روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی | شاید بشود گفت در بین واکسنهایی که اسمشان تا امروز برای واکسیناسیون در ایران شنیده شده، واکسن کوبایی سوبرانا۲ بیشتر از همه در حاشیه قرار داشته، حتی گزارش تازه واشنگتنپست و مجله پزشکی معتبر لنست در مورد این واکسن هم چندان در رسانههای داخلی مورد توجه قرار نگرفت. گزارشهایی که نکات جالب زیادی در مورد این واکسن نشان میدهند و درحالیکه توضیح میدهند سوبرانا۲ در یکقدمی اثبات موفقبودنش قرار دارد، میگویند که این موفقیت چه کمک بزرگی به کوبا و کشورهایی که شرایط مشابه آن دارند، میکند.
*** بیشتر از ۲۰۰ هزار داوطلب در جهان
سالها پیش در آستانه شکلگیری حکومت فعلی کوبا، فیدل کاسترو اعلام کرد که یکی از اهداف دولت در این کشور ایستادن روی قله تکنولوژی پزشکی است. از آن سالها تا الان کوبا به عنوان کشوری ۱۱ میلیوننفری حرفهای خوبی در حوزه پزشکی دارد و با وجود وضعیت اقتصادی نابسامان، پوشش خدمات درمانی رایگان در آن در بالاترین سطح خود قرار دارد، به همین دلیل هم وقتی کوبا همزمان با کشورهای پیشرفته اعلام کرد که به واکسن کرونا دست پیدا کرده، خیلیها اصلا تعجب نکردند.
این خبر وقتی به ایران رسید که اعلام شد قرار است جدیترین واکسن کوبایی؛ یعنی سوبرانا۲ در یک پروژه همکاری با انستیتو پاستور تولید شود و در صورت پشتسر گذاشتن تمام مراحل آزمایشی، در ایران هم تولید شود. در روزهای آخر اسفند، کیانوش جهانپور، مدیرکل روابطعمومی وزارت بهداشت اعلام کرد که ۱۰۰ هزار دوز از واکسن سوبرانا وارد ایران شده تا بعد از تعطیلات نوروز وارد چرخه آزمایش شود.
بعد از آن خبر شفافی در مورد جزئیات این اتفاق منتشر نشد، اما دو روز پیش واشنگتنپست در گفتوگو با مسئولان کوبایی خبر داد که از سه هفته پیش فاز سوم آزمایش سوبرانا در کوبا انجام شده و نتایج فوقالعاده بوده است. وزیر درمان کوبا به واشنگتنپست گفته که ۱۵۵ هزار کوبایی و چندینهزار ایرانی و مکزیکی در این مرحله از آزمایش داوطلب شدهاند و تا اینجای کار نتیجه واقعا امیدوارکننده بوده است.
کوبا درحالحاضر پنج واکسن مختلف در دست آزمایش دارد که سهتا از آنها جدی هستند. اینطور که واشنگتنپست نوشته، واکسن ابدالا که اسم یک سرود انقلابی است، واکسن مامیبسا که اسم چریکهای قرن نوزدهم است که علیه استعمارگران اسپانیایی میجنگیدند و همین سوبرانا که به معنی «حکومت» و «حاکمیت» است. دوتای اول وارد مرحله آزمایش بالینی شده و فاز اول را پشتسر گذاشتهاند.
اما سومی؛ یعنی همین سوبرانای خودمان آخرین روزهای مرحله سوم را رد میکند و به گفته واشنگتنپست آنقدر موفقیتآمیز بوده که مقامات کوبایی با ارائه اسناد علمی واکسن به مراجع علمی موافقت کردهاند و مجله پزشکی معتبر لنست بر اساس همین اسناد در گزارشی که واشنگتنپست به آن هم استناد کرده، میگوید اگر همهچیز به همین خوبی پیش برود، سوبرانا بیشتر از ۹۰ درصد احتمال مرگ را پایین میآورد و بیشتر از ۸۰ درصد از انتشار ویروس از فردی به فرد دیگر جلوگیری میکند.
*** یک خبر خیلی خوب: مقاومت در برابر دمای بالا
اگر یادتان باشد، یکی از موانع کشورهایی مثل ایران برای استفاده از واکسن فایزر نیاز به چرخه سرد تا منفی ۷۰ درجه، مورد نیاز این واکسن بود تا جایی که انتقال آن به ایران را با سختی و هزینه زیاد مواجه میکرد. بعدتر واکسنهای اسپوتنیک وی و آسترازنکا مورد توجه قرار گرفتند که اولی در دمای فریزرهای معمولی و دومی در دمای یخچال هم قابل حملونقل هستند.
اما حالا واشنگتنپست میگوید که آخرین مرحله تحقیق روی سوبرانا نشان داده که این واکسن میتواند تا دمای ۴۶٫۴ درجه سانتیگراد سلامت و تاثیرگذاریاش را حفظ کند. چه خبری برای کشورهای گرمسیر با وضعیت مالی نهچندان مناسب مثل ایران و بقیه کشورهای آمریکایجنوبی میتواند بهتر از این باشد؟ اگر در نهایت چنین قابلیتی ثابت شود، این واکسن میتواند بدون نیاز به هیچ امکانات خاصی به کشورهای مختلف فرستاده شود.
*** قیمت خوب و روابط دوستانه
یکی دیگر از نکات مثبتی که واشنگتنپست و مجله لنست در گزارش تازهشان در مورد واکسن سوبرانا روی آن تاکید کردهاند، قیمت نهایی مناسب آن است. البته هنوز خبری از قیمت تخمینی برای این واکسن اعلام نشده، اما گویا سوبرانا قرار نیست واکسن گرانقیمتی باشد. از طرفی روابط دوستانه کوبا با کشورهایی که یکجورهایی آبشان با آمریکا و غرب توی یک جوی نمیرود، باعث میشود که آنها هم به شروع واکسیناسیون در کشورشان امیدوار شوند.
نکته خوب دیگر اینکه پروژه سوبرانا مثل پروژههای واکسن ایران تا اندازه زیادی دولتی محسوب میشود، برخلاف پروژههای بزرگی مثل فایزر. همین دولتی بودن کمک میکند که روابط دوستانه بین دولتها در مورد خرید و فروش آن همهچیز را آسانتر کند. البته کوبا از همان ابتدا اعلام کرده بود که حتی از دادن فرمول واکسن برای تولید در آمریکا هم خودداری نمیکند تا همهگیری هرچه زودتر تمام شود. وزیر درمان کوبا هم در گفتوگو با واشنگتنپست روی این موضوع تاکید کرده. احتمالا این موضوع در مورد ایران که یکی از طرفهای آزمایش و تولید سوبرانا ست خیلی آسانتر پیش برود و حتی در صورت گسترش سطح تولید، صادرات آن از ایران هم کلید بخورد.
*** اگر همهچیز خوب پیش برود…
واشنگتنپست نوشته که اگر مراحل نهایی فاز سوم آزمایش سوبرانا خوب پیش برود، کوبا اعلام کرده که از اواسط تابستان میتواند ماهانه ۱۰ میلیون دوز از آن را تولید کند. معلوم نیست که سوبرانا هم یک واکسن دومرحلهای است یا نه، اما اگر هم باشد، با این حساب در صورت خوب پیش رفتن همهچیز، کوباییها تا پاییز امسال واکسینه خواهند بود. هنوز اعلام نشده که ایران و مکزیک چقدر توان تولید این واکسن را خواهند داشت، مخصوصا ایران که در حال تامین زیرساختهای واکسنهای دیگری هم هست تا همه تخممرغهایش را در یک سبد نچیند.
