هفت صبح ، مهسا مژدهی| روز پنجشنبه دولت بریتانیا با توقیف یک نفتکش حامل نفت کشورمان دست به اقدامی زد که وزارت خارجه، آن را راهزنی دریایی خوانده است. ایران شدیدا نسبت به این اقدام هشدار داده و خواهان رفع توقیف نفتکش است. اینجا هفتنکته کلیدی در مورد این راهزنی را برای شما نوشتهایم:
۱) عصر پنجشنبه دولت جبلالطارق گفت که نیروی دریایی سلطنتی انگلیس یک نفتکش حامل دومیلیون بشکه از نفت ایران را در جبلالطارق توقیف کرده. مقامات این منطقه مدعی شدند که ایران قصد داشته این میزان از نفت را به سوریه بفرستد. به گزارش رویترز این محموله نفتی برای پالایشگاه «بانیاس» در سوریه درحال ارسال بوده است. خطوط لوله این پالایشگاه در استان طرطوس ۱۲روز پیش منفجر شده بود. وزیر نفت این کشور این انفجار را حملهای تروریستی خوانده بود.
۲) برخی منابع میگویند کشتیای که در جبلالطارق توقیف شد، یک ابرکشتی به نام گریس-۱ و تحت مالکیت شرکت Russian titan shipping line است که در امارات به ثبت رسیده. اما اسفندماه سال گذشته خبرگزاری رویترز در یک گزارش اختصاصی مدعی شد که با وجود تحریمها در ماههای منتهی به فروردین دونفتکش ایرانی نفت ایران را به کشورهای آسیایی ارسال کردهاند. در این گزارش نام کشتی گریس-۱ هم برده شده بود. براساس ادعاهای رویترز این نفتکش روسی، ۳۰۰هزارتن وزن داشته و در دسامبر سال ۲۰۱۸ از بصره محموله نفت کوره بارگیری کرده است. در این گزارش البته رویترز میگوید که مالکیت گریس-۱ برعهده یک شرکت خدمات حملونقل به نام آیاسشیپس (IShips Management Pte Ltd) در سنگاپور است اما وقتی یکی از خبرنگاران به آدرس شرکت درجشده در وبسایت آن مراجعه میکند، اثری از شرکت آیاسشیپس نبوده و ساکن کنونی مدعی بود که این شرکت دوسال پیش دفتر را تخلیه کرده است. مقامات دریانوردی پاناما هم ادعای عجیبی را مطرح کردهاند؛ آنها مدعیاند که نفتکش بزرگی که توسط نیروی دریایی انگلستان در جبلالطارق توقیف شد، از ۲۹می دیگر در فهرست ثبت کشتیهای بینالمللی این کشور قرار نداشته است. رایالیوم اما در گزارشی، فرضیه دیگری را مطرح میکند و مینویسد: «اسناد روی محموله این نفتکش نشاندهنده عراقیبودن آن است، اما آمریکا اصرار دارد که ایرانی است و نفتی که روی نفتکش قرار دارد، در یکی از بنادر ایران بارگیری شده است.»
۳) سوالی که در دوروز گذشته بسیار مطرح شده این است که چرا کشتی به جبلالطارق رفته و اگر ادعاها درست باشد، چرا سختترین راه را برای رسیدن به بندر طرطوس در سوریه انتخاب کرده و چرا بهجای عبور از خلیج عدن، باب المندب، دریای سرخ و کانال سوئز، مسیر پیچیدهای را طی کرده، تمام قاره آفریقا را دور زده و به جبلالطارق رسیده است؟ برخی معتقدند انتخاب این مسیر برای کاهش تنشها بوده و این کشتی مسیر طولانیتری را با رادار خاموش انتخاب کرده اما کارشناس «تانکرتراکرز» ادعای دیگری دارد. او میگوید: «علت انتخاب مسیر دورتر، نه تحریمها، که حجم و وزن بالای گریس-۱
بوده که عبورش از کانال سوئز را دشوار میکرده است.» او میگوید احتمالا هم محموله گریس-۱ نفت کوره بوده و نه نفت خام و هم اینکه مقصد آن نه پالایشگاه بانیاس، که مشتری دیگری در دریای مدیترانه بوده و کشتیهای ایرانی کماکان برای رسیدن به سوریه از کانال سوئز استفاده میکنند. فاصله عمودی کشتیهایی که میخواهند از کانال سوئز عبور کنند نباید بیشتر از ۲۰متر باشد و گریس-۱، با ۲۲متر فاصه امکان عبور از سوئز را ندارد. این کارشناس همچنین به بیبیسی گفته که ابعاد این نفتکش به اندازهای است که نمیتواند در بندر بانیاس پهلو بگیرد. او مدعی شده مجموعه شرایط نشان میدهد که محموله گریس-۱ احتمالا برای پالایشگاه بانیاس در سوریه بارگیری نشده بود، بلکه این نفتکش میخواسته بار خود را از طریق انتقال کشتی به کشتی، در دریای مدیترانه به یک شناور دیگر منتقل کند.
