روزنامه هفت صبح، علی رستگار | یک: عبدالوهاب شهیدی نوازنده چیرهدست عود و استاد آواز ایرانی در ۹۹سالگی درگذشت. پیش از این گفته شده بود که او در تاریخ ۱۶ اردیبهشت ماه واکسن کرونا زده و ظاهرا علت فوت ارتباطی با ویروس کووید ندارد و عارضه قلبی باعث بستری شدن این استاد موسیقی در بیمارستان رسالت تهران شده بود.
شهیدی بهرغم اینکه در تمام سالهای بعد از انقلاب اجازه فعالیت پیدا نکرد، جایگاه ممتازی در ذهن علاقهمندان به موسیقی سنتی دارد و هنرمندانی مثل محمدرضا شجریان و هوشنگ ابتهاج به دفعات قریحه هنری او را ستایش کردند. تصنیف زندگی با مطلع «اون نگاه گرم تو…» در دستگاه ماهور و با تنظیم فرامرز پایور یکی از مشهورترین آثار اوست.
* دو: عبدالوهاب شهیدی متولد مهرماه ۱۳۰۱ در میمه اصفهان بود. پدر او یک روحانی به نام میرزا حسن شهیدی بود و صدرالاسلام لقب داشت. عبدالوهاب اما به تدریج به سمت موسیقی کشیده شد. سال ۱۳۲۰ نقطه شروع فعالیت هنری او بود و زیر نظر اسماعیل مهرتاش فراگیری آواز و سنتور و عود را شروع کرد. نقطه عطف زندگی مرحوم شهیدی اما در سال ۱۳۳۹ و بعد از پیوستن به برنامه گلها رقم خورد که تا سال ۱۳۵۷ ادامه داشت.
گفته میشود شهیدی ۳۳۰ برنامه در رادیو اجرا کرده و از نظر تعداد برنامه رتبه سوم را بین همه هنرمندان برنامه گلها دارد. او یکی از اولین خوانندههای برنامه گلها بود با همراهی گلپا و بنان و قوامی در سالهای اول با نام «گلهای جاویدان» از رادیو پخش میشد. عبدالوهاب شهیدی در آن دوران با بزرگترین آهنگسازان و نوازندگان از جمله جلیل شهناز، فرامرز پایور، حسین تهرانی، همایون خرم، رحمتالله بدیعی، حسن ناهید و … همکاری کرد و در جشن هنر شیراز هم به اجرای برنامه میپرداخت.
* سه: عبدالوهاب شهیدی در دورهای وارد ارتش هم شده بود و در سال ۱۳۳۵ هم روابطعمومی ارتش برنامهای در رادیو گرفت که شهیدی و قوامی و ایرج هم با آن همکاری میکردند. همین مسئله بعد از انقلاب برای عبدالوهاب شهیدی دردسرساز شد و به ۴ ماه زندان محکوم شد. روزنامه اطلاعات در تاریخ ۱۱ تیرماه ۱۳۵۸ در مورد دادگاه شهیدی نوشته: «دادگاه انقلاب اسلامی اصفهان محاکمه عبدالوهاب شهیدی هنرمند سرشناس را پایان داد و به ۴ ماه حبس تادیبی محکوم ساخت.
عبدالوهاب شهیدی بر اساس کیفرخواست صادره متهم به فعالیت مداوم در ساواک و جمعآوری اطلاعات، و فروش زمین واگذاری دولت به ارتش بود. عبدالوهاب شهیدی ضمن دفاع، خود را هنرمندی مردمی نامید که هرگز مدیحهسرای کسی نبوده بهجز مولای متقیان علی(ع). با توجه به رای دادگاه چون عبدالوهاب شهیدی این مدت را در زندان طی کرده بود، آزاد شد.»
* چهار: در تمام سالهای بعد از انقلاب عبدالوهاب شهیدی در مهجوریت ماند و دیروز که خبر درگذشت او منتشر شد بعضی کاربران نوشتند تصور میکردند او سالها پیش از دنیا رفته. شاید به این دلیل که در این ۴ دهه اخیر آثار تازهای هیچوقت از این هنرمند منتشر نشد و جایی به اجرای برنامه نپرداخت. بعضی آثار قدیمی او البته در قالب مجموعه آثار سایر هنرمندان در سال ۱۳۸۳ و یک مرحله هم در سال ۱۳۹۳ با مجوز رسمی پخش شد اما صدای او هیچوقت از رسانههای رسمی شنیده نشد.
