روزنامه هفت صبح| شانسهای نوبل ادبیات: در فاصله چند روز مانده به معرفی برنده جایزه نوبل ادبیات در سال ۲۰۲۳، جدیدترین پیشبینی از شانسهای اصلی نوبل ادبیات را برای نویسنده چینی «کان ژو» متصور شدهاند. بر این اساس برای این نویسنده زن چینی شانس ۴ به ۱ درنظر گرفته شده است؛ یعنی شانس ۲۰درصد برنده شدن نوبل و ۸۰درصد احتمال شکست. در رتبه دوم شانسهای نوبل ادبیات ۲۰۲۳، یون فوسه، نمایشنامهنویس و نویسنده نروژی قرار دارد که شانس ۵ به ۱ برای او لحاظ شده است.
از سال ۱۹۰۱ میلادی تاکنون ۱۱۵ جایزه نوبل ادبیات اهدا شده است و زنان نیز ۱۷ بار این جایزه را به خود اختصاص دادهاند. سال گذشته هم «آنی ارنو» نویسنده زن فرانسوی برنده این جایزه مهم شد. همچنین «رودیارد کیپلینگ» نویسنده «کتاب جنگل» با دریافت این جایزه در ۴۱ سالگی بهعنوان جوانترین برنده نوبل ادبیات شناخته میشود. زمانیکه این جایزه در سال ۲۰۰۷ به «دوریس لسینگ» نویسنده انگلیسی که در آن زمان ۸۸ ساله بود، اهدا شد این نویسنده به سالمندترین برنده نوبل ادبیات تبدیل شد.
نوبل ادبیات در دورههای مختلف با حاشیهها و شگفتیهایی هم همراه بوده است. برای مثال اهدای جایزه نوبل به «پیتر هاندکه» نویسنده اتریشی در سال ۲۰۱۹ با انتقادات بسیاری از افراد روبهرو شد که او را به دلیل حمایتهای پیشین از «اسلوبودان میلوشویچ»، رئیسجمهور سابق صربستان، شایسته دریافت مهمترین جایزه ادبی جهان نمیدانستند. مراسم اعلام برنده جایزه نوبل سال ۲۰۲۳ در شاخه ادبیات روز پنج اکتبر (۱۳ مهر) در سوئد برگزار میشود.
مستند سیدحسن حسینی
سیدحسن حسینی، متولد فروردینماه ۱۳۳۵ در تهران بود. برخی به او لقب «سیدالشعرای شعر انقلاب» را داده بودند. زندهیاد حسینی در سال ۱۳۷۹ مجموعه کامل غزلیات بیدل دهلوی را که نزدیک به سه هزار غزل است، بهصورت ضبط شده خواند. حوزه فعالیتهای او شامل شعر، تحقیق، ترجمه و تألیف بود. او سالهای آخر عمرش را به سبکشناسی قرآن و زبانشناسی حافظ مشغول بود.
مرحوم حسینی در چهارمین همایش چهرههای ماندگار در سال ۱۳۸۳ مورد تقدیر قرار گرفت. همچنین میدانی در محله طرشت تهران هم بهنام این شاعر معاصر نامگذاری شده است. او در ۹ فروردین ۱۳۸۳ بر اثر سکته قلبی درگذشت. امسال اما مستندی با مرور زندگی سیدحسن حسینی شاعر انقلابی و عاشورایی متقاضی سینما حقیقت شده است.
این فیلم با عنوان «مشت در نمای درشت» به کارگردانی و تهیهکنندگی محمدصالح حجتالاسلامی، محصولی از مرکز هنری رسانهای سلوک است. مراحل پیشتولید و تولید این فیلم مستند بلند که مروری بر زندگی هنری سیدحسن حسینی شاعر انقلابی و عاشورایی است، از آذرماه 1401 آغاز شد. «مشت در نمای درشت» نمایی سینمایی از فراز و فرودهای زندگی هنری و حرفهای شاعری برجسته است که از زبان خود، خانواده، دوستان و همکارانش روایت میشود.
در این فیلم مستند درباره ابعاد هنری و فعالیتهای زندهیاد سیدحسن حسینی مصاحبه شده است که از جمله بعضی مصاحبهشوندگان میتوان به اسماعیل امینی، پرویز بیگی حبیبآبادی، محمدرضا ترکی، زهیر توکلی، سیدحسین حسینی، سیدحامد حسینی، مرتضی سرهنگی، هادی سعیدی کیاسری، جواد محقق، یوسفعلی میرشکاک و… اشاره کرد.
