روزنامه هفت صبح، علی رستگار | این لیست غایبان بزرگ انتخابات ۱۴۰۰ است. هشت چهرهای که از مدتها پیش درباره ورود آنها به انتخابات ریاستجمهوری گمانهزنی میشد اما هرگز در پنج روز مهلت ثبتنام در خیابان فاطمی و ستاد انتخابات کشور آفتابی نشدند. بین افراد از آذری جهرمی ۳۹ ساله داریم تا صالحی ۷۲ ساله. از عارف اصلاحطلب تا قالیباف اصولگرا. هرکدام از آنها هم به دلایلی از حضور در انتخابات منصرف شدند و شاید ترجیح دادند صبوری به خرج بدهند و در دورههای بعدی شانس خود را امتحان کنند.
*** محمد جواد ظریف / سن: ۶۲ سال / متولد: تهران
محمدجواد ظریف یکی از چهرههایی بود که در صورت ورود به انتخابات میتوانست ائتلاف وسیعی بین نیروهای اصلاحطلب و میانهرو و اصولگرایان سنتی ایجاد کند. خود او تا شش روز پیش که رسما بیانیه داد و اعلام کرد برای انتخابات ثبتنام نمیکند، هیچوقت به طور قاطع نمیگفت که قصد کاندیداتوری دارد یا نه. در واقع به نظر میرسید او در حال ارزیابی اوضاع و سبک و سنگین کردن شرایط سیاسی کشور است که ناگهان ماجرای فایل صوتی پیش آمد.
یک مصاحبه محرمانه که قرار بود در آرشیو دولت برای ثبت در تاریخ بماند اما به طرز مشکوکی به بیرون درز کرد و کل معادلات سیاسی انتخابات ۱۴۰۰ را تحتالشعاع قرار داد. ظریف هم با درک شرایط موجود و بعد از سخنرانی عتابآمیز رهبری قید حضور در انتخابات را زد چون بعید نبود که در این جو فعلی شورای نگهبان او را رد صلاحیت کند که این اتفاق خوبی برای جایگاه او به عنوان وزیر امورخارجه کشور هم محسوب نمیشد. او در بیانیه انصرافش از کاندیداتوری انتخابات ریاستجمهوری ۱۴۰۰ نوشته بود: «اکنون که خاطر دوستان دلواپس از نامزدیم آسوده شده، تقاضا میکنم به اولویت خودشان که کسب قدرت داخلی است بپردازند.»
* شانس تایید صلاحیت: متوسط
*** محمد باقر قالیباف / سن: ۶۰ سال / متولد: طرقبه
محمدباقر قالیباف بعد از تجربه انتخابات ۸۴ و ۹۲ میدانست که اگر اجماع همه اصولگرایان روی او نباشد آرای کافی برای حضور در انتخابات را ندارد یا در نهایت مثل انتخابات ۹۶ مجبور به کنارهگیری به سود یک کاندیدای اصولگرای دیگر میشود. از مدتها پیش در محافل سیاسی این گمانهزنی مطرح میشد که قالیباف قصد ورود به انتخابات را دارد اما شاید آگاه شدن او از اراده سید ابراهیم رئیسی برای حضور در انتخابات باعث شده که قالیباف برای ثبتنام از بهارستان به فاطمی نرود.
یا یک فرضیه دیگر این است که گروهی از نمایندگان مجلس به قالیباف پیام دادند که اگر سرگرم انتخابات ریاستجمهوری شود کرسی ریاست مجلس را از دست خواهد داد. شهردار پیشین تهران هم وقتی دیده تضمینی برای پیروزی او در انتخابات آتی وجود ندارد چرا نقد ریاست مجلس را به نسیه ریاستجمهوری بفروشد؟ ضمن اینکه مناظره دورههای قبل هم خیلی به سود وجهه سیاسی قالیباف پیش نرفت و پیشنهادهای غلط مشاوران او در این مراحل معمولا به ضرر «برند» قالیباف تمام شده است.
* شانس تایید صلاحیت: زیاد
*** علی اکبر صالحی / سن: ۷۲ سال / متولد: کربلا
علی اکبر صالحی اگر کاندیدا میشد باید به او لقب مسنترین نامزد این دوره انتخابات ریاستجمهوری را میدادیم هرچند که این عدد ۷۲ سال به ظاهر آراسته و قبراق او نمیآید. در روزهای منتهی به ثبتنام کاندیداهای انتخابات ۱۴۰۰ و بهخصوص بعد از مایوس شدن جریانهای سیاسی از ثبتنام ظریف بحث صالحی به طور جدی مطرح شده بود. در واقع او به عنوان فردی که مهارت و تسلط کافی برای پیش بردن گفتوگوهای دیپلماتیک در راستای رفع تحریمها را دارد گزینه مطلوبی برای گروههای میانهرو محسوب میشد.
