هفت صبح، لیلا مرگن| پنلوکوپنی یا ویروس گربهسانان به جان گونههای ارزشمند حیات وحش کشور که در مرکز بازپروری پردیسان نگهداری میشوند، افتاده است. تاکنون دست کم یک کاراکال و گربه وحشی در اثر ابتلا به این ویروس که به سادگی از طریق تزریق واکسن قابل کنترل بود از دست رفتهاند و کارشناسان میگویند غیر استاندارد بودن مرکز بازپروری پردیسان باعث از دست رفتن این گونهها شده است.
نام مرکز بازپروری پارک پردیسان گویا قرار نیست هیچگاه از صدر اخبار خارج شود. خرداد امسال، گم شدن توله خرسی که در این مرکز نگهداری میشد، نگرانیهایی را درباره استانداردهای این مرکز ایجاد کرد. متاسفانه تا امروز هم از سرنوشت این توله خبری در دسترس نیست. اما این تمام ماجرای مرکزی که نام بازپروری را یدک میکشد، نیست. به بهانه عدم تکرار گم شدن حیوانات و استانداردسازی این مرکز، اواخر آبان خبر رسید که همه حیوانات پردیسان به باغ وحشها فروخته خواهند شد و حالا علیرضا شهرداری فعال محیط زیست به هفتصبح خبر میدهد که ویروس پنلوکوپنی به جان گربهسانان ساکن در پردیسان افتاده است.
این ویروس، یک ویروس کشنده برای گربهسانان است و آنطور که شهرداری میگوید: توله کاراکال یکساله مرکز بازپروری پردیسان که یکی از هشت گربهسان ارزشمند ایران است، قربانی ابتلا به این ویروس شده و گربهای جنگلی یا وحشی قربانی دیگر این ویروس کشنده در پردیسان است.
شیوع ویروس به دلیل تعارض با گربههای اهلی
نکاتی که شهرداری درباره مرکز بازپروری پردیسان به آن اشاره میکند، بسیار تکان دهنده است. ویروس پنلوکوپنی در تعارض با گربههای اهلی و آزاد امکان انتقال به گربهسانان وحشی را دارد و در مرکز بازپروری پردیسان، به راحتی امکان رفت و آمد برای گربههای بلاصاحب فراهم است! اگرچه لباس آلوده هم میتواند این ویروس را منتقل کند اما لازمهاش این است که پرسنل مرکز بازپروری پارک پردیسان یک گربه آلوده را بغل کرده باشند یا در خانه از آن نگهداری کنند و همراه با اینکه به آن گربه بیمار میرسند، به حیات وحش هم رسیدگی کنند و ویروس را به حیوانات ارزشمند طبیعت ایران منتقل کنند.
جالب آنکه سه سال و نیم پیش این فعال محیط زیست در مرکز بازپروری پردیسان فعالیت داشته و شاهد بوده که یکی از جایگاههای این مرکز به گربههای اهلی اختصاص یافته بود. همان کارگری که بخش نگهداری از گربههای اهلی را نظافت میکرد، بدون آنکه پوشش را تغییر دهد به همه حیوانات وحشی هم غذارسانی میکرده و به این ترتیب به راحتی امکان انتقال بیماریهای ویروسی را فراهم میکرده است. شهرداری تاکید میکند که مرکز بازپروری حیات وحش پردیسان استاندارد نیست و به همین خاطر باید اسم بازپروری از آن حذف شود.
زیرا اگر آنجا مرکز بازپروری است، نباید حیوانات اهلی غیر واکسینه آنجا تردد کنند. در شرایطی که چنین نظارتی در مرکز پارک پردیسان وجود ندارد، به راحتی همه جور بیماری منتقل میشود. به اعتقاد شهرداری، پارک پردیسان نه تنها مرکز بازپروری نیست بلکه فقط محل نگهداری از گونههای حیاتوحش بلاتکلیف است که از قاچاقچی گرفته شده یا از مردم کشف میشود. گاهی هم حیات وحش از استانهایی که شرایط نگهداری ندارند، به تهران انتقال داده میشوند و در این مرکز نگهداری میشوند. نکته قابل تامل اینکه در این مرکز همه حیوانات در کنار هم نگهداری میشوند و این رویه زمینه بروز تلفات در حیوانات پارک پردیسان را فراهم میکند.
