روزنامه هفت صبح، محمد صابری| «درباره سریال 87 متر، طبق جلساتی که با آقای عیاری داشتیم، احتمالاً به خارج از تلویزیون واگذار میشود.» و به همین راحتی تلویزیون در اوج دوران بحرانیاش برای پر کردن کنداکتور سریالی شبکههای مختلف، چوب حراج به تهمانده اعتبار و سرمایهاش میزند! اینکه رئیس مرکز سیمافیلم در نشست خبریاش بعد از اعلام این خبر، بهسرعت مسئولیت این تصمیمگیری را به گردن مدیران پیش از خود میاندازد، بهوضوح نشان میدهد که او نیز بهخوبی میداند این حراج سرمایه چقدر غیرقابل دفاع است و چقدر میتواند مایه آبروریزی باشد!
کیانوش عیاری اما تنها یکی از چندین و چند چهره معتبر در عرصه سریالسازی است که سالها ساختههایشان ویترین تلویزیون را رنگولعاب میبخشیدند و مخاطبی برای آن دست و پا میکردند. صداوسیما اما در دوره جدید مدیریت خود، اصرار عجیبی به حراج سرمایههای گذشته و تکاپو برای خلق شبهبرندهایی دارد که باخیال راحت بتواند آنها را «مال خود» بداند! خروجی چنین رویکردی هم میشود همین شرایط فعلی تلویزیون. فقط کافی است تعداد سریالهای آرشیوی و بازپخشی که طی یک سال گذشته فرصت اشغال باکسهای اصلی پخش سریال در شبکههای مختلف را بهدست آوردهاند مرور کنید. تلویزیون در زمینه تأمین سریال، شرایط مطلوبی ندارد؛ در این شرایط سلاطین سریالسازی و چهرههای شاخص این عرصه چه میکنند؟ آیا رغبتی برای بازگشت به آنتن دارند؟
سیروس مقدم/ 34 سریال
* از او چه میدانیم؟
عنوان سلطان سریالسازی تلویزیون برازنده سیروس مقدم است. کارگردان بسیار پرکاری که طی بالغ بر سه دهه حضور فعالش در عرصه سریالسازی 34 مجموعه تلویزیونی را به آنتن رسانده است که از نظر کمی رکوردی دستنیافتی بهنظر میرسد. مقدم که به دلیل نسبت خانوادگیاش از پشت صحنه آثار ناصر تقوایی با دوربین و فیلمسازی آشنا شد، آرامآرام بهعنوان سریالساز، ردای کارگردانی پوشید و با ساخت چند قسمت از مجموعه «از سلسله حکمت» وارد این میدان شد.
* چه خاطراتی ساخته است؟
سریالهای خاطرهساز در کارنامه سیروس مقدم اصلا کم نیست. مقدم در اولین تجربه کارگردانی مستقل خود در سال 77 سریال «به سوی افتخار» را ساخت که تا همین امروز یکی از موفقترین سریالهای ورزشی تلویزیون بهحساب میآید. «مسافر» و «پلیس جوان» هم از مجموعههای موفق تلویزیون در زمان پخش خود بودند. نمیتوان همه تجربههای موفق سیروس مقدم را در این مختصر فهرست کرد اما قطعا باید قله کارنامه سریالسازی او را مجموعه چند فصلی «پایتخت» دانست.
* این روزها چه میکند؟
هرچند رئیس مرکز سیمافیلم همین چند روز پیش در نشست خبری خود اعلام کرد سیروس مقدم را نباید از کارگردانان پشتدر مانده صداوسیما محسوب کرد اما شواهد و قرائن هیچ نشانی از احتمال همکاری مجدد این کارگردان با تلویزیون ندارد. مقدم هم مانند طیف دیگری از سریالسازان سراغ شبکه نمایش خانگی آمده اما تا اینجا در این میدان جدید، تنها شکست نصیبش شده است!