ضمن اینکه صالحی با دولتهای مختلف از جمله دولت احمدینژاد در کسوت رئیس سازمان انرژی اتمی و وزیر امورخارجه کار کرده بود و میتوانست اعتماد بخشهایی از اصولگرایان را هم جلب کند. صالحی با توجه به پیشینه خانوادگی که در بین روحانیون شیعه و خاندان برغانی دارد و از طرفی در دانشگاههای خارجی رشته مهندسی خوانده و سالها رئیس دانشگاه صنعتی شریف بوده پتانسیل این را داشت که هم نظر مساعد طیفی از روحانیون و هم دانشجویان را جلب کند. با این حال به نظر میرسد شخصیت علمی صالحی باعث شده از ورود به دعواهای سیاسی و انتخاباتی آگاهانه پرهیز کند. او در بیانیه انصرافش به جملهای از امیرالمومنین (ع) استناد کرد که ترجیح میدهم وزیر شما باشم تا امیر شما.
* شانس تایید صلاحیت: زیاد
*** سیدحسن خمینی / سن: ۴۹ سال / متولد: قم
سید حسن خمینی گزینهای بود که به راحتی میتوانست به کاندیدای نهایی طیف وسیعی از اصلاحطلبان و اعتدالگرایان و اصولگرایان سنتی تبدیل شود. او به دلیل نسبت خانوادگی با امام در خیلی از خانوادههای مذهبی و سنتی در استانهای مختلف مقبولیت و محبوبیت دارد. سیدحسن حتی ظرفیت این را داشت که بخشی از سبد رای جناح اصولگرایان و آرای خاکستری هم جذب کند. با این حال اواخر فروردین ماه اعلام شد که رهبری او را از حضور در این انتخابات نهی کرده است.
* شانس تایید صلاحیت: متوسط (سید حسن خمینی برای انتخابات خبرگان سال ۱۳۹۴ ثبتنام کرد که رد صلاحیت شد. در این دوره هم با توجه به شروط دوازدهگانه شورای نگهبان که یکی از بندهای آن چهار سال سوابق موثر اجرایی است بعید نبود که این بار هم شاهد رد صلاحیت نوه امام خمینی باشیم)
*** محمدرضا عارف / سن: ۷۰ سال / متولد: یزد
محمدرضا عارف روی کاغذ همه ویژگیهای لازم برای تبدیل شدن به یکی از کاندیداهای انتخابات ریاستجمهوری را داشت. سالها سابقه وزارت و معاونت ریاستجمهوری را دارد. در دانشگاه استنفورد دکترای برق مخابرات گرفته. در بنیاد امید ایرانیان با جوانان نخبه جلسات منظمی برگزار میکند. به چهرههای با نفوذ اصلاحطلبان نزدیک است. یکبار هم در انتخابات ۹۲ با کنارهگیری به نفع روحانی مورد تحسین جناح متبوع خود قرار گرفته. پاشنه آشیل او اما عملکردش در انتخابات مجلس دهم است. عارف در دورهای که نماینده مجلس و رئیس فراکسیون امید بود خیلی فعالیت خاصی در مجلس نشان نداد و مواضع منفعلانه او هوادارانش را ناامید کرد.
ضمن اینکه انتشار یک مصاحبه از پسرش و یک اظهارنظر نسنجیده، کلید واژه «ژن خوب» را به مخالفان عارف هدیه کرد. به همین سادگی برند عارف در سیاست ایران کارکرد خود را از دست داد. در این دوره هم با توجه به گمانهزنی درباره مشارکت پایین در انتخابات عارف ترجیح داد عطای ریاستجمهوری را به لقایش ببخشد. ضمن اینکه او اگر وارد انتخابات میشد هم بعید بود بتواند پشتوانه همه گروههای اصلاحطلب را داشته باشد و به طور مثال حزب کارگزاران قطعا با میدان دادن به عارف مخالفت میکرد. عارف در بیانیه انصرافش نوشته بود: «بر اساس وضعیت حاکم بر کارزار انتخابات و نیز شرایطی که جریان اصلاحات با آن روبهرو است، به این نتیجه رسیدم که حضورم در این شرایط، قطعا بر پیچیدگی انتخابات میافزاید و رقابتهای درونی جریان اصلاحطلبی را به سمت واگرایی سوق خواهد داد.»
