روزنامه هفت صبح، معصومه کریمی | از وقتی که ویروس کرونا بالا و پایین زندگی ما را به هم ریخته و همه معادلات زندگیمان را تحتالشعاع قرار داده است، نامهای جدیدی در رسانهها و به تبع آنها در زندگی روزمره همه ما دائما شنیده میشود. آدمهایی که تاکنون نمیشناختیم، اما اکنون مدتهاست که هر کاری میکنند را پیگیری میکنیم.
الان دیگر همه ایرانیان سعید نمکی، وزیر بهداشت را میشناسند، یا کیانوش جهانپور، مدیر روابط عمومیاش با آن توئیتهای حاشیهساز. حرفهای علیرضا زالی، فرمانده ستاد مقابله با کرونای پایتخت خیلی سریع تر از اینستاگرام اقوام و فامیل دیده میشود. اما بررسی این نامها خود نشانگر خیلی چیزها در ایران امروز است. نامهای مرتبط با کرونا در دو دسته کلی قرار میگیرند. یک، آنهایی که مسئولیت دولتی دارند و دوم آنهایی که یا در بخش خصوصی فعال هستند یا بهعنوان کارشناس میشناسیمشان.
در میان نامهای دولتی تنها یک زن هست که نامش با کرونا عجین شده و البته آنهم خیلی پررنگ نیست. سیماسادات لاری که کارش خواندن آمار روزانه ابتلا و مرگ و میر بر اثر کروناست. اما در گروه دوم نام زنان بیشتری است، آنهم با اتیکتهای مختلف. در ادامه این گزارش به بررسی این زنان خواهیم پرداخت و خواهیم دید که کرونا دستکم در صنعت دارویی کشور منجر به برابری جنسیتی بیشتری شده است.
* مینو محرز: هر حرفی که از دهان مینو محرز درباره ویروس کرونا، واکسنهایش و مراقبت از بیماران کرونایی بیرون میآید، در کمترین زمان ممکن در همه شبکههای اجتماعی وایرال میشود. این روزها او برای خودش در این زمینه سلبریتی محسوب میشود. محرز استاد بیماریهای عفونی دانشگاه تهران است و تا پیش از کرونا همه او را بهعنوان رئیس مرکز تحقیقات بیماری ایدز میشناختند. فعالیتهای او در زمینه مبارزه با بیماریهای عفونی، او را تبدیل به مرجعی برای اخبار مربوط به ویروس و بیماریهای عفونی کرده بود.
با شیوع بیماری کرونا، او یکی از نخستین کسانی بود که با هشدارهای بهموقعاش درباره جدیت این بیماری جدید، جامعه را درباره خطر کرونا آگاه کرد. اگرچه که در ادامه حیثیت علمی خود را بر سر واکسن داخلی کووایران برکت قمار کرده است. واکسنی ایرانی که هنوز در دسترس عموم قرار نگرفته و نتایج آزمایشهایش منتشر نشده است. او دو دهه پیش هم پژوهشها برای داروی ایرانی ایدز را راهبری میکرد.
* نهاله نراقی: وقتی خبر تولید واکسن اسپوتنیک روسی در ایران را وزیر بهداشت اعلام کرد، به سرعت نام نهاله نراقی در همه رسانهها منتشر شد. او سهامدار و مدیرعامل شرکت اکتوورکو است. کسی که قرار است تولید اسپوتنیک در ایران را به سرانجام برساند و البته از زمانبندی اعلام شده قبلی هم عقب است. نهاله نراقی برای فعالان صنعت دارو نام شناختهشدهای است. شرکت اکتوورکو هم یکی از قدیمیترین شرکتهای دارویی کشور و البته یکی از بزرگترین آنهاست.
اما حاشیههای نراقی و شرکت داروییاش کم نیست. برای اولینبار نام او و شرکت در سال ۹۸ و در پی گزارش روزنامه شرق درباره فساد درباره واردات داروی لوزارتان به گوش همه رسید. البته آن زمان روزنامه شرق بهجای اسم او ن.ن گذاشت و این رسانههای دیگر بودند که از آن رمزگشایی کردند. بعدتر وقتی خبر تخلفات گسترده در ماجرای تخصیص ارز برای داروهای وارداتی منتشر شد و حتی دادستانی از ورود به پرونده خبر داد، یک بار دیگر انگشت اتهام به سمت نراقی رفت.
در هفتههای اخیر هم که بحث تولید واکسن اسپوتنیک از سوی سعید نمکی، وزیر بهداشت مطرح شد، رسانههای داخلی و خارجی موضوع همدستی احتمالی نمکی و نراقی را پیش کشیدند. اگرچه که هنوز حکمی درباره تخلفات نهاله نراقی و شرکت اکتوورکو صادر نشده است ولی در صورتیکه اتهامات وی اثبات شود، او نخستین زنی است که در این ابعاد تخلفات مالی دارد و شاید از این جهت هم برابری جنسیتی بیشتری را شاهد باشیم!
* هاله حامدیفر: او نیز مانند نراقی مدیرعامل و سهامدار یک شرکت بزرگ دارویی بهنام سیناژن است. سیناژن برخلاف اکتوور شرکتی خوشنامتر در صنعت دارویی است که از پیشگامان تولید و واردات داروهای نوترکیب و ژنتیک است و پرچمدار بیوتکنولوژی در صنعت دارویی ایران است. از سوی دیگر نام حامدیفر و شرکتش به یک واکسن دیگر کرونا گره خورده است. اسپایکوژن از دسته واکسنهای Subunit از نوع پروتئین نوترکیب است. پروتئین ساخته شده، مشابه پروتئین اسپایک ویروس SARS-CoV-2 است. این پروتئینها که با روشهای مهندسی ژنتیک و توسط سلولهای خاصی تولید، خالصسازی و آماده استفاده میشود. این واکسن که مجوز آزمایشهای آن در ایران صادر شده است محصول مشترک ایران و استرالیاست و در صورتیکه به فاز تولید انبوه برسد، گره بزرگی را در مهار بیماری کرونا باز خواهد کرد.
* نازنین جوادی: نام کمتر شناخته شدهای است اما وقتی رسانهها به او پرداختند که علامت سوالهای زیادی پیشروی ارتباط میان سعید نمکی و نهاله نراقی پیش آمد. نمکی وزیر بهداشت که پیشتر خود صاحب یک شرکت دارویی بود، پیش از تصدی وزارت پست خود را بهفردی بهنام نازنین جوادی واگذار میکند. برخی رسانهها با جستوجو در روزنامه رسمی به این نتیجه رسیدند که اکنون آدرس شرکت سابق نمکی با تعدادی از شرکتهای تابعه اکتوور یکی است. اینجا بود که رسانهها نام نازنین جوادی را بهعنوان حلقه وصل نمکی و شرکت اکتوور آوردند.