حسین سهیلیزاده/ 23 سریال
* از او چه میدانیم؟
یکی از پرکارترین و پرتوفیقترین سریالهای تلویزیون است. او که اواخر دهه 70 و با کارگردانی «جنگلبانان کوچک» وارد عرصه سریالسازی شد، پیشتر دستیاری کارگردان را در سینما تجربه کرده بود و با همین پشتوانه ورود موفقی هم به میدان داشت. نیمه اول دهه هشتاد برای حسین سهیلیزاده یک دوره طلایی برای تثیبت جایگاهش در تلویزیون بود، چراکه هر سال کارگردانی سریالی تازه به او سپرده میشد او هم گامبهگام بیشتر اعتماد مدیران سیما را به خود جلب میکرد. سهیلیزاده تا نیمه دهه 90 بهشدت پرکار بود اما از سال 96 و پس از «هست و نیست» فعالیتهای تلویزیونی او به ناگاه متوقف شد.
* چه خاطراتی ساخته است؟
کلید خوردن جریان پخش شبانه سریالها و عبور از سنت پخش هفتگی، فرصتی ویژه در اختیار حسین سهیلیزاده گذاشت تا دست به خاطرهسازی بزند و اتفاقا عملکردی قابل دفاع از خود بهجا گذاشت. «ترانه مادری»، «دلنوازان»، «فاصلهها» و «آوای باران» در همین باکسهای پخش شبانه روانه آنتن شد تا نام سهیلیزاده بهعنوان یکی از موفقترین کارگردانان در این میدان ثبت شود.
* این روزها چه میکند؟
سهیلیزاده از شاخصترین چهرههایی است که از تلویزیون به شبکه نمایش خانگی کوچ کرده. او از سال 98 تاکنون دو سریال «مانکن» و «ملکه گدایان» را در شبکه خانگی تولید و پخش کرده است و این روزها هم سومین سریالش با نام «عقرب عاشق» آماده توزیع است.
محمدحسین لطیفی/ 14 سریال
* از او چه میدانیم؟
هم در تلویزیون هم در سینما و هم در شبکه نمایش خانگی از کارگردانان خوشسابقه بهحساب میآید. محمدحسین لطیفی که فعالیتهای هنری را با نقاشی و مجسمهسازی آغاز کرد، با کارگردانی فیلم «سرعت» در سال 75 وارد عرصه کارگردانی شد و خیلیزود با ساخت «کت جادویی» سریالسازی را هم تجربه کرد. لطیفی در دهه 80 و نیمه اول دهه 90 از کارگردانان پرکار تلویزیون بود اما از میانه این دهه آرامآرام از آنتن فاصله گرفت. کیفیت کارهای او در سینما هم با افت مواجه شد تا اینکه همین سال گذشته با «غریب» بار دیگر به روزهای اوج خود بازگشت.
* چه خاطراتی ساخته است؟
یکی از مناسبتیسازهای خوشسابقه در تلویزیون همین محمدحسین لطیفی است. سریالهایی مانند «سفر سبز»، «وفا»، «صاحبدلان»، «دودکش» و حتی «تنهایی لیلا» از آثار پرمخاطب در کارنامه سریالسازی لطیفی محسوب میشوند. او با کارگردانی «قلب یخی» عنوان اولین سریالساز شبکه نمایش خانگی را هم بهنام خود ثبت کرده است.
* این روزها چه میکند؟
محمدحسین لطیفی همین روزها فیلم «غریب» را در حال اکران در سینماها داشت که از آثار موفق کارنامه سینماییاش بهحساب میآید. او همزمان سریال پرحاشیه «سنجرخان» را هم به سرانجام رسانده که معلوم نیست چه زمانی قرار است رنگ آنتن به خود ببیند. با این همه لطیفی در تازهترین گفتوگویش اعلام کرده در شرایط فعلی تلویزیون، تمایلی به تکرار همکاری با صداوسیما ندارد!
حسن فتحی/ 14 سریال
* از او چه میدانیم؟
خودش بارها از دلبستگیاش به جنس کارگردانی زندهیاد علی حاتمی سخن گفته است و اگر بخواهیم در یک مرور کلی عملکرد سریالسازان پس از انقلاب را ارزیابی کنیم، میتوانیم ردپای این دلبستگی را در آثار حسن فتحی رصد کنیم و او را نزدیکترین کارگردان، به سبک کارگردانی و مهمتر از آن روایتگری علی حاتمی توصیف کنيم. «همسایهها» در سال 72 اولین سریال حسن فتحی بود و آخرین سریالش یعنی «زمانه» را هم در سال 91 برای تلویزیون ساخت.
