روزنامه هفت صبح، سمانه استاد | نمایش هار که تندیس بهترین کارگردانی را از بیست و یکمین جشنواره تئاتر دانشگاهی در کارنامه دارد، پیشتر در سال ۱۳۹۷ در تالار مولوی به روی صحنه رفته و مورد توجه مخاطبان قرار گرفته است. این نمایش که قرار بود اجراهای جدید خود را از فروردین ماه امسال در تماشاخانه ایرانشهر و سالن استاد سمندریان به روی صحنه ببرد، به تعطیلات یک ماهه موج چهارم کرونا خورد و همچون دیگر نمایشها با وقفهای یک ماهه مواجه شد. هار اجراهای جدید خود را از بیست و ششم اردیبهشت مجددا آغاز کرده و به این بهانه مروری میکنیم بر آنچه در هار میگذرد.
هار نمایشی عجیب و جذاب است، یک نمایش کاملا صفر و صدی که میتواند بیننده را به شدت مجذوب کند یا او را به شدت پس بزند. اما هر دو گروه، چه کسانی که هار را دوست داشته و چه کسانی که آن را دوست نداشتهاند، در این موضوع اتفاقنظر دارند که هار نمایشی جسور و خلاقانه است. در توضیح هار فقط یک جمله نوشته شده است: «این یک کتواک است» و تمام بار نمایش بر دوش همین تکجمله است. کل نمایش هار یک کتواک است. مدلهایی که روی صحنه میآیند و یک فشنشو را به نمایش میگذارند؛ اما این لایه سطحی نمایش هار است. لایه زیرین نمایش فراتر از یک شوی مد و لباس است و مسائل مختلفی را برای تفکر جلوی چشم مخاطب قرار میدهد.
هار از دو عنصر موسیقی و طراحی لباس بهرهای بیش از حد برده است. موسیقی هار که تقدیر بهترین موسیقی را از بیست و یکمین جشنواره تئاتر دانشگاهی کسب کرده، پا به پای نمایش و همراه فراز و فرودهای آن در تمام لحظات شنیده میشود. در سوی دیگر طراحی لباس قرار دارد که تندیس بهترین بودنش را از بیست و یکمین جشنواره تئاتر دانشگاهی گرفته و این دو عنصر مهم، هار را کامل میکنند.
هار تمام مناسبات مرسوم تئاتری را برهم زده و روایتش را به شکلی نو بیان کرده است.
نمایش فاقد حتی یک کلمه دیالوگ است، میزانسنی خارج از نوار سفید حرکت مدلها ندارد. پوریانیفر تمام امکانات بازیگرانش را از آنها گرفته و فقط به آنها اجازه راه رفتن داده است. بازیگران دیالوگی بیان نمیکنند، میزانسنِ حرکتی اضافهای ندارند، صحنه برایشان بسته شده و امکان حرکت به چپ و راست از آنها گرفته شده است و تنها گزینهای که برایشان باقی مانده فقط راه رفتن است؛ راه رفتنی با ریتم مشخص.
پوریانیفر حتی به بازیگرانش اجازه نداده که سرشان را به چپ یا راست بگردانند، میمیک اضافهای داشته باشند، بخندند یا گریه کنند و هیچ احساسی در چهرهشان برای نمایش به بیننده دیده شود؛ اما با همه این محدودیتهایی که برای بازیگرانش گذاشته، بازیهای ماندگاری ساخته که تماشاگر محال است بتواند این مدلهای سرد و زمخت را فراموش کند.
هار قصه مشخصی برای تعریف ندارد، چراکه فضای مرسوم قصهگویی را تغییر داده است. اینکه هار خط سیر مشخص و واضحی در ذهن تماشاگر نمیگذارد، خود ریسک بزرگی محسوب میشود که شاید مخاطب نتواند به فهم مشخصی از کلیت اثر برسد، اما در سوی دیگر با تعبیه جزئیات فراوان در تمام لحظات نمایش، اجازه برداشتهای متفاوت را به مخاطب میدهد و او را تا پایان نمایش با سرنوشت مدلها همراه میکند.
هار یازده مدل دارد که هر کدام مسیری رو به زوال را در نمایش طی میکنند؛ مدلهایی که نمونه اقشار مختلف جامعه محسوب میشوند. اینکه چرا نمایشهای امروز ما از ناامیدی پر شدهاند، جای سوال دارد و قطعا حال و هوای این روزهای جامعه، مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بسیاری که هر روز بیشتر گریبانمان را میگیرد در این ناامیدی بیتاثیر نیست.
* نویسنده، طراح و کارگردان: حسین پوریانیفر
* بازیگران: سپندار اعلم/ بردیا مشهودی/ مهدی قربانی/ علیاصغر حسینی/ میلاد افواج/ میرآقا بهاری/ اکبر سلمانی الهدادی/ علیرضا آشوری/ جواد کارگر/ شهاب رحمانی/ مهرکوش علیزاده
* مکان و زمان اجرا: تماشاخانه ایرانشهر/ ساعت ۱۸
