روزنامه هفت صبح، گروه تلویزیون| مهمترین خبر تلویزیونی در روز گذشته شایعه برکناری علیرضا خدابخشی از سمت معاونت سیاسی سیما است. حتی نامهایی به عنوان جایگزین، رسانهای شد که تا لحظه آماده کردن این گزارش، هیچکدام به شکل رسمی مورد تایید قرار نگرفته است. حتی خبرگزاری ایسنا نوشت که خدابخشی در نشست افق رسانه، ماجرا را رد کرده. فارغ از آنکه چه اتفاقی رخ خواهد داد، گزارش امروز را به ریشههای شکلگیری شایعه و نیز عملکرد یکساله خدابخشی اختصاص دادهایم.
مورد اول| ریشههای یک شایعه
تلویزیون در هفتههای اخیر، تجربهای تازه و متفاوت را پشت سر میگذارد. پس از درگذشت مهسا امینی، شرایط جامعه از روال عادی خارج شد و طبیعی است موضع تلویزیون باید تفاوتی چشمگیر با روزهای عادی داشته باشد. فارغ از اینکه آیا رویه سیما درست است یا نه، چند اتفاق رخ داده که انتقاد همهجانبه به تلویزیون و در راس آن معاون سیاسی را به همراه داشته است.
هفته پیش پخش تصویر برهنه یک زن معترض در بخش خبری 20:30 حتی صدای اعتراض رسانههای همسو را بلند کرد. این بخش خبری یک شب بعد عذرخواهی کرد اما دیگر کار از کار گذشته بود. بروز اختلال در خبر ساعت ٢١ هجمهای دیگر به تلویزیون و معاونت سیاسی وارد آورد که گفته میشود یکی دیگر از دلایل خداحافظی با خدابخشی، همین اتفاق است.
حضور رائفیپور در برنامه «ثریا» که گفته میشود با هماهنگی و اجازه معاونت سیاسی بوده هم در این امر دخیل داده میشود. برخی ادعاهای او در این برنامه تلویزیونی انتقاد رسانههای همسو با تلویزیون را هم به همراه داشته است. علاوه بر این، «ضعف در اطلاعرسانی» عامل دیگری است که از آن به عنوان دلیل برکناری احتمالی خدابخشی یاد میشود.
مورد دوم| عملکرد شبکه خبر در بحران
بعد از انتشار شایعههای مبنی بر فوت مهسا امینی، شبکههای خبری تلویزیون ساکت ماندند و کمی بعد بیانیه رسمی پلیس را خواندند. با درگذشت او هم خبری نبود تا اینکه شبکه خبر با مسئولان گفتوگو کرد و درصدد جبران مافات برآمد. بعد از آن هم سلسله مناظرههایی در شبکه خبر شکل گرفت که داغ بودند و تلویزیون را در مرکز توجه نگه داشت. این مناظرهها ادامه نیافتند و برنامه «شیوه» که زیر نظر معاون سیاسی نیست، سکان را دست گرفت. بخشهای خبری، حالا به برخی اتفاقات روز واکنش نشان میدهند اما توقع کارشناسان این است که چنین رویکردی کافی و قابل قبول نیست.
مورد سوم| آغاز توفانی
22 مهر 1400 پیمان جبلی، رئیس سازمان صداوسیما علیرضا خدابخشی را به عنوان جایگزین مجید آخوندی در معاونت سیما معرفی کرد. خدابخشی متولد ۱۳۵۵ سالها قبل دبیر، سردبیر و مدیر گروههای اجتماعی و سیاسی اخبار رادیو بوده و جبلی در حکم خود با اشاره به این سابقه از او خواهان تحول در معاونت سیاسی شده بود؛
از جمله «افزایش سرعت در تأمین نیازهای خبری مخاطبان»، «حمایت رسانهای از آمران به معروف و گزارشگران فساد»، «حضور فعال و موثر در فضای مجازی»، «کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری»، «مدیریت هوشمند و یکپارچه پیامهای متناسب با ماموریت معاونت سیاسی در شبکههای مختلف صداوسیما»، «کاهش موازیکاریهای غیرضروری» و … . پیرو همین بود که تغییرات ساختاری در بخشهای مختلف خبری شروع شد و همچنین تلویزیون به ماجرای هک جایگاههای سوخت، اعتراض کشاورزان اصفهانی و … پرداخت. مدتی گذشت اما تلویزیون به رویکرد سابق در قبال اتفاقات ملتهب بازگشت. نمونهاش حادثه متروپل آبادان است که البته رئیس سازمان صداوسیما اقرار کرد تلویزیون از «بیرون» تحت فشار بوده.
مورد چهارم| تصمیمات مهم
خدابخشی بعد از استقرار در معاونت سیاسی، بخشهای خبری را تجمیع کرد و تصمیم به حذف برخی برنامهها گرفت. هدف این بود تا شبکه خبر تقویت شود. از همین رو برنامه «چاپ اول» را که عقیده داشت چالشی نیست، تعطیل کرد. او همچنین معتقد بود «شهر فرنگ» خبری نیست و دستور توقف این برنامه را هم داد. برنامه «نگاه یک» هم تعطیل شد و در قالب «صف اول» در کنداکتور شبکه خبر قرار گرفت. این برنامه اما در معدود موارد چالشبرانگیز و جریانساز بوده است. حذف «گفتوگوی ویژه خبری» از آنتن شبکه دو و انتقال آن با نام و شمایل تازه به شبکه خبر تصمیم دیگر خدابخشی است.
مورد پنجم| جایگاه معاونت سیاسی
معاونت سیما و معاونت سیاسی، دو بال اصلی تلویزیون محسوب میشوند. معاونت سیاسی متولی بخشهای مختلف خبری و تفسیری است که البته فعالیت آن به این موارد معدود نمیشود. دایره اختیارات معاونت سیاسی شامل تولید برنامههای گفتوگو محور و حتی طنز هم میشود. به عنوان نمونه حضور رائفیپور در برنامه «ثریا»، بر اساس گفتهها و شنیدهها، با هماهنگی معاونت سیاسی انجام شده. در روزهایی که مسئولیت این معاونت سنگینتر از همیشه است، آیا شاهد تغییر معاون سیاسی یا رویکرد تازه آن خواهیم بود؟
