاه نخواست وجود چالشها و بحرانها را بپذیرد و دستکم در این یک دهه اخیر تدبیر کند در صورت وقوع بحران چگونه از منابع انسانی شاغل در این حوزه حمایت کند و با تدوین بستهها و تسهیلات خاص برای فعالان این حوزه از فروپاشی این صنعت جلوگیری کند.
نمایشگاه گردشگری جشن تولدی برای یک مومیایی
«مهسا مطهر»کارشناس ارشد برنامهریزی توریسم، نویسنده، مدرس و یکی از فعالان با سابقه حوزه تورهای ورودی و خروجی در خصوص اوضاع این روزهای گردشگری ایران میگوید: صنعت گردشگری رسما مرده و برگزاری نمایشگاه یعنی اصرار به برگزاری جشن تولد برای یک مرده. هرچقدر هم که فعالان این حوزه بگویند که کشتی گردشگری غرق شده، مسئولان میگویند اشکالی ندارد ما برای مومیاییاش تولد میگیریم! در همین وقایع اخیر چندصد هزار نفر در سراسر کشور با احتساب کارمندان هتلها و آژانسها و اقامتگاهها و رستورانها و... بیکار شدهاند اما موضوع اصلا چیز دیگری است وقتی در دورههایی واقعا ورود گردشگر بسیار پایین است و ما در بحران استفاده از زنجیره مصرف قرار داریم، همیشه از سوی مسئولان انکار بحران وجود داشته است. من به عنوان راهنمای گردشگری یک آژانس ورودی جزو خوششانسترینها بودم که در فصل گذشته که هیچ خبری هم نبوده پنج تا تک روز تور داشتم و مجموعا برای شش نفر تور برگزار کردم اما در چنین وضعیتی وزیر گردشگری در روز جهانی گردشگری در مهرماه از رشد گردشگری و از حضور ۷ میلیون گردشگر در ایران خبر میدهد.
او همچنین در خصوص خروجی این نمایشگاه در سالهای گذشته برای آژانسهای مسافرتی میگوید: برای دفاتری که روی گردشگر ورودی(incoming) کار میکردند، فایدهای نداشت. آنهایی هم که تور خارجی ( out coming) برگزار میکردند معتقد بودند این نمایشگاه تاثیر خاصی روی کارشان ندارد و تبلیغات در بیلبورد و فضای مجازی بیشتر برایشان جذب مشتری میکند. شرکتهای بینالمللی هم که در نمایشگاه به دنبال جذب مشتری برای کشور خودشان بودند. نمایشگاه در سالهای گذشته هم صرفا یک اعلام حضور فعالان این حوزه بود و اعلام این که هنوز حتی به تعداد معدود آدمها میتوانند از کشور خارج شوند یا به ایران بیایند اما اکنون سفارتخانههای زیادی بسته شده حتی هند هم ویزا نمیدهد. از سویی وقتی اینترنت قطع است و مراودات بینالمللی نداریم، هواپیماها از کشورهای مختلف با توجه به شرایط فعلی، یک روز میآیند و پنج روز نمیآیند، میخواهیم چه کار کنیم؟ غرفه بزنیم که مثلا در نمکآبرود تله کابین هست خب میدانیم، بعدش باید چه کنیم؟
نمایشگاه و بلاتکلیفی گردشگری
کسبوکارهای گردشگری هیچ کدام حال و روز خوبی ندارند. دو پسرش تازه وارد بازار کار شدهاند. پدرشان سالهاست تورهای خارجی برای ایرانیان برگزار میکند. با هزار امید و آرزو دفتر کوچک خدمات مسافرتی زدهاند. دفتری که حالا فقط هفتهای یکبار میروند و گلهایش را آب میدهند آن هم در حالی که کل سرمایهگذاری و تبلیغاتشان در این حوزه با این اوضاع به فنا رفته است.
