روزنامه هفت صبح، رامتین لطیفی | یک هفته پس از انجام معامله بزرگ توئیتر و خرید سهام عمده آن توسط ایلان ماسک، حساسیتها روی فعل و انفعالات صورت گرفته در این شرکت مضاعف شده و به بالاترین حد خود رسیده است. هم سیاستمداران، به ویژه اعضای دموکرات کنگره و هم افکار عمومی، به ویژه فعالان لیبرال در فضای مجازی در منبع و محل برداشت ۴۴ میلیارد دلاری که ماسک به توئیتر پرداخته است تشکیک کردند، تعدادی از این افراد در مورد اهداف و برنامههای ماسک در توئیتر ابراز نگرانی کردند و تعدادی دیگر نیز نگاهشان را به دومین سهامدار کنونی توئیتر دوختند و در مورد او بحث کردند و به تضارب آرا پرداختند.
پولی که ایلان ماسک به توئیتر پرداخت آنقدر هنگفت بود که ۷ بانک آمریکایی ۷ روز تمام تلاش کردند تا زمینه انتقال این مبلغ را فراهم آورند. او با این اقدام بزرگترین سهامدار کنونی توئیتر است. در فهرست سهامداران کنونی توئیتر پس از ایلان ماسک چشمانمان به نام ولید بن طلال آل سعود، ثروتمندترین شاهزاده عربستان سعودی میخورد. این ترکیب جدید که در نگاه اول وصله ناجوری به نظر میآید سبب شده است تا برخی از اذهانی که قرائتهای توطئهآمیز از این فعل و انفعالات انجام میدهند به هم بریزند و نسبت به سرانجام این شبکه اجتماعی با ترکیب جدید سهامدارنش ابراز نگرانی کنند.
ثروتمندترین مرد جهان و مالک تسلا، اسپیس ایکس و نئورالینک با یک توئیت سه کلمهای از انجام این معامله بزرگ خبر داد و نوشت «پرنده آزاد شد». ایلان ماسک پیشتر گفته بود زندگی و تغییر و تحولاتی که امروز در جهان رخ میدهد با شبکههای اجتماعى در هم تنیده است و از این رو او این معامله را تنها برای زندگی بهتر بشر امروز، انساندوستی و بسط آزادی انجام خواهد داد.
او با اشاره به تعداد ۲۳۸ میلیونی حسابهای فعال توئیتر در هر روز گفت بررسیها و پژوهشها نشان میدهد که توئیتر تاثیر بسزایی در تحلیل و بررسی روند سیاسی جهان و تاثیر بر نتایج انتخاباتها دارد و از این رو بهتر است دستیابی به آزادی بیان حقیقی در این شبکه اجتماعی اولین و بزرگترین هدف ما باشد و حساب کاربری هیچیک از اعضا فقط برای بیان نقطه نظراتش مسدود نشود.
با اشاره به بستن حساب کاربری دونالد ترامپ توسط توئیتر به اتهام دعوت از مردم برای ایجاد آشوب و هجوم به ساختمان کنگره در ۶ ژانویه ۲۰۲۰، آن را یک اشتباه بزرگ خواند و پس از حضور در توئیتر نیز از ترامپ دعوت کرد که به این شبکه اجتماعی بازگردد. همچنین ماسک اشاره کوچکی نیز به دوست صمیمی خود، کانیه وست کرد که در هفتههای گذشته به دلیل توئیتهای ضد یهودی و تهدیدآمیز خود با مشکل مواجه شده بود. کارشناسان میگویند حتی اگر دفاع نه چندان منطقی ماسک از عملکرد ترامپ و وست را بپذیریم، بیان این دو مصداق تقلیل مسئله اصلی است و این رویکرد ماسک برای جهان خطرناک است.
کارشناسان میگویند چیزی که ماسک به آن توجه نمیکند مسائل و بده بستانهای پیچیده بینالمللی است و حتی اگر نسخه او در مرزهای آمریکا کاربرد داشته باشد، نمیتوان آن را برای جهانیان نیز عرضه کرد چرا که ممکن است همین نسخه در جای دیگری از جهان زمینهساز بروز حوادثی شود که گریبان جهان را بگیرد.
میتوان به عنوان مثال به آخرین اقدام توئیتر در روز پیش از فروش سهام توئیتر به ماسک اشاره کرد که این شبکه اجتماعی با اقدام به موقع خود در تعلیق و بستن حسابهای کاربری برخی از هندیها از بروز یک نزاع قومی در یکی از شهرهای این کشور جلوگیری کرد. این اتفاق به کرات در شبکه اجتماعی توئیتر رخ داده است و به عنوان مثالهای بارز آن میتوان به تندروهای ملیگرای حزب کمونیست چین و پوپولیستهای برزیل که هواداران ژائير بولسونارو، مشهور به ترامپ برزیل هستند اشاره کرد که برای حضور و بیان نظرات تفرقهانگیزشان در توئیتر که ممکن است به خشونت در جهان واقعی بیانجامد یا حقوق بشر را نقض کند همواره با مشکل مواجه بودند.