* چه خاطراتی ساخته است؟
اگر بخواهیم در میان مجموع ساختههای یک کارگردان و کارهای خاطرهسازش نسبتی برقرار کنیم، احتمالا حسن فتحی یکی از بالاترین رتبهها را از آن خود خواهد کرد. از «پهلوانان نمیمیرند» و «روشنتر از خاموشی» در دهه 70 تا «شب دهم»، «مدار صفر درجه» و «میوه ممنوعه» در دهه 80، همواره این کارگردان و آثارش در فهرست علاقهمندیهای مخاطبان سیما قرار داشتهاند.
* این روزها چه میکند؟
بیشک باید حسن فتحی را یکی از مهمترین چهرههای تأثیرگذار در تثبیت سریالهای خانگی در سبد مصرفی مخاطبان دانست. کارگردانی که با مجموعه «شهرزاد» طیف گستردهای از مخاطبان را مجاب میکرد تا هر هفته دست در جیب خود کرده و قسمت تازه سریال را خریداری کنند. فتحی بعد از توفیق «شهرزاد» این اواخر «جیران» را هم در شبکه خانگی به سرانجام رساند تا نشان دهد فعلا قصد بازگشت از این میدان به قاب تلویزیون را ندارد.
مهران مدیری/ 10 سریال
* از او چه میدانیم؟
با فاصله باید او را فاتح قلههای کمدیسازی در قاب تلویزیون طی 4 دهه گذشته بهحساب بیاوریم. کارگردان و بازیگری که در اوایل دهه 70 ساخت مجموعههای طنز آیتمی را در دستور کار خود قرار داد و نسلی از کمدینهای تلویزیون در سالهای بعد را در همین تجربههای با خود همراه کرد. مهران مدیری با «پلاک 14» در سال 78 بود که آرامآرام از فضای آیتمی فاصله گرفت و سریالسازی را تجربه کرد.
* چه خاطراتی ساخته است؟
آنقدر در تلویزیون خاطرهسازی کرده است که تا همین اواخر میشد او را با حداقل خطا در تحلیل، یکی از موثرترین و محبوبترین چهرههای تلویزیونی در سالهای بعد از انقلاب دانست؛ از آیتمهای «ساعت خوش» و مجموعههای «پاورچین» و «نقطهچین» گرفته تا «شبهای برره» تکرارناشدنی و «مرد هزار چهره» و «درحاشیه». مهران مدیری مانند هر هنرمند دیگری اوج و فرود در کارنامهاش کم نداشته اما برآیند فعالیتهایش او را تبدیل به چهرهای خاطرهساز در قاب تلویزیون کرده است.
* این روزها چه میکند؟
«دورهمی» تا اینجا آخرین همکاری مدیری با تلویزیون است که متأثر از حواشی و اعتراضات اجتماعی سال گذشته، بخش قابلتوجهی از آن هنوز اجازه پخش پیدا نکرده است. رابطه میان مدیری و تلویزیون در حال حاضر بهگونهای است که بعید است هیچیک از طرفین تمایلی به همکاری تازه داشته باشند؛ اما اینکه کدام طرف بیشتر از این قطع همکاری متضرر میشوند، جای تأمل دارد.
بیژن بیرنگ/ 6 سریال
* از او چه میدانیم؟
نام او را همیشه همراه با دوست و همکار نزدیکش در حافظهمان ثبت کردهایم. بیژن بیرنگ و مسعود رسام، در دهه 70 از موثرترین کارگردانان در تلویزیون بودند و بخشی از سریالهای جریانساز تلویزیون با امضای آنها به آنتن رسیده است. بیرنگ در سالهای ابتدایی بعد از انقلاب جزو فعالان برنامهسازی در حوزه طنز و کودک در تلویزیون بود که از آثاری که او در فرآیند خلق آنها سهم داشته است، میتوان به «چاق و لاغر» اشاره کرد. او را نمیتوان از چهرههای پرکار در عرصه سریالسازی بهحساب آورد اما قطعا یکی از موثرترینها بوده است.