واکسیناسیون راه کنترل بیماری پنلوکوپنی
آیا راهی برای کنترل ویروس خطرناکی که به جان حیاتوحش پردیسان افتاده وجود دارد؟ بهرنگ اکرامی دامپزشک حیاتوحش در این رابطه به هفتصبح میگوید: پنلوکوپنی جزو ویروسهای رایج در گربهسانان است. در پردیسان چون گربههای خیابانی داریم، پراکنش ویروس بالاست. بهترین راه کنترل و پیشگیری، واکسیناسیون است.
به گفته او، واکسنهای این بیماری در کشور موجود است. واکسن سهگانه گربهسانان یکی از اجزای واکسن پنلوکوپنی است. راه دیگر کنترل ویروس، قرنطینه و ضدعفونی کردن جایگاه نگهداری حیوانات همچنین کنترل ورود و خروج حیوانات بیمار است. بهخصوص در جاهایی مثل پردیسان که مرکز نگهداری، بازپروری و تیمار حیوانات است، باید افراد بیمار تست شوند و اگر بیماری داشته باشند، حتما قرنطینه شده و در مجاورت حیوانات سالم نباشند.
تزریق واکسن راه مهم جلوگیری از ویروس گربهسانان است اما آیا تزریق واکسن سهگانه گربهسانان در محدوده سنی مشخصی باید انجام شود؟ اکرامی در این رابطه توضیح میدهد: واکسن سهگانه گربهسانان را میتوان از بالای 45 روز که سیستم ایمنی بدن گربهسانان فعال میشود، به آنها تزریق کرد. دو دوز اول را به فاصله سه هفته میزنند و دوز سوم اختیاری است؛ میتوانند سه هفته بعدتر بزنند ضمن آنکه سالیانه این واکسن باید تکرار شود. این دامپزشک حیاتوحش هم دلیل تلفات با ویروسی که به راحتی قابل کنترل است را تردد گربههای آزاد در پردیسان میداند و بر این باور است که آنجا تجمع گربهها بالاست و بحث ایزولاسیون مرکز بازپروری زیر سوال است.
تلفات با وجود خرید واکسن خارجی
با توجه به اینکه ویروس پنلوکوپنی به راحتی و با تزریق واکسن قابل کنترل است آیا مسئولان سازمان محیطزیست تدابیری برای حفاظت از گونههای ارزشمند حیاتوحش کشور نداشتهاند؟ یک منبع مطلع که نخواست نامش فاش شود به هفتصبح میگوید: سازمان حفاظت محیط زیست همه اقدامات لازم برای واکسیناسیون گونههای حیات وحش را انجام داده است.او اضافه میکند: حتی این سازمان زیر بار خرید واکسن ایرانی نرفته و از طریق یک رابط بینالمللی با صرف چند هزار دلار اقدام به خرید واکسن خارجی کرده است.
توضیحات او شرایط را پیچیدهتر میکند. اگر واکسن خارجی توسط سازمان حفاظت محیط زیست خریداری شده، چطور این واکسن اثرگذار نبوده و شاهد تلفات در گربهسانان مرکز بازپروری پارک پردیسان هستیم. آیا واکسنهای خریداری شده تاریخ مصرف گذشته بودهاند؟ اساسا واکسنهای خریداری شده به گربهسانان مرکز بازپروری تزریق شدهاند؟ خبرنگار هفت صبح برای دریافت پاسخ این پرسشها با حمید ظهرابی معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست تماس میگیرد اما این تماس بدون پاسخ باقی میماند.
آنچه امروز در مرکز بازپروری پردیسان رخ میدهد، صرفا مرگ چند گربهسان نیست؛ بلکه نشانهای هشداردهنده از ضعف مدیریت، نبود استانداردهای بهداشتی و بیتوجهی به اصول اولیه حفاظت از حیاتوحش است. وقتی ویروسی شناختهشده و قابل پیشگیری، گونههایی نادر و ارزشمند را قربانی میکند، افکار عمومی حق دارد بداند مسئولیت این تلفات بر عهده چه کسی است و چرا نظارت موثر وجود ندارد؟ پردیسان اگر قرار است «مرکز بازپروری» باشد، باید امنترین نقطه برای حیاتوحش باشد، نه مکانی که بیماری، بینظمی و ابهام در تصمیمگیری به بهای جان گونههای در خطر تمام شود؛ گونههایی که جایگزینی برای آنها وجود ندارد.
