روزنامه هفت صبح | نیازهای کودکان در فضای مجازی، بایدها و نبایدهای حضور آنها در این فضای جذاب یکی از مهمترین دغدغههای هر والدین و هر خانواده ای است. حجم عظیم محصولات و اطلاعاتی که افراد در فضای مجازی با آن روبهرو هستند باعث شده تا پدر ومادرها برای انتخاب محتوای مناسب کودکانشان کار سختی پیش رو داشته باشند. اینکه کدام ویدئو مناسب یک کودک است، اینکه کدام اپلیکیشن و کدام بازی آنلاین باید دور از دسترس کودک آنها باشد سوالاتی است که آنها مدام از خود میپرسند. شرکتهای بزرگی چون گوگل و اپل راهکارها و دستورالعملهایی هم برای والدین و هم برای توسعهدهندگان خود در نظر گرفتهاند که تا حدودی این دغدغهها را مرتفع میکند. حالا در مارکت پلیسهای ایران هم کم کم این راه و راهکار در حال توسعه و آزمون و خطاست.
حوزه کودک و دغدغههایی از این دست در اکوسیستم استارتاپی مدتی کم و بیش مغفول مانده بود، اما چند صباحی است که استارتاپها و کسب و کارهای آنلاین ایرانی سعی در جبران خلأهای موجود کردهاند. از جمله اینکه که کمتر از یک سال پیش شاهد برپایی جشنوارهای به نام کودک آنلاین بودیم که منجر به راهاندازی مرکز و شتابدهندهای به همین نام شد و در آن از ایده تا اجرای تولیدات محتوایی از جمله سریال و مستند و وبسریهایی مختص به کودکان پرورش و نگهداری و شتابدهی میشود.
اما در زمینه محتواها و محصولاتی که کودکان ایرانی میتوانند به آنها دسترسی داشته باشند میتوان فعالسازی بازار کودک را یکی از مهمترین اقدامات انجام شده در این زمینه دانست که اولین اقدام کافهبازار در جهت مناسبسازی محتوا برای کودکان و یکی از آخرین اقدامهای کارساز در اکوسیستم استارتاپی در همین راستا بوده است. چندی پیش کافهبازار این امکان را در دسترس والدین و خانوادهها و مربیان کودک قرار داد تا با انتخاب گزینه بازار کودک، تمامی برنامهها و گزینههای موجود در کافهبازار را برای رده سنی زیر ۱۰ سال نمایش دهد و به این ترتیب محیطی امن برای کودکان فراهم آورد.
امکانی که هم روی اپلیکیشنهای موجود در کافه بازار اعمال میشود، هم روی بازیها و هم ویدئوهایی که از طریق فیلیمو در دسترس کاربران این مارکت پلیس ایرانی است. اما به راستی فرهنگسازی برای دسترسیهای کودکان در فضای مجازی چه اهمیتی دارد؟ وظیفه والدین و رسانهها برای آگاهی رسانی در این حوزه چیست و مهم تر اینکه چرا مهم است که اقدامها و امکانهایی از این دست در بین محصولات آنلاین ایرانی ادامه پیدا کند؟
*** بازار کودک و کوچه پسکوچههای فضای مجازی
حمیدرضا اعتدالمهر، رئیس هیات مدیره انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی و مدیر شرکت منظومهنگاران چنین اقدامی را از دو بعد بررسی کرده و تاثیرات آن را بر خانوادهها از منظر یک پدر و بر اکوسیستم استارتاپی از دید یک فعال این حوزه تشریح میکند. او میگوید: «به کارگیری بازار کودک و فیچرهایی که به والدین کمک میکنند محتوای در دسترس کودکان را کنترل کنند یک روش عالی است. من اینجا به عنوان یک پدر صحبت میکنم؛ بسیار خوشحال هستم که کافهبازار این حالت را فعال کرده است و قدردانی میکنم از این مجموعه که این را مسئولیت خود دیده و سطح دسترسی تعیین کرده است که من با خیال راحتتر اجازه دهم که فرزندم از تکنولوژی استفاده کند.»
البته دغدغه دیگر اعتدالمهر این است که این روزها کودکان از سرویسهای مختلفی استفاده میکنند که بسیاری از آنها چنین محدودیتها و ظرفیتهایی ندارند. «از دید یک کارشناس و فردی که به کوچه پسکوچههای فضای مجازی آشناست باید بگویم واقعیت این است که میبایست خیلی زودتر از این، حاکمیت مسئولیت خود در این زمینه را میدید و وارد میدان می شد. اما با فیلتر شدن مطالعه نشده تلگرام هر پدر مادری و حتی کودکان به صورت خواسته یا ناخواسته روی گوشی موبایل خود از ابزاری استفاده میکنند که تمام محدودیتها را دور میزند و این یک دغدغه جدی برای هر خانوادهای است.» اعتدالمهر ادامه میدهد: «در این راستا، زیرساخت، حاکمیت و سایر ابزارها با کافهبازار همدل نیستند که ما بگوییم با این یک گل قرار است بهار شود؛ به همین دلیل باید بگویم علاوهبر مارکت پلیسها دیگر بازیگران این فضا هم باید تصمیمهای درست بگیرند.»
رئیس هیات مدیره انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی توضیح میدهد: سالم سازی محتواهای وب برای کودکان در کنار اقداماتی که شرکتهایی چون کافه بازار انجام میدهند، وظیفهای است ملی که بسیاری نهادها از جمله شورای کتاب کودک هم میتوانند بخشی از آن را برعهده بگیرند. کافه بازار در حال حاضر از روش خوداظهاری توسعهدهندهها و نظارتهایی که در تیم کافه بازار انجام میشود برای پیش بردن «بازار کودک» استفاده میکند. یعنی از یک طرف خود توسعهدهندههای اپلیکیشنها مشخص میکنند که چه رده سنی میتوانند از سرویس و خدمات برنامه آنها استفاده کنند و از طرف دیگر تیم کافه بازار با رصد برنامهها، ویدئوها و بازیها دسته بندی مختلفی از محتوای مناسب کودکان و محتوایی که برای کودکان مناسب نیست تدوین کرده است.
*** روند انجام یک اتفاق خوب در صنعت بازیسازی
کامیار محبوبیان، معاون سابق بنیاد ملی بازیهای رایانهای از زاویه بازیسازی و تاثیرات چنین اقدامی روی صنعت بازیسازی میگوید: «توجه به بازار کودک، اتفاق خوبی است اما به عقیده من قبل از ورود به بحث دسترسی ویژه برای کودکان باید اطلاعرسانی و فرهنگسازی را برای والدین جا بیندازیم و نکته دوم دستهبندیهایی است که برای بازیهای کودکان مدنظر است. به این منظور که یک مادر یا پدر این را بداند که چه مواردی برای کودکش مناسب است و چه مواردی برای او ضرر دارد. توجه به فرهنگسازی در این رابطه از اهمیت زیادی برخوردار است به همین دلیل اگر ما بتوانیم برای این مسئله پاسخ درستی داشته باشیم، بازار هم به سمت تقاضا و تصحیح عرضه خود پیش خواهد رفت.» فرهنگ سازی برای والدین که بدانند دسترسیهای کودکانشان در فضاهای مجازی چگونه باید تعریف شود، هر سرویس آنلاینی چه امکانهایی برای رفع دغدغههای والدین دارد.