* چه خاطراتی ساخته است؟
مجموعه «همسران» و «خانه سبز» در کارنامه بیژن بیرنگ و مسعود رسام حکم قله را دارند. سریالهایی جذاب و خیابان خلوتکن که همین امروز هم برای طیف گستردهای از مخاطبان سیما در دهه 70 رنگ و طعمی بهشدت نوستالژیک دارند. بیرنگ بعدها تلاش کرد تجربه «خانه سبز» را در قالب مجموعه «سرزمین سبز» تکرار کند که به دلایل متعددی شکست خورد!
* این روزها چه میکند؟
او سالهاست که نه فقط از تلویزیون که از فعالیتهای هنری دیگر هم فاصله گرفته است. بیرنگ دورخیز ناکامی در شبکه نمایش خانگی با مجموعه «عشق تعطیل نیست» داشت و بعد از آن بهطور کامل از کارگردانی کنارهگیری کرد. کارگردان «خانه سبز» در یکی از آخرین مصاحبههای خود از مردم بابت ساخت این سریال، عذرخواهی کرد!
رضا عطاران/ 6 سریال
* از او چه میدانیم؟
یکی از موفقترین کمدینهای برخاسته از جریان «ساعت خوش» در سالهای ابتدایی دهه 70 در قاب تلویزیون بهحساب میآید که در سالهای اخیر تبدیل به یکی از ستارههای بیرقیب در فرآیند فتح گیشه سینماها شده است. رضا عطاران هم در مقام بازیگر، هم در مقام فیلمنامهنویس و هم در مقام کارگردان یکی از چهرههای خلاق، موثر و محبوب در جریان سریالسازی در دهههای مختلف تلویزیون بوده است. برخی همین پشتوانه را متضمن توفیق عطاران در سینما میدانند.
* چه خاطراتی ساخته است؟
اگر خاطراتی که از دوران بازیگری عطاران در مجموعههایی همچون «ساعت خوش» داریم را فاکتور بگیریم، او در مقام کارگردان هم تجربههای متفاوتی را روانه آنتن تلویزیون کرده است که برخی از آنها تا همین امروز ماندگار بودهاند. از مجموعه آیتمی و عجیب و غریب «قطار ابدی» گرفته تا «خانه بهدوش»، «متهم گریخت»، «ترش و شیرین» و «بزنگاه». این ساختههای رضا عطاران هنوز هم در بازپخش چندباره، مخاطبان بسیاری را جذب تلویزیون میکنند.
* این روزها چه میکند؟
سریال «بزنگاه» در سال 87 با حواشی بسیاری روی آنتن رفت و آنقدر در معرض انتقادات عجیب و غریب قرار گرفت که عطاران عطای سریالسازی در تلویزیون را به لقایش بخشید و خود را سرگرم کسب تجربه در زمینه کارگردانی سینما کرد. او این روزها همچنان ستارهای درخشان در سینمای کمدی بهحساب میآید و هیچ نشانهای مبنیبر احتمال بازگشت او به عرصه سریالسازی در تلویزیون وجود ندارد.
کیانوش عیاری/ 4 سریال
* از او چه میدانیم؟
اگر بخواهیم فصل مشترکی میان صفاتی از جنس صراحت و جسارت با طمأنینه و آرامش ترسیم کنیم، میتوان کیانوش عیاری را بهعنوان یک چهره نمادین معرفی کرد. کارگردانی که هم در سینما و هم در تلویزیون همواره سایه حواشی و جنجالها برسر پروژههایش بوده اما همواره در اوج آرامش، با لبخندی کنایهآمیز بر لب، راهش را ادامه داده است. عیاری پیشتر مصائب ورود خودش به دنیای فیلمسازی را به لحنی طنزآمیز اما تلخ در فیلم «شبح کژدم» روایت کرده است. فیلم «خانه پدری» آخرین فیلم اکرانشده عیاری در سینما بهحساب میآید که تا به امروز جنجالیترین فیلم او هم بوده است.
