روزنامه هفت صبح، مصطفی آرانی| جنگ اوکراین حالا به بزرگترین عرصه امتحان پدافند هوایی تبدیل شده است. در شرایطی که نبرد در روی زمین متوقف است و هر از گاهی فقط از نبرد باهموت یا باخموت، خبرهایی پراکنده به گوش میرسد، روسیه در ماه جاری میلادی یعنی ماه مه، تقریبا هر دو روز یک بار، اوکراین را هدف موشکها و پهپادها قرار داده است و در مقابل اوکراین نیز میکوشد با پدافند هوایی خود مانع از آن شود که این موشکها به اهداف خود اصابت کنند ولی از روز سهشنبه، جنگ سختی به ویژه در رسانهها، در خصوص موشک فراصوت کینژال روسیه و سامانه ضدهوایی پاتریوت آمریکا به وجود آمده است.
یک: ماجرا چیست؟ دوازده روز پیش، اوکراین مدعی شد که روز چهاردهم اردیبهشت یعنی دقیقا دو هفته پیش، یک فروند موشک هایپرسونیک روسیه به نام کینژال را در آسمان کییف، پایتخت هدف قرار داده است.
دو: این موضوع با شگفتی کارشناسان نظامی همراه بود. در اولین استفاده رسمی اوکراین از پاتریوت، سامانه پدافندی که این کشور در اواخر ماه آوریل از آمریکا، هلند و آلمان، دو تا سه سامانه آن را تحویل گرفت؛ این کشور مدعی شده بود که یکی از پیشرفتهترین موشکهای روسیه که هایپرسونیک بوده را هدف قرار داده است.
سه: موشک هایپرسونیک، موشکی است که اولا با سرعتی ورای سرعت صوت (یعنی بیش از 343 متر بر ثانیه) حرکت میکند و ثانیا با حرکت در لایههای رقیق جو و نیز مانورهای مختلف در مسیر باعث میشوند که سامانه پدافند هوایی نتواند آن را ساقط کند. در واقع ادعا میشود که نه سامانه پاتریوت و نه سامانههای دیگر مطرح در سطح نظامی قادر به ساقط کردن موشکی مانند کینژال که از نوع هایپرسونیک است، نیستند. (از این رو هم وقتی سردار حاجیزاده، فرمانده نیروی هوافضا اعلام کرد ایران صاحب هایپرسونیک شده است؛ این نکته را هم گفت که هیچ سامانهای قادر به ساقط کردن آن نیست). از این رو به باور کارشناسان این موشک احتمالا دچار نقص فنی شده و سقوط کرده است.
چهار: حدود یک هفته پس از ادعای اوکراین هم یک منبع عالی رتبه در وزارت دفاع اوکراین همین سخنان را گفت: «واقعیت این است که سرعت پرواز موشک کینژال از حداکثر سرعت سامانههای موشکی ضدهوایی از جمله پاتریوت که غرب در اختیار رژیم کییف قرار داده، بیشتر است و موشک فراصوت کینژال در مرحله پایانی پرواز، اقدام به انجام مانور ضد موشکی کرده و به شکل عمودی به سمت هدف شیرجه میرود که امکان رهگیری سامانههای موشکی ضد هوایی را منتفی میکند. مقامات اوکراینی با ادعای هدف قرار دادن موشک کینژال صرفا از «آرزوهایشان» سخن میگویند.»
پنج: البته این تنها ویژگی کینژال نبود. موشک روسی که برای نخستین بار، 5 سال پیش رونمایی شده بود؛ اولا قابلیت حمل کلاهک هستهای داشت و ثانیا میتوانست از هواپیما و به طور مشخص از بمبافکنهای توپولف تو-۲۲ام یا رهگیرهای میگ-۳۱ پرتاب شود. بنابراین واقعا کینژال یک موشک فوق پیشرفته روسی به شمار میرفت.
شش: نکته جالب توجه دیگر این بود که بنا به گفته سی ان ان، موشکی که اوکراین مدعی بود آن را رهگیری و منهدم کرده و روسیه میگفت به دلیل فنی سقوط کرده قرار بوده یک سامانه پاتریوت آمریکایی را هدف قرار دهد.
هفت: گذشت تا اینکه کمی بعد، یعنی همین روز سهشنبه، اوکراین مدعی شد که توانسته 6 موشک دیگر کینژال را هدف قرار دهد ولی در همین روز وزارت دفاع روسیه هم اعلام کرد که در حمله شبانه به اوکراین، نه تنها موشک کینژالش به هدف اصابت کرده بلکه یک سامانه دفاع موشکی پاتریوت ساخت آمریکا را منهدم کرده است. این به آن معنا بود که یک موشک روسی توانسته یک سامانه آمریکایی که 1/1 میلیارد دلار قیمت آن است را از بین ببرد.
هشت: آمریکاییها به سادگی این خبر را قبول نکردند. در آخرین تحول، دو مقام آمریکایی اعلام کردند که در اثر حمله نیروهای روسیه احتمالا سامانه آمریکایی دفاع موشکی پاتریوت که در اختیار نیروهای اوکراینی قرار گرفته بود، آسیب دیده است ولی بهنظر نمیرسد که به طور کامل منهدم شده باشد.
9 : یک مقام آمریکایی هم که نخواست نامش فاش شود با استناد به اطلاعات اولیه گفت که پس از این حمله، واشنگتن و کییف در خصوص میزان آسیبدیدگی و راههای تعمیر این سامانه گفتوگو داشتهاند و در حال حاضر به نظر نمیرسد نیاز به خارج کردن این سیستم از اوکراین باشد.
10: حالا باید منتظر گذشت زمان باشیم و ببینیم که آیا واقعا برای بار نخست در جهان یک سامانه پدافندی مثل پاتریوت توانسته موشک فراصوت را هدف قرار دهد و نیز آیا واقعا این سامانه کمی بعد خود هدف قرار گرفته است؟ پاسخ مثبت به سوال نخست یک تحول مهم در امور نظامی، حتی برای ایران است و پاسخ مثبت به سوال دوم یک رسوایی جدید برای سامانهای که پیش از این، عربستانیها را هم برای دفاع از آسمان و خاکشان، ناامید کرده بود.
