روزنامه هفت صبح، شهنام صفاجو| آگاهی نسبت به حقوق، قوانین و مقررات مربوط به نقل و انتقال و قرارداد بازیکنان فوتبال که فیفا روی آن تاکید زیادی دارد، برای مدیران باشگاهها، وکلای بازیکنان و همه فعالان این مارکت بینالمللی بسیار ضروری است. در مقدمه این بحث از همه طرفین درگیر پروندههای مختلف نقل و انتقالاتی فوتبال ایران دعوت میکنیم آخرین آپدیت این مقررات با عنوان اختصاری RSTP (Regulations on the Status and Transfer of Players) را روی وبسایت https://digitalhub.fifa.com مطالعه کنند؛ یک جزوه پی.دی.اف 100 صفحهای که شرح کاملی بر این ماجرا دارد و دانستن آن برای افراد مورد اشاره ضروری است.
یکی از مواردی که به دلیل عدم آگاهی طرفین دعوی از قوانین نقل و انتقالاتی فیفا، باعث نمایش قدرت برخی بازیکنان فوتبال میشود تا به اصطلاح بازی درآورده و پول بیشتری به جیب بزنند را امروزه در فوتبال ایران شاهد هستیم؛ در جهان فوتبال هم کم و بیش شاهد نوعی دیگر از این داستان دوپردهای بودیم که طی این سالها آقای امباپه استاد همه این بازیهای کمدی- تراژیک بوده است.
داستان امباپه
امباپه کیست و چگونه وارد این بازی شده است؟ او در 13 سالگی از کمپ والدبباس باشگاه رئال مادرید بازدید کرد و با رونالدو عکس یادگاری گرفت و از آرزوی خود برای پوشیدن پیراهن سپید پرده برداشت. امباپه بعد این گشتوگذار برنابئویی به موناکو برگشت، در سال 2017 تا آستانه انتقال به رئال پیش رفت، بعد پول بیشتر PSG او را مجاب به امضای قرارداد با تیم پاریسی کرد؛ سال 2022 و در پایان قرارداد خود با پاریسنژرمن بازهم تا یکقدمی مادرید پیش رفت؛
آنگاه قرارداد سنگینی از سوی الخلیفی و شیوخ قطری روی میز مذاکره با او قرار گرفت تا امباپه زیر همه قولهای خود بزند و بهخاطر پول بیشتر با پی.اس.جی تمدید کند. یکسال بعد همین سناریو مجدداً تکرار شده تا در این تابستان نقل و انتقالاتی، او پول بیشتری از مدیران تیم متمول پاریسی طلب کند و در نهایت در همین تیم ماندنی شده و ضمن عقد قرارداد جدید سهساله 500 میلیون یورویی، پاداش وفاداری 80 میلیون یورویی خود را نیز بگیرد و رو به اردوگاه مادریدی با پرچم سپید قهقهه پیروزی سر دهد…
فسخ قرارداد و عواقب آن
موضوع کیلیان امباپه فرانسوی یک مثال جنبی بود تا به بحث اصلی این نوشته برسیم. در وبسایت www.easportslaw.com مقررات استخدامی بین باشگاه و بازیکن فوتبال و چگونگی فسخ قرارداد مشخصاً توضیح داده شده است؛ به اضافه این مورد خاص که هر فدراسیون ملی تا چه حد موظف به رعایت مقررات فیفا در قوانین لیگ داخلی خود است. این بحثی است که باید در مقالهای دیگر و بهصورت ویژه به آن پرداخت که آیا قانون سقف قرارداد فعلی که مورد اعتراض همگانی واقع شده، یا داستان عدم عقد قرارداد قرضی با بازیکنان لژیونر ایرانی، با مفاد مقررات مربوط به وضعیت و نقل و انتقال بازیکنان یا همان RSTP مطابقت دارد یا خیر!
یک اصل اساسی در RSTP احترام به قرارداد بین باشگاه و بازیکن است که باید رعایت شود. در مفاد مقررات فیفا به صراحت قید شده که «باید از فسخ یکطرفه قرارداد بدون دلیل موجه جلوگیری شود.» در این مقررات آمده که قرارداد امضا شده بین بازیکن و باشگاه فوتبال فقط تحت شرایط زیر به پایان میرسد:
الف) قرارداد منقضی شده باشد.
ب) قرارداد با توافق طرفین فسخ شود.
ج) بازیکن میتواند قرارداد خود را به دلیل ورزشی فسخ کند.
د) باشگاه میتواند به دلایل موجه قرارداد را یکطرفه فسخ کند.
در عمل دو گزینه اول عواقبی به دنبال ندارد؛ فسخ قرارداد به دلایل ورزشی هم یک امکان محدود برای یک فوتبالیست است، زمانی که در تیم بازی نمیکند. مورد بعدی هم بیشتر به مسائل اخلاقی و رفتاری درون و بیرون از زمین مربوط میشود.
عواقب فسخ قرارداد یک بازیکن فوتبال به این بستگی دارد که آیا علت عادلانه ورزشی وجود دارد یا خیر. تحت این شرایط هم بازیکن و هم باشگاه ممکن است موظف به پرداخت غرامت شوند و حتی احتمال دارد محرومیتهای ورزشی را هم در پی داشته باشد.
