روزنامه هفت صبح| موج فیلترینگ سال پیش تعداد ورودی کاربر را برای بسیاری از کسبوکارهای اینترنتی کم کرد. مثلا یک فروشگاه بزرگ اینترنتی را در نظر بگیرید که با کاهش پهنای باند اینترنت یا فیلترینگ اینستاگرام تا ماهها دو سوم درآمد خود را از دست داد.از همان سال پیش وزارت ارتباطات وعده داد با یک بسته بخشی از این مشکل را حل میکند.
حالا که بسته بعد از مدتها وقفه رونمایی شده، میتوان درباره آن اینطور قضاوت کرد که نیت اصلی نویسندگانش بیشتر از کمک به آسیبدیدهها، جذب آنها به سمت سکوهای داخلی بوده. مثلا اگر فقط ذرهبین را روی بخش مالیات و مشوقهای مالیاتی آن بگذاریم میبینیم که همه معافیتها فقط به سکوهای داخلی اختصاص پیدا خواهد کرد و شامل همه آنهایی که از راه اینترنت پول در میآوردند نمیشود. مصوبه مشوقهای مالیاتی هیات وزیران بیستم تیر ماه هم به تایید سازمان امور مالیاتی رسیده. در متن بسته دولت چه تصمیمی گرفته شده:
یک: کسبوکارهایی که سابقه مالیاتی ندارند، در صورتی که فعالیتهای خود را به سکوهای داخلی (که در این متن از آن به عنوان سکوی مشمول یادشده) انتقال دهند، مشوقهایی دریافت میکنند که شامل این موارد میشود: اولا حداقل نرخ مالیات به آنها تعلق میگیرد که به صورت پلکانی میتوانند بپردازند. دوما از هرگونه جریمه ناشی از عدم تسلیم اظهارنامه و نگهداری اسناد و مدارک مربوطه معاف میشوند. سوم اینکه میتوانند کلیه هزینههای ایجاد و توسعه پلتفرمها و کسبوکارها را در بخش هزینههای مالیاتی به حساب آورند.
در آییننامه به سکویی تخفیف میدهند که بستر آن روی شبکه ملی اطلاعات گذاشته شده و وزارتخانه هم آن را تایید کرده و 50درصد مالکیت آن در اختیار شخص حقیقی یا حقوقی ایرانی است. در این بند مشخص نشده که آیا دیوار، شیپور و دیجیکالا هم سکوی مشمول به حساب میآید یا نه ولی تخفیف مالیاتی آن مثلا شامل سکوی «بله» نمیشود.
اینطور که اسفندماه شیپور به پیوست گفته آنها جزو این معافیتها در نظر گرفته شدهاند ولی خدمات خاصی هم دریافت نکردهاند. شاید تصور آن میرود که این مالیات حتما شامل روبیکا میشود اما تا خرداد ماه که آنها هم گفته بودند مشمول نشدهاند. درنتیجه از ب بسم الله اصلا معلوم نیست این تخفیف به چه کسی تعلق میگیرد.
منظور از کسبوکارهایی که سابقه مالیاتی ندارند چیست؟ مثلا یک پیج اینستاگرامی که هیچ وقت عادت به مالیات نداشته، اگر پیج خود را مثلا به سکوی «کسبینو» یا مشابه آنها انتقال دهد ممکن است بتواند این مشوقهای بالا را دریافت کند ولی نکته این است که آنها تاکنون اصلا مالیاتی نمیدادند که حالا با این پیشنهاد جذب شوند!
دو: برای گرفتن تخفیف اینکه یک فروشگاه بستر خود را به سمت بستر داخلی منتقل کند کافی نیست. باید آن سکو کد ملی و شماره موبایل افراد فعال در بستر خود را احراز کند. وزارت ارتباطات میگوید فقط به آنهایی تخفیف میدهد که اطلاعات و ریز درآمد آنهایی که در سکوهای داخلی کسبوکاری دارند داشته باشد. مثلا یک سکوی مشمول اگر میخواهند تخفیف بگیرند باید مشخصات اشخاصی که تا آخر سال پیش کسبوکاری در پلتفرم آنها داشتند تا آخر مرداد ماه به سازمان امور مالیاتی بدهند. نکته این است که سازمان مالیاتی نیازی به اطلاعات این واسطه ندارد و با چک کردن حسابهایی که واسطه آن سکوهای مشمول بوده میتواند به مبلغ جابهجا شده هم دسترسی داشته باشد.