* چه خاطراتی ساخته است؟
عیاری تا به امروز تنها 4 سریال را کارگردانی کرده است که از میان آنها نمیتوان دو مجموعه موفق «هزاران چشم» و «روزگار قریب» را در میان مجموعههای خاطرهساز تلویزیون جای نداد. «روزگار قریب» فراتر از یک سریال بیوگرافیک درباره یکی از چهرههای شاخص علم طب در ایران، از منظر روایت تاریخ معاصر هم از موفقترین مجموعههای تلویزیون بهحساب میآید. این کارگردان باسابقه چند سالی هم درگیر ساخت سریال «87 متر» بود که از همان مراحل تولید با حاشیههایی مواجه بود.
* این روزها چه میکند؟
عیاری که این روزها چهاردهمین فیلم سینمایی خود را به سرانجام میرساند، چند سالی بود که چشم انتظار تعیینتکلیف سریال تازهاش هم بود؛ همان سریالی که حالا تلویزیون بهراحتی چوب حراج برآن زده است!
مرضیه برومند/ 14 سریال
* از او چه میدانیم؟
«دوستداشتنی»؛ این خلاصهترین توصیفی است که میتوان از یکی از تندترین و بهظاهر عصبیترین کارگردانان زن سینمای ایران داشت! مرضیه برومند همواره چهرهای تأثیرگذار، قدرتمند و در عین حال دوستداشتنی هم در صنف سینماگران و هم در میان مخاطبان سینما و تلویزیون بودهاست. او بهواسطه تجربههای ارزشمندش در زمینه تولیدات عروسکی، سهم ویژهای هم در خاطرات چند نسل از کودکان و نوجوانان ایرانی دارد.
* چه خاطراتی ساخته است؟
مرضیه برومند در میانه دهه 60 با «مدرسه موشها» پایهگذار جنسی از تولیدات عروسکی در تلویزیون ایران بود که بعدها زمینهساز شکلگیری تجربههای موفقی در سینمای ایران هم شد اما او در زمینه سریالسازی برای بزرگسالان هم یکی از خاطرهسازترینها بوده است. «آرایشگاه زیبا»، «خودرو تهران 11»، «هتل»، «کارآگاه شمسی» و «کتابفروشی هدهد» از شاخصترین یادگارهای برومند در عرصه سریالسازی هستند که در کنار ساختههای او برای کودکان و نوجوانان، تا به امروز در حافظهمان ماندهاند. کارگردانی «آبپریا» در سال 91 آخرین حضور برومند در تلویزیون بود که بیش از یک دهه از آن میگذرد.
* این روزها چه میکند؟
همین سال گذشته بود که مرضیه برومند در ادامه بلندپروازیهای بازیگوشانه خود سریال «شهرک کلیله و دمنه» را برای شبکه نمایش خانگی ساخت تا شاهد کوچ یکی دیگر از چهرههای موفق تلویزیون باشیم! برومند که این روزها عهدهدار مدیرعامل خانه سینما هم شده است، بعید است به این زودیها انگیزهای برای سریالسازی در قاب تلویزیون پیدا کند.
داوود میرباقری/ 5 سریال
* از او چه میدانیم؟
این روزها مشغول کارگردانی ششمین سریال خود است و شاید این عدد از نظر آماری چندان چشمگیر به نظر نیاید اما واقعیت این است که از نظر پروداکشن و کیفیت اجرایی، داوود میرباقری را بهجرأت میتوان یکی از پرکارترینهای عرصه سریالسازی تلویزیونی طی 4 دهه گذشته بهحساب آورد. کارگردانی که گزینه اصلی مدیران تلویزیون در دورههای مختلف برای سپردن کارهای جدی و ویژه بهخود بوده است و هنوز هم در این جایگاه رقیب چندان قدری ندارد.
* چه خاطراتی ساخته است؟
شاید برای نسلهای جدیدتر نام داوود میرباقری با خاطره سریالهای جذابی همچون «امام علی(ع)» و «مختارنامه» گره خورده باشد اما واقعیت این است که او از دههها قبلتر مشغول خاطرهسازی در قالب تلویزیون بود و برای قدیمیترها نامش یادآور سریالهایی همچون «رعنا» و «گرگها» هم هست. میرباقری علاوهبر اشرافی که بر ادبیات نمایشی دارد، ابزار تصویر را هم به خوبی میشناسد و همین ویژگی از او چهرهای خاص و منحصربهفرد در میان کارگردانان سینما و تلویزیون ساخته است.