۴) جوزف بورل مردی که قرار است به جای موگرینی به اتحادیه اروپا برود یک پای داستان نفت کش است. جبل الطارق بخشی از اسپانیاست که هنوز تحت قیمومیت بریتانیاییها قرار دارد و دولت اسپانیا حق شکایت خود از اتفاقاتی که در آبهای جبل الطارق میافتد را برای خودش محفوظ میداند. برای همین هم بورل، وزیرخارجه موقت و چپ گرای این کشور خیلی زود واکنش تندی به توقیف نفتکش ایرانی نشان داد که بر اساس آن انگلیس را متهم کرد که دستور توقیف گریس-۱ را مستقیما از آمریکا دریافت کرده است. دعوا در اسپانیا بر سر این است که آبهای اطراف صخره در جبل الطارق طبق معاهده ۱۷۱۳، از حاکمیت بریتانیا خارج شده و و انگلیسیها مجاز به اقداماتی از این دست نبوده اند.
۵) یکی از مواردی که از سوی کارشناسان مطرح بوده این است که تحریمهای اتحادیه اروپا شامل ایران نمیشوند. این تحریمها از سال ۲۰۱۱ علیه بشاراسد ایجاد شده و برای کشورهای اروپایی لازم الاجراست. ایران همواره نفت خود را به سوریه میفروخته و به عقیده بسیاری در شرایط فعلی برای ایران عاقلانه نیست که از فروش نفت خود به این کشور دست بردارد. اما در ماههای اخیر در سوریه مشکلات زیادی بر سر نبود بنزین ایجاد شده و گفته میشد که صادرات نفت از کشورمان به طرطوس متوقف شده است.
۶) رابرت مکر در حالی از سوی وزارت خارجه ایران احضار شد که قرار بود همان روز دیداری با خبرنگاران در سفارت خانه داشته باشد. اما این دیدار انجام نشد و به جای آن سفیر بریتانیا برای پاسخ دادن به اقدام کشورش در توقیف نفتکش به وزارت خارجه احضار شد. در این دیدار مدارک و مستندات مربوط به این نفتکش و محموله آن که حکایت از حرکت کاملا قانونی نفتکش دارد در اختیار سفیر انگلیس قرار گرفته و تاکید شد که جمهوری اسلامیایران از تمامیظرفیتهای سیاسی و قانونی خود برای رهاسازی این کشتی و استیفای حقوق خود استفاده خواهد کرد. اما سفیر بریتانیا هم بیکار ننشست و از اقدام کشورش و دولت جبل الطارق به بهانه اجرای تحریمها علیه بشاراسد حمایت کرد.
۷) ترک کشتی از سوی نیروی دریایی انگلیس بعد از بازجویی از کارکنانی که اغلب هندی و برخی پاکستانی و اوکراینی بودند انجام شده است اما پلیس و مقامات رسمیهنوز باقی مانده اند. ایران خواستار پایان دادن به این اقدام است ولی بریتانیا تا کنون واکنشی نشان نداده. اسپوتینیک در گزارشی مدعی شده که:«اگر نفتکش توقیفشده حامل نفت ایران رفع توقیف نشود؛ ایران به انگلیس پیغام داده میتواند متقابلا کشتیهای حامل نفت و LNG به مقصد بریتانیا را در تنگههرمز توقیف کند.» محسن رضایی دبیرمجمع تشخیص مصلحت نظام هم در توئیتی نوشت:«انگلیس اگر نفتکش ایرانی را رفع توقیف نکند، وظیفه دستگاههای مسئول، اقدام متقابل و توقیف یک نفتکش انگلیسی است.»