در ماجرای جنگ خیلی کار داریم
ابراهیم زاهدی مطلق، نویسنده، در گفتوگو با ایسنا درباره پرداختن به جزئیات جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، گفت: «واقعیت ماجرا این است ما درگیر جنگی شدیم که شرق و غرب عالم داشتند به یک طرف ماجرا کمک میکردند و به ما هم هیچ چیزی نمیدادند. هر دو کشور مسلمان بودند و در طول این هشت سال، کل کشتههای آن طرف و شهیدان ما به ۵۰۰ هزار نفر هم نمیرسد.
این نشان میدهد ما حتی در جنگمان هم شریفتر از کشورهایی بودیم که مدعی یکسری حقوق انسانی و شهروندی و… هستند.» این نویسنده با تأکید بر اینکه باید واقعیتهای جنگ را برای مردم تبیین کنیم، گفت: «بخشی از اینها ممکن است در رمان اتفاق بیفتد. سالها از جنگ گذشته است؛ اما اتفاقات کهنه نمیشود همانطور که هنوز در اروپا و آمریکا رمانها، داستانها و فیلمهایی درباره جنگ اول ساخته میشود و اسکار و نوبل هم میدهند درحالیکه ۸۰ سال از آن گذشته است؛ به فیلم «اسب جنگی» اسکار دادند که برای جنگ جهانی اول است یا «نجات سرباز رایان».
از جنگ کلی زمان گذشته است. میخواهم بگویم هرگاه و با نگاهی جدید میتوان سراغ جنگ رفت. ما در ماجرای جنگ خیلی کار داریم و باید به لحاظ مستندات بگوییم حق ما چه بوده و واقعیتها چه هستند. وقتی اینها را گفتیم بعد در رمان و داستان بیاوریم. البته اساساً رمان نگاه نویسنده به ماجرای جنگ است، رمان قرار نیست مستند و محل رجوع باشد؛ کسی نمیتواند در مقالات علمی و پژوهشی به رمان ارجاع دهد.»
تاثیر مولانا بر ادبیات جهان
شنبهای که گذشت، هشتم مهرماه، روز بزرگداشت جلالالدین محمد بلخی معروف به مولوی بود. نفوذ این شاعر فراتر از مرزهای ملی و تقسیمات قومی است و علاوه بر اینکه اشعار او بهطور گستردهای به بسیاری از زبانهای جهان ترجمه شده است، بسیاری از شاعران انگلیسی و آمریکایی نیز از مولانا و افکار و مشی آن در سرودن شعرهای خود الهام گرفتهاند.
مسعود رستمی، استادیار زبان و ادبیات انگلیسی دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه یزد در گفتوگو با ایسنا ضمن اشاره به اینکه شعر مولانا در طول سالیان متمادی بر شاعران مختلف انگلیسی زبان تأثیر گذاشته است، میگوید: «یکی از شاعرانی که تحت تأثیر آثار این شاعر بزرگ قرار گرفته است، رالف والدو امرسون است. مضامین خودیابی و کاوش درونی مولانا، در فلسفه تعالیگرایی امرسون بازتاب یافته است. شعر «سرزمین سوخته» الیوت هم حاوی اشاراتی به آثار مولانا است.
برخی از محققان معتقدند که دیدگاه مولانا در مورد وحدت و معنویت، بر کاوش الیوت در مورد از هم گسیختگی و سرخوردگی در جوامع مدرن تأثیر گذاشته است.» رستمی، استادیار زبان و ادبیات انگلیسی دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه یزد تد هیوز را یکی دیگر از پیروان مولوی میداند و میگوید: «این شاعر انگلیسی کار مولانا را تحسین میکرد و اشعاری نوشت که مضامین مورد علاقه مولانا همچون دگرگونی و ارتباط بین جهان انسان و طبیعت را تکرار میکند.» رستمی در پایان گفته: «این شاعران به طرق مختلف تحت تأثیر شعر مولانا قرار گرفتهاند و از درونمایههای معنویت، عشق و تجربه انسانی او الهام گرفتهاند.»
