روزنامه هفت صبح| گلچینی از اشعار عاشقانه جهان : احمد پوری، مترجم و داستاننویس، گلچینی از شعر امروز جهان با محوریت عشق را در کتابی بهنام «یک حرف نامکرر» گردآوری کرده است. پوری در پیشگفتار این اثر اشاره کرده بیشتر شاعرانی که شعرشان را ترجمه کرده زندهاند یا بهتازگی درگذشتهاند. مراد از عشق هم نوع زمینی آن است. در گزینش اشعار، نگرش امروزی به عشق مهم بوده که گاهی با تلقی مرسوم فاصله دارد.
عشق حاضر در این شعرها، صریح، بدون ابهام شخصی و دور از نماد است و در مجموع، همه شعرهای کتاب «یک حرف نامکرر» و دور از تقریر و بیان هستند. حرف نخست گزینش و تعداد اشعار هر شاعر در این کتاب را انتخاب پوری میزند و در پایان هر شعر، نام شاعرش به لاتین و زندگینامه کوتاهی از او درج شده است. «شعر آمریکای شمالی»، «بریتانیا»، «فرانسه»، «ایتالیا»، «شاعران اسپانیاییزبان»، «روسیه»، «اروپای شرقی»، «کانادا»، «ترکیه» و «شعر عرب» عناوین ۱۰ فصل این کتاب هستند.
در بخشی از شعر «قلب زن» اثر جورجیا جانسن میخوانیم: «قلب زن با سپیدهدم بیرون میرود/ چون پرندهای تنها بال میزند نرم، پیش میرود/ تا دوردستها، فراز کوهها و درههای زندگی/ و در اوج پرواز است که بار دیگر به سوی خانه برمیگردد/ قلب زن با شب بازمیگردد/ در قفسی سرشار از تعهد و وظیفه جای میگیرد/ و سعی میکند از خاطر ببرد رویای ستارگانی را/ که اکنون فرو میریزند بر میلههای قفس». نشر مرکز کتاب «یک حرف نامکرر» را در ۲۰۰ صفحه با بهای ۹۸ هزار و ۵۰۰ تومان منتشر کرده است.
ادبیات غیرداستانی زنان
بنیاد جایزه ادبیات داستانی زنان اعلام کرد با توجه به اینکه آثار نویسندگان زن در مقایسه با آثار مردان، شانس کمتری برای نقد و بررسی یا برنده شدن دارند، قصد دارد نخستین جایزه ادبیات غیرداستانی زنان را در سال 2024 راهاندازی کند. جایزه ادبی جدید با عنوان «جایزه ادبیات غیرداستانی زنان»، سالانه اعطا میشود و برای همه نویسندگان زن از سراسر جهان که آثارشان در بریتانیا منتشر میشود و به زبان انگلیسی مینویسند، آزاد خواهد بود.
برنده این جایزه 30 هزار پوند و تندیسی با عنوان «شارلوت» دریافت میکند. این تندیس از سوی موسسه خیریه شارلوت آیتکن اهدا میشود که بهوسیله فعال فرهنگی پیشین، آیتکن، بهیاد دختر فقیدش، راهاندازی شده است. کیت موس، نویسنده و بنیانگذار جایزه ادبیات داستانی زنان، گفت: «جایزه ادبیات غیرداستانی زنان بهخاطر دور کردن توجه از نویسندگان برجسته مرد نیست، بلکه آوردن زنان در کنار آنان است.» تحقیقات انجام شده بهوسیله بنیاد جایزه ادبیات داستانی زنان نشان میدهد که 5/26درصد از نقدهای مربوط به آثار غیرداستانی در روزنامههای سراسری، مربوط به آثار نویسندگان زن بوده است.
این در حالی است که در 10 سال گذشته، 5/35درصد از کتابهایی که یکی از هفت جایزه بریتانیا را در زمینه آثار غیرداستانی دریافت کردهاند، زنان نوشتهاند. در سال 2022 این جایزه برای کتاب «دگرگونیهای جان دان» به کاترین راندل رسید. جایزه جدید ادبیات غیرداستانی زنان از سوی زنان نویسندهای مانند کیت ویلیامز، آفوا هیرش، آنیتا آناند، هالی روبنهولد و مری آن سیگارت و نیز بنیاد شارلوت آیتکن حمایت میشود.
