روزنامه هفت صبح، احمد رنجبر| امروز سالروز تولد اصغر فرهادی است؛ فیلمساز برجسته کشورمان که حالا شهرتی جهانی دارد و کمپانیهای فیلمسازی برایش فرش قرمز پهن میکنند و ستارههای شاخص دنیا مشتاق بازی در فیلمهایش هستند. در کارنامه حرفهای فرهادی، یک بخش مهم وجود دارد و آن فعالیت در تلویزیون است. او کارش را با نگارش متن برای سریالهای آیتمی شروع کرد و در ادامه در قامت کارگردان سریال، پشت دوربین ایستاد.
حالا و با تماشای دوباره سریالهای فرهادی میتوان پی برد او از همان زمان سوداهایی بزرگ در سر داشته و دنبال رقم زدن اتفاقات متفاوت بوده است. اصغر فرهادی تنها کارگردانی نیست که فعالیت حرفهای خود بهعنوان نویسنده و کارگردان را از تلویزیون شروع کرد. درباره 9 چهره دیگر نوشتهایم که البته باز هم نامهای دیگري میتوان به این فهرست افزود؛ ازجمله محمدحسین مهدویان که مجموعه مستند او یعنی «آخرین روزهای زمستان» نامش را سر زبانها انداخت.
او زندگی شهید حسن باقری را به شیوهای خاص روایت کرد و همین شیوه را در ساخت فیلم «ایستاده در غبار» با موضوع حاجاحمد متوسلیان پی گرفت. مهدویان حالا از کارگردانهای موفق و مطرح سینما و شبکه خانگی است. جمشید محمودی که این روزها طعم خوش موفقیت را بهخاطر «پوست شیر» زیر زبان دارد، ابتدا در تلویزیون تلهفیلم ساخت… . در پرونده پیشرو، اشاره اعداد به کارگردانی چهرهها است و فعالیت نویسندگی، بازیگری و… آنها را شامل نمیشود.
اصغر فرهادی
فعالیت تلویزیونی: 12
کارنامه تلویزیونی: فرهادی تجربیات مختلفی با تلویزیون از سر گذرانده. او کارش را با نگارش متن برای جُنگ شبانهای به اسم «خانه شماره 5» و یک مجموعه نمایشی با نام «مثل زندگی» در سال 75 شروع کرد. «ماه مهربان» به کارگردانی بهروز بقایی اولین سریال شبکه تازهتاسیس پنج بود و اولین فیلمنامه فرهادی. نگارش فیلمنامه فصل اول «روزگار جوانی» جدیترین تجربه فرهادی است. او کمی بعد فیلمنامه «پزشکان» را نوشت و سال 77 «چشم بهراه» را کارگردانی کرد.
«مجتمع مسکونی فرخ و فرج» و «داستان یک شهر» دیگر تجربههاي او در کارگردانی و نویسندگی سریال است. در کارنامه فرهادی نویسندگی و خوانندگی تیتراژ سریال «یادداشتهای کودکی»، کارگردانی تکاپیزود «چراغ جادو» و فیلمنامه «پشت کنکوریها» دیده میشود. او طراح «شهری که دوستش داریم» با موضوع زیارت امام رضا(ع) هم هست. فرهادی در تلویزیون کارنامهای قابل دفاع از خود بهجا گذاشت.
کارنامه سینمایی: فرهادی سینما را با «ارتفاع پست» شروع کرد که در آن با حاتمیکیا بهعنوان نویسنده همکاری داشت. خیلیزود اما در قامت نویسنده و کارگردانی مستقل ظاهر شد و توجه خاص و عام را بهخود جلب کرد؛ از «رقص در غبار» تا «فروشنده».
موقعیت کنونی: فرهادی جایگاهی بالا در هنر دارد؛ با دو جایزه اسکار و نیز جوایز متعدد داخلی و خارجی و همچنین ساخت فیلم در خارج از کشور با همکاری ستارههای مطرح جهان.