*پیامد فسخ یکطرفه قرارداد
به نوشته سایت EA SPORTS پیامد سناریوهای مختلف مربوط به فسخ یکطرفه قرارداد یک بازیکن فوتبال به این شرح است:
یک: بازیکن قرارداد خود را به دلیل ورزشی فسخ کند:
* عدم محرومیت ورزشی علیه بازیکن یا باشگاه
* بازیکن مسئول خسارت خواهد بود
دو: بازیکن قرارداد را با دلیل موجه در مدت زمان قرارداد فسخ کند:
* محرومیتهای ورزشی احتمالی علیه باشگاه
* باشگاه مسئول خسارات وارده خواهد بود
سه: بازیکن قرارداد را بدون دلیل موجه در مدت زمان قرارداد فسخ کند:
* محرومیتهای ورزشی احتمالی علیه بازیکن
* بازیکن مسئول خسارت خواهد بود
چهار: باشگاه قرارداد را با دلیل موجه در زمان قرارداد فسخ کند:
* محرومیتهای ورزشی احتمالی علیه بازیکن
* بازیکن مسئول خسارت خواهد بود
پنج: باشگاه قرارداد را بدون دلیل موجه در زمان قرارداد فسخ کند:
* محرومیتهای ورزشی احتمالی علیه باشگاه
* باشگاه مسئول خسارات وارده خواهد بود
دلیل منصفانه فسخ قرارداد
اکثر منازعات مربوط به فوتبال که توسط نهادهای تصمیمگیر فیفا رسیدگی میشود، به این موضوع مربوط میشود که آیا یک باشگاه یا بازیکن فوتبال قرارداد خود را با دلیل منصفانه فسخ کرده است یا خیر. روشنترین دلیل هم عدم پرداخت حقوق از سوی باشگاه و عدم شرکت بازیکن در تمرین و مسابقات است.
نکته قابل توجه برای مدیران باشگاههای وطنی این است: طبق اصل pacta sunt servanda (قراردادها باید حفظ شود) باشگاه فوتبالی که به دلیل مشکلات مالی به تعهدات خود در قبال بازیکن عمل نکند، مرتکب نقض قرارداد میشود و این امکان فسخ یکطرفه قرارداد از سوی بازیکن را فراهم میکند؛ با این توضیح که باشگاه به دلیل مشکلات مالی امکان فسخ یکطرفه قرارداد فوتبالیست را نخواهد داشت.
البته در مقررات فیفا آمده که هرگونه نقض قراردادی، دلیل عادلانهای برای فسخ آن نیست، بنابراین حتی اگر باشگاه یا بازیکن فوتبال به تعهدات خود عمل نکند، لزوماً به طرف مقابل حق فسخ قرارداد داده نمیشود. در واقع نسخه تفسیری مقررات نقل و انتقالات فیفا و رویه قضایی گسترده از اتاق حل اختلاف فیفا (DRC) و دادگاه داوری ورزش (CAS) نشان میدهد که فسخ قرارداد باید توجیهی موجه و منطقی بر نقض قرارداد باشد.
فسخ قرارداد توسط بازیکن
پیشتر نوشتیم سوال اساسی نهادهای قضاوت در فوتبال این است که آیا بازیکن دلیل عادلانهای برای فسخ قرارداد خود دارد؟ در پاسخ ابتدا باید مشخص شود که باشگاه تعهدات قراردادی خود را نقض کرده است و در صورت تایید آن، باید بررسی شود که آیا نقض باشگاه به اندازه کافی قابل توجه بوده است یا خیر. علت عادلانه در این بررسی حقوقی و کارشناسی این موضوع نهفته است.
مهمترین تعهد قراردادی باشگاه در قبال بازیکن، پرداخت حقوق است و رویه قضایی DRC و CAS نشان میدهد که پرداخت نشدن یا کاهش دستمزد بهطور کامل یا جزئی، میتواند توسط بازیکنان فوتبال به عنوان توجیهی برای فسخ قرارداد منظور شود یا خیر.
نکته اینجاست (مدیران فوتبالی و ایجنتها دقیق بخوانند): تاخیر در پرداخت حقوق و عدم پرداختهای جزئی (پاداشها) که در مقایسه با ارزش کلی قرارداد قابل توجه نیستند، معمولاً دلیل موجهای برای فسخ قرارداد نیست.
با این حال اگر این مورد برای مدت طولانی ادامه یابد و در کنار تخلفات دیگر قرار گیرد، ممکن است نقض قرارداد بازیکن به حدی برسد که حق فسخ یکطرفه قرارداد را داشته باشد.در سال 2018 فیفا یک ماده جدید با عنوان Art 14bis را در RSTP تصویب کرد. بند اول این حکم بهطور خلاصه بیان میکند که اگر باشگاهی بیش از دو ماه در پرداخت حقوق تاخیر داشته باشد، بازیکن میتواند با دلیل موجه قرارداد را فسخ کند؛ مشروط بر اینکه 15 روز به باشگاه فرصت دهد تا دستمزد معوقه را پرداخت کند.
با بررسی کامل این مواد حقوقی به این نتیجه میرسیم که فیفا در بحث فسخ یکطرفه قرارداد، یکجانبهگرایی را در دستور کار خود ندارد و بازیکن و باشگاه به دلایل محکمهپسندی نیاز دارند تا بتوانند از حق فسخ یکطرفه قرارداد برخوردار شده و آن را اعمال کنند.
