روزنامه هفت صبح| نمایشگاه جیتکس ۲۰۲۳ در هفته گذشته در دوبی برگزار شد و روز جمعه هم به پایان رسید. نمایشگاهی که گفته میشود بزرگترین گردهمایی فناوری در دنیاست و امسال بزرگتر از سالهای قبل برگزار شد. آن هم با اضافه کردن یک مکان جدید در نزدیکی جزیره نخل دوبی. بخشی که در واقع همان بخش استارتاپی نمایشگاه بود که به دلیل زیاد شدن تعداد استارتاپها آن را جدا و امسال با نام اکسپند نورث استار برگزار کردند. همان بخشی که از قضا استارتاپهای ایرانی هم با حمایت معاونت علمی ریاستجمهوری یک پاویون در آن داشتند.
همه جا صحبت از هوش مصنوعی بود
اما جیتکس امسال روی چه ترندهای استارتاپی و نوآوری تاکید داشت؟ پاسخ به این سوال برای نمایشگاهی که در دل خود ۷ رویداد دیگر هم داشت، کار سختی است. رویدادهایی چون آینده بلاکچین، فینتکسرج، رویداد برنامهنویسان، رویداد هوش مصنوعی و… اما چیزی که برای خود اماراتیها و برگزارکنندگان اهمیت بیشتری داشت و حضور چهرههای دولتی آنها در استیجهای جیتکس هم همین را نشان میدهد، بخش هوش مصنوعی بود. تا آنجا که وزیر هوش مصنوعی امارات در یکی از پنلهای این رویداد تاکید کرد امارات میخواهد هاب هوش مصنوعی دنیا باشد و سرمایهگذاریهای چندصد میلیارد دلاری برای این هدف تعیین کرده و انجام خواهد داد.
هوش مصنوعی برای استارتاپهای حاضر در جیتکس هم یک بازار جذاب درست کرده بود. بهخصوص برای هندیها که میتوان آنها را برنده واقعی جیتکس ۲۰۲۳ نامید. صدها استارتاپ و کسبوکار هندی در بخشهای مختلف این نمایشگاه از جمله هوش مصنوعی غرفهها و استندهای متنوعی برپا کرده یا در پی جذب سرمایه یا به دنبال فروش محصولات و خدمات خود بودند.
اتفاقی که برای استارتاپهای ایرانی و چهرههای مرتبط با فناوری ایران که به عنوان بازدیدکننده یا معدود شرکتکنندگان نمایشگاه در دوبی حاضر بودند، مایه حسرت شده بود. اینکه هندیها بازار فناوری خاورمیانه را تماما قرق کردهاند. بازاری که سیاستگذاری و سرمایه آن را اماراتیها تعیین میکنند و کسبوکارها و استارتاپهای آن را هندیها راه میاندازند. یک معادله برد-برد اماراتی-هندی!
متاورس از آسمان تا زمین
موضوع متاورس سه چهار سالی است که به یکی از ترندهای بحثهای مرتبط با فناوری و نمایشگاههای آن تبدیل شده است. اما امسال شاید برای اولین بار بود که تعداد زیادی کسبوکار مرتبط با متاورس و وب ۳ در جیتکس حضور داشتند که محصولات و خدمات واقعی و ملموسی را عرضه میکردند. محصولاتی که برای نمونه آواتارهای سهبعدی مخصوص رویدادها را نمایش میدادند که میتوانستند بخشی از ارتباط با بازدیدکنندگان غرفهها را برعهده بگیرند.
وب ۳ و بلاکچین و رمزارز هم در جیتکس و هم در بخش استارتاپی آن (اکسپند نورث استار) به صورت مشترک در قرق هندیها و چینیها بود. تیمهای استارتاپی زیادی از جوانان این دو کشور با جذب سرمایه و البته بازاریابیهای وسوسهکننده در این دو سه سال توانستهاند بخش زیادی از توجه این بازار را به خود جلب کنند و حضور خیرهکننده آنها در جیتکس هم موید همین امر بود. اینکه چینیها در متاورس و بلاکچین و رمزارز از همه پیش افتادهاند؛ اگرچه هندیها با سرعت در حال نزدیک شدن به جایگاه آنها هستند.
جیتکس برلین و خوشحالی اروپایی
اما شاهبیت جیتکس ۲۰۲۳ برای برگزارکننده آن یعنی دولت دوبی را میتوان اعلام برگزاری جیتکس اروپا دانست. وقتی که اماراتیها در یک پنل ویژه اعلام کردند کمتر از دو سال دیگر و در شهر برلین آلمان میخواهند برای اولین بار جیتکس اروپا را برگزار کنند. رویدادی که از همین حالا آن را رویداد دهه نامیدهاند!
جیتکس چند سالی است که رویداد جیتکس آفریقا را برگزار میکند و حالا به صرافت افتاده جایی که چندین رویداد مطرح فناوری دنیا هرساله برگزار میشوند، یک قدرتنمایی جدید بکند.اروپاییها هم که مثل همیشه از جذب سرمایه و ریخت و پاش اماراتیها استقبال میکنند، به شدت از این خبر مشعوف شدند. یک بازی دو سر برد دیگر برای امارات و اروپا که آب و هوای خوب برلین هم به آن اضافه میشود و احتمالا خیلیها را به قلب فناوری اروپا خواهد کشاند.
ما ایرانیها و جیتکس
جیتکس به عنوان یکی از بزرگترین کارناوالهای فناوری دنیا که زرق و برق زیادی هم در متن و حاشیه خودش دارد، برای اکوسیستم استارتاپی ایران رویداد مهمی محسوب میشود. مهم اما متناقض. از یکسو ایرانیهای زیادی که در فضای نوآوری و استارتاپی فعال هستند دوست دارند هم از آخرین ترندهای فناوری بازدید کنند و هم ببینند وضعیت استارتاپها و کسبوکارهای مشابه آنها در دنیا چگونه است.
از طرفی بسیاری از آنها که از جذب سرمایه یا توسعه بازار خود در داخل ایران ناامید شدهاند، به دنبال ورود به بازارهای بینالمللی یا استقرار تیم خود در کشوری دیگر هستند. اینجاست که دوبی همیشه یک گزینه جذاب برای آنها بوده است. به خصوص وقتی میلیاردها دلار سرمایهگذاری در حوزه فناوریهای روز در آنجا در حال انجام است.
اما برای ایرانیها جیتکس فرصت زیادی ارائه نکرده و احتمالا در آینده هم نخواهد کرد. ایرانیها جذابیت چندانی برای سرمایهگذاران بینالمللی بنا به همان دلایلی که میدانیم ندارند و از سوی دیگر ضعف در استانداردسازی کسبوکار مطابق چارچوبهای تجاری جهانی هم مزید بر علت شده است.
از این رو بود که بسیاری از تیمها و چهرههای ایرانی در جیتکس ۲۰۲۳ بیشتر از اینکه کاری از دستشان بربیاید تماشاگران منفعل رویدادی بودند که ادعا میکند بزرگترین در نوع خودش است. رویدادی که شاید برای ایرانیها چیزی نداشت اما برای ترکیب برنده اماراتی-هندی یک موفقیت بزرگ قلمداد میشود. به خصوص این دوره آخر که دیگر هرچه در چنته داشتند رو کردند!