مرضیه برومند
فعالیت تلویزیونی: 16
کارنامه تلویزیونی: پیش از انقلاب تجربه بازیگری داشت و بعد از انقلاب تمرکزش را بر کار کودک گذاشت. مرضیه برومند ابتدا مجموعه تلویزیونی «دیو چو بیرون رود» را ساخت و خیلیزود پی برد بچهها نیازهای مهمتری دارند. حاصل این دغدغه منجر به ساخت «مدرسه موشها» شد که همچنان جزو سریالهای تراز عروسکی دستهبندی میشود. برومند دغدغه خود در زمینه کار برای بچهها را رها نکرد که نتیجه آن شد: «بچهها بیدار، بچهها هوشیار»، «راویان اخبار»، «خونه مادربزرگه»، «قصههای تابهتا» و… . او برای گروه سنی بزرگسال هم سریال ساخت؛ از جمله: «هتل»، «ورثه آقای نیکبخت»، «کتابفروشی هدهد»، «همه بچههای من»، «آب پریا» و… . او علاوه بر ساخت 16 اثر، بهعنوان بازیگر هم در چندین سریال به ایفای نقش پرداخت.
کارنامه سینمایی: برومند بلافاصله بعد از موفقیت «مدرسه موشها» فیلم «شهر موشها» را ساخت که ازجمله رکوردداران جذب مخاطب است. او سالها بین تلویزیون و سینما در رفت و آمد بود که فیلمهای «الو! الو! من جوجوام»، «مربای شیرین» و «شهر موشها 2» حاصل کارگردانیاش در سینما است. برومند همچنین در این سالها بازیگری در فیلمها را ادامه داده.
موقعیت کنونی: سال پیش سریال عروسکی «شهرک کلیله و دمنه» را برای شبکه خانگی ساخت که تولید آن نیمه رها شد. حالا مدیرعامل خانه سینما است و بارها گفته اگر شرایط فراهم باشد دوباره با تلویزیون همکاری میکند.
داوود میرباقری
فعالیت تلویزیونی: 6
کارنامه تلویزیونی: در توضیح زندگی سیدداوود میرباقری به نکتهای جالب برمیخوریم؛ او فارغالتحصیل مهندسی معدن از دانشگاه امیرکبیر تهران است اما علاقهاش به هنر باعث میشود یک دوره سه ساله هنرآموزی تئاتر در «تئاتر شهر» را بگذراند و در سال ۱۳۵۹ فعالیتش در تئاتر و همزمان در تلویزیون را آغاز کند. میرباقری وقتی به سمت سریالسازی آمد که از نظر فکری، به بلوغ رسیده بود. این نکته را بهوضوح میتوان در سریال «گرگها» دید که سال 67 پخش شد و مورد توجه قرار گرفت. این اتفاق برای دومین سریالش یعنی «رعنا» هم رخ داد اما میرباقری سودایی بزرگتر در سر داشت که در ساخت سریال «امام علی (ع)» به بار نشست. این سریال راهی تازه در تولید مجموعههای مذهبی-تاریخی گشود و همچنان کیفیت آن از منظر مختلف زبانزد است. «معصومیت از دست رفته» و «مختارنامه» دو سریال شاخص و محبوب ديگر این کارگردان هستند.
کارنامه سینمایی: میرباقری بعد از ساخت سریال «امام علی (ع)» تصمیمی جسورانه گرفت و «آدم برفی» را کارگردانی کرد. «ساحره» و «مسافر ری» دیگر فیلمهای میرباقری هستند که فضایی کاملا متفاوت از هم دارند.
موقعیت کنونی: میرباقری همواره بین سینما و تلویزیون در رفت و آمد بوده. او سال 92 و 94 دو سریال «شاهگوش» و «دندون طلا» را هم برای شبکه نمایش خانگی ساخت. میرباقری این روزها مشغول ساخت سریال تلویزیون «سلمان فارسی» است.
ایرج طهماسب
فعالیت تلویزیونی:09
کارنامه تلویزیونی: ایرج طهماسب در تلویزیون همه کار کرده؛ از اجرا و بازیگری تا نویسندگی، کارگردانی، برنامه سازی، عروسک گردانی و خوانندگی. او فعالیت خود را اوایل دهه شصت به عنوان برنامهساز و مجری شروع کرد که کارگردانی «سقائک و شانهبسر دانا» سرآغاز آن است. سال 1366 «سلامتی چه خوبه» و «دکتر عروسکی» را با اجرای خودش روی آنتن برد. سال 1370 برنامهای به اسم «النگ و دولنگ» ساخت. این برنامه دو بازیگر داشت و خودش فقط نریشن میگفت. «جغجغه و فرفره» و «صندوق پست» جزو آثاری بودند که ابتدای دهه هفتاد به کارگردانی و اجرای او ساخته شدند. جذابیت «کلاهقرمزی» باعث شد که از آن به بعد، فعالیت تلویزیونیاش را معطوف به این شخصیت کند.او در «مدرسه موشها» به عنوان عروسکگردان و صداپیشه با این گروه همکاری داشت و در مجموعه «خونه مادربزرگه» هم همکاری داشت.