* این روزها چه میکند؟
داوود میرباقری که از سالها قبل انرژی خود را بر روی به سرانجام رساندن یکی از مهمترین آرزوهایش یعنی ساخت سریال «سلمان فارسی» متمرکز کرده است، این روزها همچنان مشغول کارگردانی این پروژه است. پروژهای دشوار و پیچیده که تلویزیون امید بسیاری به آن بسته است اما بعید است زودتر از 5 سال آینده بتواند به آنتن برسد!
سروش صحت/ 8 سریال
* از او چه میدانیم؟
یکی از کمدینهایی است که همزمان با بازیگری در مجموعههایی مانند «جنگ 77» و «ببخشید شما» دستی هم به قلم داشت و برای مجموعههای طنز تلویزیون در دهه 70 نویسندگی هم میکرد. اهالی رسانه و سینما، سروش صحت را بیش از هر چیز بهواسطه ارتباط عمیق و مستمرش با کتاب میشناسند و همین همراهي با دنیای کلمات و ادبیات او را تبدیل به یکی از چهرههای خلاق در عرصه نویسندگی و کارگردانی کرده است. «جهان با من برقص» يك ورودی قدرتمند برای صحت به عرصه کارگردانی سینما بود.
* چه خاطراتی ساخته است؟
اگر بخواهیم نقشآفرینیهایش را فاکتور بگیریم، سروش صحت در مقام کارگردان هم تجربههای خاطرهساز بسیاری را در کارنامه خود ثبت کرده است، از «ساختمان پزشکان» و «پژمان» گرفته تا «شمعدونی». اما بیتردید میتوان قله درخشش سروش صحت در عرصه سریالسازی تلویزیونی را سهگانه «لیسانسهها» دانست. مجموعهای که بازپخش چندباره آن در همین دوماهه ابتدایی امسال هم مخاطبانی پیگیر و پروپاقرص داشت.
* این روزها چه میکند؟
از زمانی که با حذف «کتابباز»، زمزمههای مخالفت مدیران جدید تلویزیون با حضور سروش صحت در قاب تلویزیون مطرح شد، قابل پیشبینی بود که باید منتظر کوچ این کارگردان موفق هم به شبکه نمایش خانگی باشیم. «مگه تموم عمر چندتا بهاره» عنوان اولین سریالی است که صحت در شبکه خانگی ساخته و بهزودی عرضه میشود. صحت فعلا تمرکز خود را بر روی سینما و شبکه خانگی گذاشته است.
مهدی فخیمزاده/ 8 سریال
* از او چه میدانیم؟
هم در بازیگری و هم در کارگردانی از چهرههای معتبر سینما و تلویزیون بهحساب میآید. مهدی فخیمزاده که از نسل اول فیلمسازان برخاسته از سینمای دهه 50 محسوب میشود و از همان سالهای پیش از انقلاب بازیگری، کارگردانی و فیلمنامهنویسی را تجربه کرده بود، بعد از انقلاب با فیلمهای شاخصی چون «تشریفات»، «مسافران آفتاب»، «خواستگاری» و «همسر» توانست همزمان نظر منتقدان و مخاطبان را به سمت آثار خود جلب کند. فخیمزاده همزمان در تلویزیون هم سراغ کارگردانی سریالهای الفویژه و تاریخی رفت.
* چه خاطراتی ساخته است؟
«تنهاترین سردار» اولین تجربه سریالسازی مهدی فخیمزاده در تلویزیون بود که به پشتوانه موفقیت آن بعدها ساخت «ولایت عشق» هم به او سفارش شد. فخیمزاده اما بیشتر علاقهمند به داستانهای پلیسی و معمایی بود و در همین راستا سریال ماندگار «خواب و بیدار» را کارگردانی کرد. «همنفس» و «ساختمان 85» هم از تجربههای موفق او بودند.