«رضا رحیمیانپور» مشاور، برنامهریز، راهنمای سفر و مجری با سابقه تورهای اروپایی و آسیایی با توضیح وضعیت پسران جوانش میگوید: من همیشه نمایشگاههای گردشگری در همه دنیا را یکی از محورهای توسعه گردشگری میدانم و یکی از ضعفهای حوزه گردشگری ایران را هم عدم برگزاری یا عدم اجرای صحیح و کارشناسی این گروه از نمایشگاهها میدانستم اما الان نمایشگاه بهمن ماه جدای از مشکلات همیشگی، با حجمی از بلاتکلیفی مواجه است. آژانسدار و هتلدار و اقامتگاهدار و ایرلاینداری که نه گردشگر دارد نه چشمانداز نه میتواند حقوق خود و زیرمجموعهاش را تامین کند، کسب وکارهایی که در حوزه گردشگری با اپها و پلتفرمهای گردشگری سر وکار دارند و اینترنتشان قطع است؛ چگونه به حیات ادامه دهند؟
از سویی سایه جنگ و تورم هم بالای سر مملکت است، این جماعت نمایشگاه بیایند که چه کار کنند. این نمایشگاه، بینالمللی هم نیست. با حضور دو سفارت که نمایشگاه بینالمللی نمیشود. همین الان یک کسب وکار گردشگری فارغ از همه وقایع تلخ اخیر اگر یکماه پیش پیگیری میکرد که نمایشگاه کی و کجا است، غرفهها چه قیمت و چه ابعادی دارد وزارتخانه هیچ اطلاعاتی نداشت و میگفت هنوز مشخص نیست! در صورتی که در نمایشگاههای بینالمللی دنیا شما از دو سال قبل مطلع هستید هرکشور غرفهاش کجاست با چه قیمتی چه مجموعههایی شرکت میکنند و چه برنامهریزی وجود دارد و از حضور یا عدم حضورتان چه نفعی میبرید.
او درمورد اوضاع گردشگری ایران میگوید: گردشگری تعطیل بود، تعطیلتر هم شد. گردشگری از بلاتکلیفی هم رد شده و هیچ چیزی برایش قابل پیشبینی نیست. در همه جای دنیا حوادث میتوانند گردشگری را دچار تنشهای جدی کنند. پیشتر همه میدانستیم عملا گردشگری از کشورهای اروپایی و آمریکایی و حتی آسیایی به ایران نمیآید مگر بسیار اندک از کشورهای همسایه اما اکنون در این شرایط حتی هشدارها به کشورهایی مانند عراق هم رسیده که گردشگر به ایران نفرستند بنابراین گردشگری ورودی تعطیل است.
هتلها حتی نمیتوانند طلب خسارت کنند
به گزارش هفتصبح، گردشگری ایران به صورت طبیعی در زمستان در نوار جنوبی ایران رونق میگرفت و گردشگران به شهرهای جنوبی سفر میکردند. «ناصر طباطبایی» رئیس جامعه هتلداران یزد میگوید: اوضاع خرابتر از این حرفهاست. هتلها در یزد و شیراز ۱۰ درصد، اصفهان ۱۰تا۱۲ درصد، تهران ۱۰ درصد، مشهد حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد بیشتر ضریب اشغال ندارند البته اوضاع کیش و قشم از همه بدتر است. ایرلاینها هم بهتبع با همین مشکلات مواجهاند.یزد با بافت تاریخیاش شهره در دنیاست اما طباطبایی میگوید این روزها زیر ده درصد گردشگر دارد و لغو هتلها در دی ماه بسیار بالا بوده و در هتل او به ۳۰۰نفر شب رسیده اما حتی هتلداران نمیتوانند از آژانسهای کنسل کننده، خسارت دریافت کنند.
معیشت اهالی هرمز و گردشگری که نیست
«بنیامین نیک» که هم راهنمای محلی است هم اقامتگاه بومگردی دارد از روزگار سخت ۷ هزار ساکن جزیره هرمز میگوید. از این که معیشت مردم جزایری مانند هرمز و هنگام و قشم و کیش وابسته به حضور گردشگر است. گردشگری که دیگر وجود ندارد. نیک میگوید: امسال اوضاع اینقدر خراب است که فقط یک جمله بگویم اصلا گردشگری نیست که ما بخواهیم به دلیل شرایط اقتصادی یا اجتماعی قیمتها را افزایش بدهیم یا کاهش. هرمز تاکنون چنین خالی از گردشگر نبوده است.
کمر گردشگری شوشتر هم شکست
«روزبه سلمان» از احیاگران بناهای تاریخی شوشتر و دارنده نخستین مرکز پذیرایی این شهر هم میگوید: شرکت در نمایشگاه آن هم در این شرایط با چه خروجی؟! تمام تورهایمان لغو شده این درحالی است که ۳۶ نفر در این مجموعه مشغول به کارند. در طول عمرم هیچگاه نشده شرمنده همکارانم شوم و همیشه بین یکم تا هفتم ماه بیمه و حقوقشان را پرداخت کردم اما این ماه با تاخیر بوده، ماه دیگر هم قطعا با تاخیر خواهد بود.
تمام تلاشم این بود افزایش قیمت نداشته باشیم اما امروز امور مالی پس از یک بحث طولانی قانعم کرد باید ۲۰ تا ۲۵ درصد قیمتها را افزایش دهیم.