گلستان در بالکان
منطقه بالکان، با وجود اشتراکات فرهنگی فراوانی که میان ما و ساکنان آن وجود دارد، برای اکثر ما ایرانیها منطقهای ناشناخته است. آنهایی که اهل سیاست هستند بالکان را با مارشال تیتو، رئیسجمهور یوگسلاوی سابق، انور خوجه، رهبر دیکتاتور آلبانی یا جنگهای خونین پس از اعلام استقلال جمهوریهای آن در دهه نود میلادی، خصوصا تجاوز به بوسنی و هرزگوین و قتلعام سربرنیتسا میشناسند.
برای اهل فرهنگ، بالکان بخشی از حوزه تمدنی ایران است، جایی که شاعر پارسیگویی مانند فوزی موستاری «بلبلستان» را به تقلید از گلستان سعدی نگاشته است، نعیم فراشری آلبانیایی، منظومهای را در شرح واقعه کربلا سروده است و هنوز هم بر دیوارههای مناطق قدیمی شهر سارایوو، پایتخت بوسنیوهرزگوین، ابیاتی از خیام را، که به خط فارسی نوشته شدهاند، میتوان دید. با تمام اینها اما هنوز بالکان برای اکثر ما ایرانیها منطقهای ناشناخته است. یکی دیگر از دلایلی که برای غریبهبودن ما ایرانیها با بالکان میتوان برشمرد، کم بودن تعداد کتب ترجمه شده است، بهخصوص رمان و داستانهای نویسندگان معروف بالکان به فارسی.
نویسندگانی که اگرچه در ایران کمتر شناخته شده هستند، اما در میانشان کسانی هستند که آوازه جهانی دارند. آنهایی که اهل ادبیات ملل هستند، حتما نام ایوو آندریچ را شنیدهاند، نویسنده برنده جایزه نوبل ادبیات برای رمان «پلی بر روی رودخانه درینا»، کتابی که در دهه چهل شمسی در ایران ترجمه شده. حالا در همین زمینه بهتازگی کتابی منتشر شده با عنوان «حیاط نفرین شده» نوشته ایوو آندریچ که با ترجمه سیدمیثم میرهادی به همت نشر «تداعی» چاپ شده است.
آفت لهجه تهرانی
غلامرضا بکتاش که در هفدهمین دوره جشنواره «شعر فجر» شایسته تقدیر شده است، در گفتوگو با ایسنا عنوان کرده: «کودک تا پیش از رفتن به مدرسه، واژهها را هرطور بخواهد، بیان میکند مثلا به «نان» میگوید «نون» در واقع به زبان کودکی واژهها را ادا میکند. از طرف دیگر این واژهها برای گفتار به کار میرود مثلا در گفتار میگويیم «میخوام برم» نمیگويیم «میخواهم بروم». شعر کودک باید با زبان معیار باشد. نمیدانم چرا مجلاتی چون «رشد» یکسری شعر محاوره چاپ میکنند.»
بکتاش با تأکید بر اینکه نمیتوانیم با زبان محاوره شعر کودک بگوییم، بیان کرد: «حالا شعر محاوره میگویند، چرا لهجه تهرانی به بچههای بلوچ، کرد و ترک تحمیل میشود؟ آنها چه گناهی کردهاند؟ باید با زبان فارسی معیار، شعر سرود. الان شعر کودک در سراسر کشور به لهجه تهرانی است. اگر داور جشنواره شعر فجر بودم، برای شعرهای محاورهای امتیازی نمیدادم. این شعر محاوره تحت تأثیر «اتل متل توتوله» از فرهنگ فولکلور ما بوده است اما باید با اوزان کامل شعر فارسی، مفاهیم عمیق عاطفی و فلسفی و اجتماعی را در شعر کودک بیاوریم.»
او درباره شعر فجر و آثاری که انتخاب میشوند، گفت: «من کاری به داوریهای جشنواره فجر ندارم. هیچوقت هم اعتراض نکردم. هر شعری که میتوانم بگویم، برایم بهترین است. من منتظر جایزه فجر نمیمانم. اینطور نیستم اگر جایزه ندهند ناامید شوم یا اگر نفر اول جشنواره شعر فجر شدم، مغرور شوم. سعی میکنم شعر کاملی برای کودکان بگویم و منتظر جوایز نمیمانم، سعی میکنم خوب کار کنم.»