* این روزها چه میکند؟
فخیمزاده بعد از کارگردانی «فوقسری» در سال 93 دیگر سریالی در تلویزیون نساخت اما در سال 1400 بهعنوان بازیگر در سریال «موج اول» دیده شد. او سال گذشته مهمان ویژه چهلویکمین جشنواره فیلم فجر هم بود، همان جشنوارهای که با قهر گسترده بازیگران و چهرهها برگزار شد. مهدی فخیمزاده که پیشتر با نقشآفرینی در «مختارنامه» همکاری درخشانی را با داوود میرباقری تجربه کرده بود، این روزها مشغول ایفای نقش در سریال «سلمان فارسی» هم هست.
امرالله احمدجو/ 3 سریال
* از او چه میدانیم؟
شاید اگر بخواهیم تعداد سریالها را ملاک قرار دهیم، در نظر گرفتن سهمی برای امرالله احمدجو در فهرست سلاطین سریالسازی سیما، چندان وجهی نداشته باشد اما او بيتردید از شاخصترین چهرههایی است که تجربههایش در حوزه سریالسازی را میتوان جزو داشتههای گرانسنگ تلویزیون بهحساب آورد. احمدجو خیلی بیشتر از سه سریالی که کارگردانی کرده است در خاطرات تلویزیونی ما سهیم است.
* چه خاطراتی ساخته است؟
مگر میشود صحبت از خاطرات سریالی در میان باشد و حداقل یک نفر در حافظهاش تیتراژ سحرانگیز «روزی روزگاری» را مرور نکند؟ در نظرخواهیهای متنوعی، درباره برترین سریالهای تاریخ تلویزیون ایران، همواره این مجموعه تلویزیونی جایگاهی ثابت در میان صدرنشینان داشته است. نقشآفرینی درخشان بازیگرانی چون ژاله علو، خسرو شکیبایی، محمد فیلی و محمود پاکنیت در این سریال، فراموشنشدنی است.
* این روزها چه میکند؟
احمدجو در طول سالهای فعالیت خود در مقام فیلمنامهنویس و کارگردان، دو نوبت دیگر برای تکرار توفیق خود در مجموعه «روزی روزگاری» دورخیز کرد اما واقعیت این است که نه «پشت کوههای بلند» و نه «تفنگ سرپر» نتوانستند آن خاطره را تکرار کنند. احمدجو اما پشتوانهای غنی برای افزایش کیفیت تجربههای دیگران هم محسوب میشود و شاید به همین دلیل این روزها در مقام نویسنده فیلمنامه در کنار داوود میرباقری قرار گرفته تا پروژه بزرگ «سلمان» را به سرانجام برسانند. معلوم نیست در آینده آیا بار دیگر اثری مستقل از او در تلویزیون خواهیم دید یا نه.
سعید سلطانی/ 20 سریال
* از او چه میدانیم؟
در سالهای پایانی دهه 60 و زمانیکه تازه داشت وارد دنیای سینما میشد، بازیگری مقابل دوربین را هم تجربه کرد اما خیلیزود به سمت کارگردانی گرایش پیدا کرد، البته نه در سینما که در تلویزیون. سریالی بهنام «کت و شلوار خواستگاری» اولین مجموعه تلویزیونی است که نام سعید سلطانی بهعنوان کارگردان در تیتراژ آن نقش بست اما 5 سال دیگر زمان لازم بود تا در سال 79 سریال «پس از باران» روانه آنتن شود و نام سعید سلطانی بهعنوان یکی از سریالسازان توانمند در جذب مخاطب، تثبیت شود.
* چه خاطراتی ساخته است؟
حتما که در فهرست 20 سریالی که تا به امروز به کارگردانی سعید سلطانی به تولید رسیده است، «پس از باران» ویژهترین جایگاه را از نظر خاطرهسازی دارد اما مخاطبان کم سنوسالتر تلویزیون احتمالا این کارگردان را با مجموعه پرسروصدای «ستایش» بهیاد میآورند. سریالی که با ایدهای از ایرج قادری در جریان تولید قرار گرفت و فیلمنامه سعید مطلبی آن را قوام بخشید اما کارگردانی آن برعهده سعید سلطانی بود.