کارنامه سینمایی: اولین فیلمی که طهماسب كارکرد «کلاهقرمزی و پسرخاله» بود که فروش بالایی داشت. «یکی بود، یکی نبود» را با استفاده از عروسکهای دیگری ساخت و سال 1380 با «دختر شیرینیفروش» کمدی را تجربه کرد. «زیر درخت هلو» دیگر کمدی طهماسب محسوب میشود. «کلاهقرمزی و سروناز» و «کلاهقرمزی و بچهننه» دو فیلم دیگر از سهگانه کلاهقرمزی هستند. او چند فیلمنامه برای دیگران هم نوشته است.
موقعیت کنونی: اختلاف سازندگان «کلاه قرمزی» با تلویزیون منجر به خداحافظی طهماسب و ساخت مجموعه موفق و محبوب«مهمونی» برای شبکه خانگی شده است.
حسن فتحی
فعالیت تلویزیونی: 14
کارنامه تلویزیونی: علاقه حسن فتحی به هنر باعث شد در رشته تخصصی تحصیلیاش (روانشناسی) فعالیت نکند. او ابتدا بازیگری در تئاتر را تجربه کرد و در ادامه سراغ نوشتن نقد و یادداشت برای مجلات رفت. فتحی سال 72 اولین سریالش را کارگردانی کرد که در زمان پخش مورد توجه قرار گرفت. او بعد از کارگردانی 4مجموعه، به «پهلوانان نمیمیرند» رسید که سال 76 پخش شد و تحسین خاص و عام را برانگیخت. «فردا دیر است» سریال بعدی فتحی بود؛ کارگردانی که سودای زیادی در سر داشت و با «شب دهم»، «مدار صفر درجه» و «میوه ممنوعه» مخاطب را پای تلویزیون میخکوب میکرد. «اشکها و لبخندها»، «در مسیر زایندهرود» و «زمانه» دیگر سریالهایی هستند که فتحی برای تلویزیون ساخت.
کارنامه سینمایی: «ازدواج به سبک ایرانی»، «پستچی سه بار در نمیزند»، «کیفر»، «یک روز دیگر» و «مست عشق» فیلمهایی هستند که فتحی کارگردانی کرده که آخری هنوز اکران نشده است. فیلم دوم و سوم این کارگردان بیشتر مورد توجه قرار گرفتهاند.
موقعیت کنونی: حسن فتحی پس از حواشی «زمانه» دیگر حاضر به همکاری با تلویزیون نشد. او سه فصل از سریال «شهرزاد» را در شبکه نمایش خانگی ساخت که سری اول آن را میتوان یک اتفاق خاص در این مدیوم تعبیر کرد. او همچنین «جیران» را کارگردانی کرد که نوروز امسال پرونده آن در فیلیمو بسته شد.
مهران مدیری
فعالیت تلویزیونی :20
کارنامه تلویزیونی: نامش با تلویزیون پیوند خورده و بخش زیادی از خاطرات مردم حاصل طنازیهای اوست. مهران مدیری بعد از چند تجربه نه چندان موفق، با « پرواز ۵۷ » در قامت کارگردان و البته بازیگر ظاهر شد.«ساعت خوش» در سال 73 اتفاقی مهم در کمدیسازی است. او بعد از این که برای مدتی طعم ممنوعالکاری را چشید، با مجموعههای مختلف لحظاتی خوش برای مخاطبان رقم زد. «جُنگ ۷۷ »،« ببخشید شما » و « پلاک ۱۴» از این جمله هستند که غالبا در قالب کمدیهای آیتمی ساخته شدند. سریالهای «پاورچین»، «نقطه چین»، «جایزه بزرگ»، «شبهای برره»، «باغ مظفر»، «مرد هزار چهره» و «مرد دو هزار چهره» دیگر آثار شاخص مدیری در مقام کارگردان و بازیگر محسوب میشوند. او سالها اجازه فعالیت در تلویزیون نداشت تا این که با سریال دو فصلی «در حاشیه» و برنامه «دورهمی» همکاریاش را پی گرفت.