* شانس تایید صلاحیت: زیاد
*** پرویز فتاح / سن: ۶۰ سال / متولد: ارومیه
پرویز فتاح میتوانست گزینه مطلوبی برای معرفی به جوانان حزباللهی از یک مدیر جهادی باشد. او در دانشگا مهندسی خوانده. چهار سال وزیر نیروی دولت اول احمدینژاد بوده. سپس به عنوان مدیرعامل بنیاد تعاون سپاه فعالیت کرده. در مرحله بعد هم با حکم رهبری رئیس کمیته امداد امام خمینی و بعدتر بنیاد مستضعفان شده. اقدامات شاخص او مثل فروش ساختمان مجلل کمیته امداد در سوهانک یا سرکشی او به مناطق محروم شمایل یک مدیر ایدهآل برای طیفهای عدالتخواه هم ترسیم کرده بود.
پارسال اما یک اظهارات نسنجیده در مورد بازپسگیری املاک عمومی کشور از بعضی چهرههای شاخص سیاسی از جمله حدادعادل به ضرر فتاح تمام شد و خیلی زود شانس حضور در انتخابات با حمایت جریان اصولگرا را از دست داد. رئیس فعلی بنیاد مستضعفان درباره علت انصراف خود از کاندیداتوری به نوشتن جملات کوتاهی بسنده کرد از این قرار که: «حکم رهبری عزیز انقلاب را مدال افتخار میدانم.»
* شانس تایید صلاحیت: متوسط
*** مهرداد بذرپاش / سن: ۴۱ سال / متولد: تهران
مهرداد بذرپاش یکی از کاندیداهای بالقوه بود که از نگاه ناظران سیاسی میتوانست یکی از گزینههای اصلی تشکیل دولت جوان حزباللهی باشد. او در سالهای اول ورود به عرصه سیاست از نزدیکان محمود احمدینژاد بود و از این مسیر به مدیرعاملی سایپا و پارسخودرو رسید. بعدها به تدریج از احمدینژاد فاصله گرفت و مسئولیتهایی را در بنیاد احسان و بنیاد تعاون سپاه و … برعهده گرفت. او در دوره نهم مجلس هم عضو هیات رئیسه بود. نقطه عطف زندگی او مدیریت گروه توسعه صنعت و معدن تدبیر از زیرمجموعههای ستاد اجرایی فرمان امام و وابسته به توسکا بود.
بذرپاش حالا رئیس دیوان محاسبات مجلس هم شده و گروهی از نمایندگان مجلس از حامیان پر و پا قرص او هستند. روزنامه وطن امروز هم که به مواضع تند و تیز سیاسی مشهور است متعلق به بذرپاش است. در مورد اینکه چرا بذرپاش ثبتنام نکرد علی غفاریان از دوستان نزدیک او گفته بذرپاش احتمالا بعد از اظهارات رهبری در دیدار با دانشجویان در ماه رمضان منصرف شده. یا یک فرضیه هم این است که او با حضور سید ابراهیم رئیسی قید حضور در انتخابات را زده. ضمن اینکه حواشی اخیر در مورد مدرک تحصیلی و انتصاب او به عنوان رئیس دیوان محاسبات ممکن بود در مناظرهها برای بذرپاش دردسرساز شود.
* شانس تایید صلاحیت: متوسط
*** محمدجواد آذریجهرمی / سن: ۳۹ سال / متولد: جهرم
محمد جواد آذریجهرمی در این چهار سال دوره وزارت اقداماتی انجام داد که ناظران سیاسی آن را در راستای میل او برای حضور در انتخابات ریاستجمهوری تفسیر کردند. ضمن اینکه بعضی طرفدارانش او را گزینه ایدهآلی برای تشکیل دولت جوان حزباللهی میدانستند. با این حال افراط او در بعضی اقدامات مثل کُریخوانی با هواداران استقلال به ضرر آذریجهرمی تمام شد. همچنین بعضی سوابق مدیریتی او قبل از آمدن به وزارت ارتباطات هم چندان مطلوب بدنه اجتماعی اصلاحطلبان برای رای دادن در انتخابات ریاستجمهوری نیست.
* شانس تایید صلاحیت: کم (با توجه به اینکه یکی از شروط شورای نگهبان حداقل سن ۴۰ سال است و آذریجهرمی هم ۳۹ سال و شش ماه دارد به احتمال زیاد در صورت ثبتنام رد صلاحیت میشد.)