* این روزها چه میکند؟
بعد از پایان پخش سریال «یاور» در رمضان 1400 بهعنوان آخرین سریالی که با امضای سعید سلطانی روی آنتن تلویزیون رفت، در قریب به دو سال اخیر، کمتر خبری از فعالیتهای او داشتهایم و تنها یک بار در واکنش به احتمال ساخت فصل چهارم «ستایش» تأکید کرد هنوز هیچ چیز معلوم نیست!
قاسم جعفری/ 11 سریال
* از او چه میدانیم؟
علاقه عجیبی به حاشیهسازیهای رسانهای دارد و این ویژگیاش در ماههای اخیر بیشتر در روند فعالیتش بهعنوان مدیر یکی از تماشاخانههای خصوصی در حوزه تئاتر بروز و نمود داشته است. با اینهمه اما قاسم جعفری نامی نیست که برای سریالبازهای حرفهای ناشناخته باشد. او و همسرش صدیقه صحت که از تهیهکنندگان تلویزیونی است، در مقطعی از زوجهای فعال در عرصه سریالسازی بودند و اتفاقا عملکرد قابلدفاعی هم داشتند. جعفری از میانه دهه 70 وارد میدان سریالسازی شد و در نیمه نخست دهه 80 به مدعی اصلی کارگردانی سریالهای پرمخاطب در تلویزیون تبدیل شد.
* چه خاطراتی ساخته است؟
بیراه نیست اگر بگوییم هنوز هم بسیاری از مخاطبان تلویزیون در دهه 80 بازیگران جوان سریال «خط قرمز» مثل سروش گودرزی، پویا امینی و بهخصوص شهرام حقیقتدوست را با کاراکترهایشان در همین سریال بهجا میآورند. قاسم جعفری حدود دو سال بعد از توفیق «خط قرمز»، با «مسافری از هند» بار دیگر در عرصه جذب مخاطبان تلویزیون، قدرتنمایی کرد و بعدها با «کمکم کن» ساخت سریال مناسبتی را هم تجربه کرد.
* این روزها چه میکند؟
کارنامه قاسم جعفری فرازوفرود کم نداشت اما تجربه آخرش یعنی «زندگی زیباست» که در سال 98 ساخته شد و با حواشی بسیار و سانسور شدید به آنتن رسید، باعث شد تا او دست به قلم ببرد و اعتراض خود علیه مدیران صداوسیما را رسانهای کند و بعید است دیگر شاهد همکاری او با تلویزیون باشیم.
احمد امینی/ 7 سریال
* از او چه میدانیم؟
از چهرههای تحصیلکرده و باسواد در میان کارگردانان سینما و تلویزیون است که در دهههای ابتدایی مواجههاش با هنر نمایش، دست به قلم داشت و از منتقدان و نویسندگان نشریات هنری و سینمایی بود. امینی از ابتدای دهه 70 کارگردانی در سینما را آغاز کرد و در میانه همین دهه با فیلم «غریبانه» جایگاه خود را در میان مخاطبان سینما تثبیت کرد. در همان میانه دهه 70 هم بود که امینی سریالسازی در تلویزیون را با ساخت چند مینیسریال تجربه کرد.
* چه خاطراتی ساخته است؟
در فرآیند سریالسازی احمد امینی بیشک میتوان «اولین شب آرامش» را یک اتفاق و یک اوج قلمداد کرد. سریالی که فیلمنامه آن را سعید شاهسواری نوشت و خودش هم آن را تهیه کرد تا احمد امینی هم بتواند در فهرست کارگردانان خاطرهساز تلویزیون جای بگیرد. امینی در ادامه همین تجربه، سریال «بیگناهان» را هم در همکاری مشترک با سعید شاهسواری به آنتن رساند. «داوران» و «ماهوپلنگ» اما نتوانستند چرخه توفیقات سریالی امینی در تلویزیون را تکمیل کنند.
* این روزها چه میکند؟
کارگردانی مشترک سریال «بیگانهای با من است» با همراهی آرش معیریان در سال 98 آخرین تجربه سریالسازی احمد امینی برای تلویزیون بود که البته باید اعتراف کرد که تجربه موفقی برای این فیلمساز باسابقه نبود. این کارگردان از آن مقطع بهطور کامل از عرصه تولید کناره گرفته و مدتهاست که نه در سینما و نه در تلویزیون فعالیتی نداشته است.