کارنامه سینمایی: مدیری علاوه بر بازی در چندین فیلم، «ساعت پنج عصر» را به عنوان کارگردان درکارنامه دارد. او در شبکه خانگی هم سازنده سریالهای«گنج مظفر»، « قهوه تلخ»، «ویلای من»،« شوخی کردم»،« عطسه»،« هیولا» و «دراکولا» است.
موقعیت کنونی: مدیری پس از فوت مهسا امینی به نشانه اعتراض اعلام کرد تلویزیون حق پخش ادامه «دورهمی» را ندارد. تلویزیون هم حرف او را گوش کرده! و مدیری فعالیتش را عجالتا در سینما و شبکه خانگی پی میگیرد.
رضا عطاران
فعالیت تلویزیونی : 8
کارنامه تلویزیونی: تجربیاتی در بازیگری و اجرا روی صحنه داشت اما این «ساعت خوش» بود که شهرت بازیگری رضا عطاران را رقم زد. او سال 76 کمدی آیتمی «سیب خنده» را کارگردانی کرد که به صورت هفتگی در مدت زمان بسیار کوتاهی روی آنتن میرفت اما به یکی از جذابترین برنامههای کودک و نوجوان تلویزیون بدل شد.«سیب خنده» یک شخصیت بامزه داشت به اسم «مجید دلبندم». رضا عطاران آن را برداشت و محور سریال تازهاش کرد و جواب گرفت.
«قطار ابدی» یکی از سریالهای موفق تلویزیون در سالهای پایانی دهه 70 محسوب میشود که به نام عطاران سند خورده. سریال «خانه به دوش» آغاز مسیر جدیدی است درکارنامه کارگردانی رضا عطاران. او یک سال بعد «متهم گریخت» را با داستانهایی از مردم فرودست کارگردانی کرد. «کوچه اقاقیا» و «ترش و شیرین» اما آثاری متوسط هستند. «بزنگاه» آخرین سریالی است که عطاران برای تلویزیون ساخت که همچنان جزو آثار خوب دستهبندی میشود.
کارنامه سینمایی: عطاران تا سالها بین سینما و تلویزیون در رفت و آمد بود و به پیشنهاد بازی در فیلمها پاسخ مثبت میداد. «خوابم میآد»، «ردکارپت» و «دراکولا» فیلمهایی هستند که عطاران پس از جدایی از تلویزیون کارگردانی کرد.
موقعیت کنونی: او بعد از حواشی «بزنگاه» دیگر حاضر به همکاری با تلویزیون نشد. عطاران همچنان بازیگر محبوبی است و غالب فیلمهایش گیشه دارند.
بهروز افخمی
فعالیت تلویزیونی: 04
کارنامه تلویزیونی: بهروز افخمی در مدرسه عالی تلویزیون و سینما درس تدوین خوانده و به همین خاطر است که همچنان در نظریاتش تاکیدی فراوان بر اهمیت تدوین در فیلمها و سریالها دارد. او بعد از ساخت چند فیلم کوتاه، سینمای حرفهای را در مقام مدیر فيلمبرداری فیلم «زیر باران» تجربه کرد. افخمی از همان ابتدا روحیهای کنجکاوانه داشته و از اینرو پیشنهاد فعالیت بهعنوان مدیر گروه فیلم و سریال را میپذیرد.
در همین زمان است که پی میبرد تیم سازنده سریال «کوچک جنگلی» به مشکل خوردهاند و خودش آستین بالا میزند. افخمی جوان با این کار هم جسارتش را به رخ میکشد و هم توانش در ساخت یک سریال سخت تاریخی را. این سریال مورد توجه قرار گرفت اما جالب آنکه افخمی پس از این موفقیت، تا سالها سریال نساخت و فعالیتش را در سینما پی گرفت. او سال 86 تلهفیلم «یازده دقیقه و سی ثانیه» را ساخت؛ سال 88 سراغ سریال «عملیات ۱۲۵» رفت و سال 1400 سریال «رعد و برق» را کارگردانی کرد که سرنوشت پخش آن نامشخص است.