در نگاه افراد نگران به موضوع حضور ماسک در توئیتر به نظر میآید مماشات او با این افراد نه برای احترام به آزادی بیان و عقاید فردی است بلکه برای حفظ امنیت او در فروش محصولاتی است که در کارخانههایش تولید میکند. بخش اعظمی از کارخانه تولید باتریهای خودروی تسلا در شانگهای چین قرار دارد و ایلان ماسک تنها در فصل تابستان گذشته ۵ میلیارد دلار به این کارخانه بابت تولید باتریهای تسلا پرداخت کرده است. به نظر میآید درافتادن با حزب کمونیست چین در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی به مشکل در تولید محصولات مورد نیاز ماسک در کارخانههای چینی بیانجامد. به علاوه باید در نظر داشت یک چهارم سرمایه کارخانه تسلا در چین خوابانده شده است.
ذکر تجربه اپل میتواند برای تبیین این نقطه نظر کارگشا باشد. از سال ۲۰۱۲ محصولات اپل مجوز فروش در کشور چین را کسب کردند و عرضه محصولات در بازار بزرگ چین سبب افزایش ناگهانی فروش محصولات اپل شد. بررسی انجمنهای فناوری نشان میدهد که در بین کارخانههای آمریکایی، اپل بیشترین همکاری و مماشات را با حزب کمونیست چین داشته است و گزارش مفصلی که در نیویورک تایمز به چاپ رسید نیز نشان میدهد این کارخانه برخلاف معیارهای مورد ادعای خودش به دولتمردان کشور چین در سانسور و ممیزی اطلاعات در این کشور کمک شایانی کرده است.
وضعیت کنونی برزیل و مشاهده رفتار ماسک و توئیتر نیز میتواند سنگ محک خوبی باشد. بولسونارو تندرو و ملیگرا انتخابات را به رقیب سوسیالیست خود، لولا داسیلوا باخت اما تاکنون حاضر نشده این شکست را بپذیرد و حالا همه نگرانند که او مانند الگوی خود یعنی دونالد ترامپ از طرفدارانش بخواهد به خیابان بیایند و آشوب به پا کنند. برزیلیهای نگران از ماسک درخواست کردند که با دقت تحرکات پوپولیستهای برزیل در توئیتر را زیر نظر داشته باشد و نگذارد جنگ خیابانی در این کشور به راه بیافتد.
اما در ظاهر ماسک بدش نمیآید با بهانه آزادی بیان شرایطی را فراهم کند که انتخابات برزیل به چالش کشیده شود چرا که بولسونارو دوست ماسک است و این دو با هم دیدار داشتند و در این دیدار ماسک مواد معدنی مورد نیاز کارخانه تسلا را با قیمت بسیار پایین از بولسونارو خرید و چرا ماسک باید پشت شریک و دوست خود را خالی کند؟ این مسائل نمونههایی از همان ترسها و نگرانیهایی است که اکنون در آمریکا مطرح شده است.
البته این پایان ماجرا نیست. رئیس دفتر ولید بن طلال، شاهزاده سعودی در یک بیانیه رسمی اعلام کرد که او اکنون صاحب حدود ۳۵ میلیون سهم از توئیتر به ارزش ۱.۸۹ میلیارد دلار است و پس از ایلان ماسک دومین سهامدار بزرگ این شبکه اجتماعی به حساب میآید. بن طلال از خرید سهام توئیتر توسط ماسک ابراز خرسندی کرده و گفته است که ماسک فرد باهوش و قابل اعتمادی است و اطمینان دارد که سهام توئیتر تحت رهبری او رشد قابل توجهی پیدا میکند.
ترکیب ایلان ماسک و ولید بن طلال سبب شده است که نگرانیها مضاعف شود و روز گذشته کریس مورفی، سناتور مشهور حزب دموکرات از کمیته سرمایهگذاری خارجیها در شرکتهای آمریکایی خواست که تبعات حضور بن طلال به عنوان دومین سهامدار توئیتر را بررسی و نظرشان را نسبت به این اتفاق منتشر کنند. عربستان سعودی با جمعیت ۳۵ میلیون نفری خود ۱۲ میلیون حساب کاربری در شبکه اجتماعی توئیتر دارد و نامش در میان ۸ کشوری که بیشترین حضور در توئیتر را دارند به چشم میخورد.
بر همگان روشن است که وضعیت حقوق بشر در عربستان وخیم است و توئیتر یکی از ابزارهایی بود که منتقدان این کشور، هرچند با هزینه سنگین و گزاف، میتوانستند صدای خود را به گوش جهانیان برسانند. ولی اکنون شراکت ماسک و بن طلال با یکدیگر بیم آن را به وجود آورده است که این صدای مخالف از سمت عربستان قطع شود. به همین دلیل پای ترقیخواهان کنگره نیز به موضوع باز شده است و نسبت به تغییر و تحولات توئیتر ابراز نگرانی کردند.