این اواخر هم یکی دو مرتبه در مراسمی که بخش خصوصی متولی برگزاری آن بود از شهیدی تقدیر شد.در مراسم تقدیر از او چهرههایی مثل محمدرضا شجریان، هوشنگ ابتهاج و چهرههای مشهور دیگر به او ابراز احترام کردهاند. دیروز نیکنام حسین پور مدیرعامل موسسه هنرمندان پیشکسوت بعد از درگذشت عبدالوهاب شهیدی نوشت: «چقدر دلخوش بودند که بتوانیم صدسالگیاش را در مهر ماه جشن بگیریم، ولی حیف شد. نسلی که تکرار نمیشوند.»
* پنج: جدا افتادن عبدالوهاب شهیدی از عرصه موسیقی درست شبیه اتفاقی بود که برای گلپا یا ایرج خواجهامیری همکاران سالهای دور او رخ داد. از استادان شاخص موسیقی در آن دوران تعداد انگشت شماری اجازه فعالیت پیدا کردند. این سه نفر چهرههای شاخص شاخهای از موسیقی سنتی ایران بودند که تلویحا به آن بزمی میگفتند و در دهه پنجاه طرفداران ویژهای پیدا کرده بود. این شاخه که در حوزه زنان هم چهرههای مشهوری را ضمیمه خود داشت (مثل خواهران دده بالا ) .
در مقابل شاخه دیگری از موسیقی سنتی بود که با حضور شجریان و بعد پریسا، هنگامه اخوان و بعد هم شهرام ناظری و تحت هدایت محمدرضا لطفی و هوشنگ ابتهاج شکل گرفته بود. این شاخه دوم با واکنش به موقعش در دوران انقلاب، توانست در سالهای دهه شصت فعالیت خود را تداوم ببخشد. شجریان و ابتهاج سال ۵۷ و قبل از پیروزی انقلاب به نشانه اعتراض از رادیو خارج شدند. خانهنشین شدن این هنرمندان در مقابل موفقیتهای پرشمار شجریان در سالهای بعد زمینهساز دلخوری گلپا شد که این اواخر مصاحبههای تندی علیه این همکار خود انجام داد و او را متهم به انحصار بازار موسیقی سنتی ایران کرد.
با این حال رابطه شهیدی و شجریان به نظر میرسد خوب بوده و در مراسم بزرگداشتی که چند سال پیش برای شهیدی برگزار شد، محمدرضا شجریان در مورد او گفت: «شهیدی همواره یک اعتبار و منش بزرگوارانه و انسانی در موسیقی ما بوده و هست، هر جا که شهیدی بود بالاترین عنوان هنر را داشت؛ چه در جشن هنر، چه در گلها و چه در دیگر محافل هنری. من همیشه در پشت این بزرگمرد خودم را پنهان میکردم و همیشه از او یاد میگرفتم که رفتار هنری چگونه باید باشد. بارها با سایه عزیز (هوشنگ ابتهاج) درباره این بزرگمرد صحبت کردهایم و سایه هم همیشه با احترام از او یاد میکرد.
احترام بین ما به گونهای بود که کسی متوجه نمیشد اما وجود داشت و هنوز هم وجود دارد.» در همین مراسم هوشنگ ابتهاج هم گفت: «آقای شهیدی برای من همیشه تصوری از هنرمندی بود که آرزویش را داشتم. مردی بامناعت و بیطمع. ایشان به من امید دادند که میشود هنر خالص و ناب داشت، انسانی فروتن بود و مهربان بود و کار هنری شایسته هم انجام داد.» در سال ۱۳۹۲ هم در مراسمی همایون شجریان بر دستان این پیشکسوت موسیقی سنتی ایران بوسه زد که ویدئویی از آن هم در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفت.
خب این را هم بگوییم که خوشبختانه هم ایرج خواجه امیری و هم اکبر گلپایگانی در صحت و سلامت هستند و تصاویر واکسن زدن آنها هم در رسانهها منتشر شده و امیدواریم سالهای سال زندگی کنند.