کارنامه سینمایی: شروع افخمی در سینما هم طوفانی است و همچنان «عروس» یک اثر شاخص و جریانساز لقب دارد. دیگر ساختههای این کارگردان هم محل توجه بودهاند.
موقعیت کنونی: در سالهای اخیر تمرکز افخمی بر اجرای برنامههای سینمایی تلویزیون بوده.
سیدرضا میرکریمی
فعالیت تلویزیونی: 2
کارنامه تلویزیونی: فعالیتهای سینمایی خود را از سال ۱۳۶۶ با فیلم کوتاه ۱۶میلیمتری آغاز کرد و در ادامه دو سریال تلویزیونی بهنامهای «ماجراهای آفتاب و عزیز خانم» و «بچههای مدرسه همت» را برای تلویزیون ساخت. آنچه شهرت سیدرضا میرکریمی را به همراه داشت «بچههای مدرسه همت» بود که سال 76 پخش شد. این سریال زندگی تعدادی دانشآموز را روایت میکرد که در مدرسه راهنمایی «همت» بهطور شبانهروزی مشغول تحصیل و زندگی بودند. این سریال زمینهساز شهرت مهران رجبی هم شد.
کارنامه سینمایی: سیدرضا میرکریمی خیلیزود مسیر خود از تلویزیون را به سمت سینما کج کرد. او سال 78 «کوک و سرباز» را ساخت که نگاه خاص آن به دل پیگیران سینما نشست. یک سال بعد «زیر نور ماه» توجهات را به سمت او جلب کرد و میرکریمی جایگاهی مطمئن در سینما بهدست آورد. «اینجا چراغی روشن است»، «خیلی دور، خیلی نزدیک»، «به همین سادگی»، «امروز»، «دختر»،«قصر شیرین» و «نگهبان شب» فیلمهایی هستند که میرکریمی ساخت. او کارگردانی معتبر در سینما است.
موقعیت کنونی : عجالتا تصمیم سیدرضا میرکریمی ساخت فیلم است. سالها پیش اما قصد داشت سریالی درباره جهان پهلوان تختی براساس فیلمنامه علیرضا نادری را برای شبکه دو کارگردانی کند که این اتفاق رخ نداد. بعید است شاهد بازگشت دوباره او در تلویزیون باشیم.
رامبد جوان
فعالیت تلویزیونی : 08
کارنامه تلویزیونی: شهرت رامبد جوان به خاطر بازی در سریالهای تلویزیونی بود که شاخصترین آن «خانه سبز» و «سرزمین سبز» است. او با چند سریال به عنوان نویسنده هم همکاری داشت تا اینکه سال 77 مجموعه طنز آیتمی «جمعه بازار» را کارگردانی کرد. این اثر در آن سالها دیده شد و نشان داد جوان دنبال تجربیاتی تازه در حوزه کمدی است. اولین سریال جوان «گمگشته» نام دارد که جزو موفقترین آثار مناسبتی ماه رمضان لقب دارد.
او سال 81 «باغ بلور» را ساخت که فرصت نمایش بهدست نیاورد. در کارنامه او سریالهای نه چندان موفق «نشانی» و «توطئه فامیلی» هم دیده میشود. «مسافران» اما در مقیاس بالایی دیده شد و همچنان مخاطبان از این سریال کمدی به نیکی یاد میکنند. جوان برنامه گفتوگو محور «گپ» را هم در قالبی متفاوت ساخت. اوج کارنامه تلویزیونی جوان را باید در برنامه «خندوانه» جستوجو کرد.
کارنامه سینمایی: جوان اولین فیلم سینماییاش « اسپاگتی در هشت دقیقه» را سال 83 در حالی ساخت که پیشتر کارگردانی در تلویزیون را تجربه کرده بود.«پسر آدم، دختر حوا» و «ورود آقایان ممنوع» کمدیهای موفق جوان هستند و «نگار» و «قانون مورفی» ماجراجوییهای او در عرصه کارگردانی محسوب میشوند. او سریال خانگی «مردم معمولی» را هم در کارنامه دارد.
موقعیت کنونی: احتمال زیاد جوان از این به بعد بر سینما و شبکه خانگی متمرکز باشد.