سه: حالا یک سکو یا پلتفرم مثل شیپور که همه این مشخصات بالا را دارد ممکن است اعلام کند که درگاه پرداخت مستقیم ندارد و نمیتواند جزئیاتی درباره درآمد فروشندههای خود بدهد. اینجا وزارتخانه یک تبصره برای این حالت گذاشته و نوشته است: معاملات انجام شده در بستر پلتفرم داخلی که درگاه پرداخت نداشته باشد، منوط به تحویل کالا و دریافت وجه از طریق شرکت پست یا سایر ارائهدهندگان خدمات تحویل کالاست که مورد تایید باشد و در صورتی که بهای کالا یا خدمات به حساب سکوی داخلی واسط واریز شود و پس از کسر کارمزد پلتفرم به حساب فعالان کسبوکار واریز شود، در این صورت میتواند از مشوق مالیاتی آنلاین بهره ببرد.
چهار: در ادامه یک تبصره هم برای آن کسبوکارهایی که هم در سکوهای داخلی حضور دارند و هم سکوهای خارجی در نظر گرفته شده است. اگر اشخاص حقیقی به صورت همزمان دارای درآمد ناشی از کسبوکار در سکوهای داخلی و خارج از سکوهای داخلی باشند، در صورتی میتوانند بابت درآمدهای ناشی از کسبوکار در پلتفرم داخلی از مشوقهای مالیاتی استفاده کنند که فعالیت آنها در سکوی داخلی و خارج از آن به صورت منفک، مستقل و در محلهای مجزا انجام شده باشد.
یعنی اگر یک عطرفروشی در روبیکا یا اسنپ هم کار میکند، باید حسابهای مالی اینترنتی با خریدهای دیگر را جدا کند تا بتواند از این مشوق مالیاتی استفاده کند. همچنین صورتحسابهای فروش صادره هر کدام از فعالیتها باید بر اساس نشانی مجزا (نشانی فعالیت و نشانی سکو) و برخط صادر شده باشد. علاوه بر این، نباید درآمدهای مربوط به کسبوکار در سکو در اظهارنامه و پرونده مالیاتی قبلی آنها منظور شده باشد.
پنج: در نهایت سکوها باید سندی که به سازمان امور مالیاتی ارائه میدهند شامل درآمد حاصل از کسب و کارهای اشخاص حقیقی باشد که در سالهای قبل به تفکیک سال تا مرداد ماه 1402 به دست آمده.
شش: حالا آن دسته از اشخاصی که خودشان در پلتفرمهای داخلی حضور دارند و تا سال 1402 مالیات ندادهاند چه میشود؟ این افراد با درخواست خود یا به دنبال اطلاعرسانی سازمان امور مالیاتی برای برخورداری از مشوقهای مالیاتی، باید در سازمان امور مالیاتی ثبتنام کنند و اظهارنامه خودشان را ارائه دهند. یعنی آنها هم درصورتی که خوداظهاری داشته باشند میتوانند مشوق مالیاتی بگیرند اما این در حالی است که اصلا اگر خوداظهاری نکنند، میتوانند سیستم مالیات را دور بزنند. کاری که سالهاست در حال انجام دادن آن هستند.
اگرچه وزارت ارتباطات اسم این بسته را بسته مشوق مالیاتی گذاشته اما درواقع فروشندهها این تخفیف مالیاتی را مدتهاست که دور میزنند. تنها در صورتی این بسته تشویقی برای فروشندهها یک امتیاز محسوب میشود که سامانه مالیاتی روند جدا کردن حسابهای شخصی از کاری را تمام و بتواند مالیات آنهایی که خوداظهاری ندارند یا در صنف شناسایی نمیشوند اجباری کند. اتفاقی که اگرچه از سال 1393 شروع شده اما حداقل تا امروز هنوز به پایان نرسیده.
با جمعبندی همه این اطلاعات به یک نتیجه دیگر هم میشود رسید. در این آییننامه به جز تشویق کردن کسبوکارها به حرکت به سمت فضای مجازی داخلی، شاهد امتیازهای خاص و جالب وزارت ارتباطات هم هستیم. امتیازهایی که غیرمستقیم تلاشی برای مجازی کردن فروشگاهها و خارج کردن آنها از صنفها و اتحادیههاست چرا که پیش از این سازمان مالیاتی نرخ مالیات را بر اساس گزارش درآمدی که هر صنف اعلام میکرد میسنجید و حالا با این روش دیگر نیازی به استعلام از صنف ندارد و به سادگی یک بازیگر مهم در چانهزنی بازار کنار زده میشود.
